Shloka 29
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
भगवांस्तद्वचः श्रुत्वा मुनेरमिततेजसः / प्रहृष्टो भाविकार्यज्ञस्तूष्णीमेव तदा ययौ
Transliteration
bhagavāṃstadvacaḥ śrutvā muneramitatejasaḥ / prahṛṣṭo bhāvikāryajñastūṣṇīmeva tadā yayau
Translation
Ao ouvir as palavras do muni de fulgor imensurável, o Senhor, conhecedor do que há de vir, alegrou-se e então partiu em silêncio.
Word by Word
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्-वचःthat speech/statement
तत्-वचः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (तस्य वचः)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
पूर्वक्रिया (Pūrvakriyā/Gerundial)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय-भाव; पूर्वकालिक क्रिया (having heard)
मुनेःof the sage
मुनेः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
अमित-तेजसःof (one) of immeasurable splendor
अमित-तेजसः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअमित (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (अमितं तेजः यस्य) — विशेषणरूपेण मुनेः
प्रहृष्टःdelighted
प्रहृष्टः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootप्रहृष्ट (कृदन्त; √हृष् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्र-उपसर्ग; विशेषण (delighted)
भावि-कार्य-ज्ञःknower of what is to happen / future tasks
भावि-कार्य-ज्ञः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootभाविन् (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (भाविनि कार्ये ज्ञः)
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: silently)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Sambandha/Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात
तदाthen
तदा:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
ययौwent
ययौ:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद