Shloka 23
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
इतस्ततश्चलन्तीनां सेनानां धूलिरुत्थिता / वोढुं तासां भरं भूमिरक्षमेव दिवं ययौ
Transliteration
itastataścalantīnāṃ senānāṃ dhūlirutthitā / voḍhuṃ tāsāṃ bharaṃ bhūmirakṣameva divaṃ yayau
Translation
Dos exércitos que se moviam de um lado a outro ergueu-se a poeira. A terra, incapaz de suportar o seu peso, fez com que ela subisse como se alcançasse o céu.
Word by Word
इतस्from here
इतस्:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक (ablatival adverb: ‘from here’)
ततस्from there
ततस्:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootततस् (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक (ablatival adverb: ‘from there’)
चलन्तीनाम्of the moving
चलन्तीनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Root√चल् (धातु)
Formशतृ (Present active participle), स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘of (those) moving’
सेनानाम्of the armies
सेनानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
धूलिःdust
धूलिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधूलि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उत्थिताarose
उत्थिता:
Kriya (क्रिया/भाव)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formक्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्ग: उत्-; ‘arisen’
वोढुम्to bear
वोढुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Root√वह् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive); ‘to bear/carry’
तासाम्of them
तासाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम
भरम्burden
भरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भूमिःthe earth
भूमिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अक्षमाunable
अक्षमा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘unable’ (qualifying भूमिः)
एवindeed / just
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (restrictive particle)
दिवम्to the sky
दिवम्:
Gati-karma (गतिकर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘to heaven/sky’
ययौwent
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन