Adhyaya 73

Verse 1

श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । दद‍ृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥

Disse Śukadeva Gosvāmī: Jarāsandha derrotara em combate 20.800 reis e os lançara na prisão da fortaleza de Giridroṇī. Ao saírem, estavam sujos e malvestidos; emagrecidos pela fome, com o rosto ressequido e muito enfraquecidos pelo longo cativeiro.

Verse 2

श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । दद‍ृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥

Então aqueles reis viram Śrī Kṛṣṇa, Hari, de cor azul-escura como nuvem e vestido com seda amarela. Embora enfraquecidos pela fome, o néctar de Seu darśana encheu-lhes o coração de paz e júbilo.

Verse 3

श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । दद‍ृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥

Eles viram o Senhor com a marca de Śrīvatsa, de quatro braços, olhos avermelhados como um botão de lótus, rosto belo e sereno, e brincos de makara cintilantes.

Verse 4

श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । दद‍ृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥

Eles viram Hari, de mãos como lótus, reconhecível pela maça, pela concha e pelo disco, e ornado com coroa, colar, braceletes, cinto e braçadeiras.

Verse 5

श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । दद‍ृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥

Seu pescoço brilhava com as melhores gemas e Ele estava adornado com a vanamālā. Eles pareciam bebê‑Lo com os olhos, prová‑Lo com a língua, aspirar Seu perfume e abraçá‑Lo com os braços; purificados do pecado, prostraram-se com a cabeça aos pés de Hari.

Verse 6

श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । दद‍ृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥

Śukadeva Gosvāmī disse: Jarāsandha derrotara em combate 20.800 reis e os lançara na prisão da fortaleza de Giridroṇī. Ao saírem, aqueles reis estavam sujos e malvestidos; emagrecidos pela fome, com o rosto ressequido e muito enfraquecidos pelo longo cativeiro. Então viram Śrī Hari, de tez escura como nuvem, trajando seda amarela, com o sinal do Śrīvatsa, de quatro braços e olhos de lótus, semblante sereno; como se O bebessem com os olhos, O provassem com a língua, O aspirassem com o olfato e O abraçassem com os braços, prostraram-se, colocando a cabeça aos Seus pés.

Verse 7

कृष्णसन्दर्शनाह्लादध्वस्तसंरोधनक्लमा: । प्रशशंसुर्हृषीकेशं गीर्भि: प्राञ्जलयो नृपा: ॥ ७ ॥

O êxtase de contemplar Kṛṣṇa dissipou o cansaço do cárcere. Então os reis, de mãos postas, louvaram com palavras Hṛṣīkeśa, o supremo Senhor dos sentidos.

Verse 8

राजान ऊचु: नमस्ते देवदेवेश प्रपन्नार्तिहराव्यय । प्रपन्नान् पाहि न: कृष्ण निर्विण्णान्घोरसंसृते: ॥ ८ ॥

Os reis disseram: “Reverências a Ti, ó Senhor dos senhores celestiais, removedor da aflição dos rendidos, ó Kṛṣṇa inesgotável. Já que nos entregamos a Ti, salva-nos desta terrível vida material que nos deixou tão desalentados.”

Verse 9

नैनं नाथानुसूयामो मागधं मधुसूदन । अनुग्रहो यद् भवतो राज्ञां राज्यच्युतिर्विभो ॥ ९ ॥

Ó Senhor, Madhusūdana, não culpamos o rei de Magadha; pois, ó Todo-Poderoso, a queda dos reis de sua posição real é, na verdade, a Tua misericórdia.

Verse 10

राज्यैश्वर्यमदोन्नद्धो न श्रेयो विन्दते नृप: । त्वन्मायामोहितोऽनित्या मन्यते सम्पदोऽचला: ॥ १० ॥

Envaidecido pelo poder e pela opulência do reino, um rei não alcança seu verdadeiro bem. Iludido por Tua māyā, imagina que suas riquezas temporárias são permanentes e inabaláveis.

Verse 11

मृगतृष्णां यथा बाला मन्यन्त उदकाशयम् । एवं वैकारिकीं मायामयुक्ता वस्तु चक्षते ॥ ११ ॥

Assim como os de inteligência infantil tomam a miragem do deserto por um lago de água, assim os irracionais veem as transformações ilusórias de Māyā como substanciais.

Verse 12

वयं पुरा श्रीमदनष्टद‍ृष्टयो जिगीषयास्या इतरेतरस्पृध: । घ्नन्त: प्रजा: स्वा अतिनिर्घृणा: प्रभो मृत्युं पुरस्त्वाविगणय्य दुर्मदा: ॥ १२ ॥ त एव कृष्णाद्य गभीररंहसा दुरन्तेवीर्येण विचालिता: श्रिय: । कालेन तन्वा भवतोऽनुकम्पया विनष्टदर्पाश्चरणौ स्मराम ते ॥ १३ ॥

Ó Senhor, outrora, cegos pela embriaguez das riquezas, quisemos conquistar esta terra e, rivalizando entre nós, afligimos sem piedade nossos próprios súditos. Com arrogância te desprezamos, embora estivesses diante de nós como a morte.

Verse 13

वयं पुरा श्रीमदनष्टद‍ृष्टयो जिगीषयास्या इतरेतरस्पृध: । घ्नन्त: प्रजा: स्वा अतिनिर्घृणा: प्रभो मृत्युं पुरस्त्वाविगणय्य दुर्मदा: ॥ १२ ॥ त एव कृष्णाद्य गभीररंहसा दुरन्तेवीर्येण विचालिता: श्रिय: । कालेन तन्वा भवतोऽनुकम्पया विनष्टदर्पाश्चरणौ स्मराम ते ॥ १३ ॥

Mas agora, ó Kṛṣṇa, tua forma como o Tempo —de curso profundo e irresistível, de poder inconquistável— abalou e nos tirou as opulências. Por tua misericórdia, nosso orgulho foi destruído; suplicamos apenas lembrar teus pés de lótus.

Verse 14

अथो न राज्यं मृगतृष्णिरूपितं देहेन शश्वत् पतता रुजां भुवा । उपासितव्यं स्पृहयामहे विभो क्रियाफलं प्रेत्य च कर्णरोचनम् ॥ १४ ॥

Ó Todo-Poderoso, nunca mais desejaremos um reino semelhante a uma miragem, que deve ser servido por este corpo mortal, fonte de doença e sofrimento, que declina a cada instante. Nem desejaremos os frutos celestiais do karma na outra vida, pois tal promessa é apenas um engodo vazio para os ouvidos.

Verse 15

तं न: समादिशोपायं येन ते चरणाब्जयो: । स्मृतिर्यथा न विरमेदपि संसरतामिह ॥ १५ ॥

Por favor, indica-nos o meio pelo qual, embora continuemos neste mundo no ciclo de nascimentos e mortes, a lembrança de teus pés de lótus jamais cesse.

Verse 16

कृष्णाय वासुदेवाय हरये परमात्मने । प्रणतक्लेशनाशाय गोविन्दाय नमो नम: ॥ १६ ॥

Repetidas vezes oferecemos nossas reverências ao Senhor Kṛṣṇa, Hari, filho de Vasudeva, o Paramātmā, Govinda, que destrói o sofrimento dos que se rendem a Ele.

Verse 17

श्रीशुक उवाच संस्तूयमानो भगवान् राजभिर्मुक्तबन्धनै: । तानाह करुणस्तात शरण्य: श्लक्ष्णया गिरा ॥ १७ ॥

Śukadeva disse: Assim, os reis, agora livres de seus grilhões, glorificaram o Bhagavān. Então, ó Parīkṣit, o compassivo doador de abrigo falou-lhes com voz suave.

Verse 18

श्रीभगवानुवाच अद्यप्रभृति वो भूपा मय्यात्मन्यखिलेश्वरे । सुद‍ृढा जायते भक्तिर्बाढमाशंसितं तथा ॥ १८ ॥

O Senhor disse: A partir de hoje, ó reis, surgirá em vocês uma bhakti firme por Mim, o Paramātmā e Senhor de tudo. Eu lhes asseguro que isso se cumprirá como desejam.

Verse 19

दिष्‍ट्या व्यवसितं भूपा भवन्त ऋतभाषिण: । श्रीयैश्वर्यमदोन्नाहं पश्य उन्मादकं नृणाम् ॥ १९ ॥

Felizmente, ó reis, vocês chegaram à conclusão correta e falaram a verdade. Vejo que a falta de autocontrole, nascida da embriaguez da opulência e do poder, leva os homens à loucura.

Verse 20

हैहयो नहुषो वेणो रावणो नरकोऽपरे । श्रीमदाद् भ्रंशिता: स्थानाद् देवदैत्यनरेश्वरा: ॥ २० ॥

Haihaya, Nahuṣa, Veṇa, Rāvaṇa, Naraka e muitos outros governantes—entre devas, homens e asuras—caíram de suas posições elevadas por estarem embriagados pela opulência material.

Verse 21

भवन्त एतद् विज्ञाय देहाद्युत्पाद्यमन्तवत् । मां यजन्तोऽध्वरैर्युक्ता: प्रजा धर्मेण रक्ष्यथ ॥ २१ ॥

Sabendo que este corpo e tudo o que a ele se liga tem começo e fim, adorai-Me com sacrifícios védicos e protegei vossos súditos segundo o dharma, com inteligência clara.

Verse 22

सन्तन्वन्त: प्रजातन्तून् सुखं दु:खं भवाभवौ । प्राप्तं प्राप्तं च सेवन्तो मच्चित्ता विचरिष्यथ ॥ २२ ॥

Ao viverdes, gerando gerações e encontrando alegria e dor, nascimento e morte, aceitai o que vier e caminhai com a mente sempre fixa em Mim.

Verse 23

उदासीनाश्च देहादावात्मारामा धृतव्रता: । मय्यावेश्य मन: सम्यङ्‌मामन्ते ब्रह्म यास्यथ ॥ २३ ॥

Sede desapegados do corpo e de tudo o que a ele se relaciona. Permanecendo satisfeitos no Eu e firmes nos votos, concentrai a mente plenamente em Mim; assim, ao fim, alcançareis a Mim, o Brahman supremo.

Verse 24

श्रीशुक उवाच इत्यादिश्य नृपान् कृष्णो भगवान् भुवनेश्वर: । तेषां न्ययुङ्क्त पुरुषान् स्‍त्रियो मज्जनकर्मणि ॥ २४ ॥

Disse Śukadeva: Tendo assim instruído os reis, o Senhor Kṛṣṇa, soberano de todos os mundos, designou servos e servas para banhá-los e prepará-los.

Verse 25

सपर्यां कारयामास सहदेवेन भारत । नरदेवोचितैर्वस्‍त्रैर्भूषणै: स्रग्विलेपनै: ॥ २५ ॥

Ó descendente de Bharata, então o Senhor fez com que Sahadeva os honrasse com oferendas de vestes, joias, guirlandas e pasta de sândalo, tudo digno da realeza.

Verse 26

भोजयित्वा वरान्नेन सुस्‍नातान्समलङ्कृतान् । भोगैश्च विविधैर्युक्तांस्ताम्बूलाद्यैर्नृपोचितै: ॥ २६ ॥

Depois de os fazer banhar-se devidamente e adornar-se, o Senhor Śrī Kṛṣṇa providenciou que os reis comessem o melhor alimento e ainda lhes ofereceu diversos prazeres dignos de monarcas, como o bétele e outros itens.

Verse 27

ते पूजिता मुकुन्देन राजानो मृष्टकुण्डला: । विरेजुर्मोचिता: क्लेशात् प्रावृडन्ते यथा ग्रहा: ॥ २७ ॥

Honrados pelo Senhor Mukunda e libertos das tribulações, aqueles reis resplandeceram com seus brincos reluzentes, como a lua e os astros que brilham ao fim da estação das chuvas.

Verse 28

रथान्सदश्वानारोप्य मणिकाञ्चनभूषितान् । प्रीणय्य सुनृतैर्वाक्यै: स्वदेशान् प्रत्ययापयत् ॥ २८ ॥

Então o Senhor fez os reis subirem a carros puxados por excelentes cavalos, adornados com joias e ouro; agradando-os com palavras gentis, enviou-os de volta aos seus próprios reinos.

Verse 29

त एवं मोचिता: कृच्छ्रात् कृष्णेन सुमहात्मना । ययुस्तमेव ध्यायन्त: कृतानि च जगत्पते: ॥ २९ ॥

Assim, libertos de toda dificuldade por Kṛṣṇa, a mais grandiosa das Personalidades, os reis partiram; e, enquanto iam, meditavam apenas Nele, Senhor do universo, e em Seus feitos maravilhosos.

Verse 30

जगदु: प्रकृतिभ्यस्ते महापुरुषचेष्टितम् । यथान्वशासद् भगवांस्तथा चक्रुरतन्द्रिता: ॥ ३० ॥

Os reis relataram a seus ministros e associados o que a Suprema Personalidade havia feito; e então, sem indolência, cumpriram diligentemente as ordens que Ele lhes transmitira.

Verse 31

जरासन्धं घातयित्वा भीमसेनेन केशव: । पार्थाभ्यां संयुत: प्रायात् सहदेवेन पूजित: ॥ ३१ ॥

Tendo disposto que Bhīmasena matasse Jarāsandha, o Senhor Keśava aceitou a adoração de Sahadeva e partiu com os dois filhos de Pṛthā.

Verse 32

गत्वा ते खाण्डवप्रस्थं शङ्खान् दध्मुर्जितारय: । हर्षयन्त: स्वसुहृदो दुर्हृदां चासुखावहा: ॥ ३२ ॥

Ao chegarem a Khāṇḍavaprastha, os heróis vitoriosos sopraram suas conchas, alegrando os amigos e entristecendo os inimigos.

Verse 33

तच्छ्रुत्वा प्रीतमनस इन्द्रप्रस्थनिवासिन: । मेनिरे मागधं शान्तं राजा चाप्तमनोरथ: ॥ ३३ ॥

Ao ouvirem aquele som, os moradores de Indraprastha alegraram-se, pois entenderam que o rei de Magadha fora silenciado, e Yudhiṣṭhira sentiu seus desejos realizados.

Verse 34

अभिवन्द्याथ राजानं भीमार्जुनजनार्दना: । सर्वमाश्रावयां चक्रुरात्मना यदनुष्ठितम् ॥ ३४ ॥

Então Bhīma, Arjuna e Janārdana prestaram reverência ao rei e lhe relataram por completo tudo o que haviam feito.

Verse 35

निशम्य धर्मराजस्तत् केशवेनानुकम्पितम् । आनन्दाश्रुकलां मुञ्चन् प्रेम्णा नोवाच किञ्चन ॥ ३५ ॥

Ao ouvir o relato do grande favor que Keśava lhe concedera por misericórdia, o rei Dharmarāja derramou lágrimas de êxtase; tomado de amor, não conseguiu dizer nada.