Sutra 2

पूर्वानुवृत्तं धर्मसेतुमाधानं विक्रयं वा नयतो नाययतो वा मध्यमः साहसदण्डः श्रोतृऋणामुत्तमः अन्यत्र भग्नोत्सृष्टात् ॥ कZ_०३.१०.०२ ॥

pūrvānuvṛttaṃ dharmasetuṃ ādhānaṃ vikrayaṃ vā nayato nāyayato vā madhyamaḥ sāhasadaṇḍaḥ śrotṛṛṇām uttamaḥ anyatra bhagnotsṛṣṭāt

Por desviar ou deixar de restaurar um «dharmasetu» estabelecido e consuetudinário (um dique/aterro ou um arranjo de direitos de água lícito e publicamente reconhecido), e por tomá-lo indevidamente em penhor ou vendê-lo, aplica-se a multa sāhasa média; em assuntos envolvendo terras śrotriya (terras de doação privilegiada), aplica-se a multa máxima — exceto quando a estrutura estiver quebrada ou abandonada.

पूर्वानुवृत्तम्previously established / already in force (custom/arrangement)
पूर्वानुवृत्तम्:
TypeAdjective (past passive participle used adjectivally)
Rootअनु√वृत् (वृत्त) / √वृत्
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; विशेषणम् (धर्मसेतुम् इत्यस्य)
धर्मसेतुम्the ‘dharma-boundary’ (a legally/ethically binding boundary/settlement)
धर्मसेतुम्:
TypeNoun
Rootधर्म + सेतु
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; कर्मपदम्
आधानम्depositing / placing (as a transaction/act)
आधानम्:
TypeNoun (action noun)
Rootआ√धा (आधान)
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विकल्पेन कर्म (विक्रयम् वा)
विक्रयम्sale
विक्रयम्:
TypeNoun
Rootवि√क्री (विक्रय)
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विकल्पेन कर्म (आधानम्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
नयतःof one who takes away / appropriates
नयतः:
TypeVerb (present active participle)
Root√नी (नयत्)
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् षष्ठी/सप्तमी (प्रयोगे: ‘of/for one who takes away/appropriates’); कर्तृवाचक-विशेषणम्
not
:
TypeParticle
Root
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
आययतःof one who does not bring/restore
आययतः:
TypeVerb (present active participle)
Rootआ√या (आययत्) / causative nuance possible
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् षष्ठी/सप्तमी; कर्तृवाचक-विशेषणम्; ‘आययत्’ = bringing/causing to come (back/into possession)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
मध्यमःmiddle (grade)
मध्यमः:
TypeAdjective
Rootमध्यम
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; विशेषणम् (साहसदण्डः इत्यस्य)
साहसदण्डःthe penalty for forcible wrongdoing (sāhasa-penalty)
साहसदण्डः:
TypeNoun
Rootसाहस + दण्ड
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; विधेयपदम्
श्रोतृऋणाम्of the debts/obligations (connected with) the hearers/witnesses
श्रोतृऋणाम्:
TypeNoun (genitive plural compound)
Rootश्रोतृ + ऋण
Formनपुंसकलिङ्गे (ऋण) बहुवचनम् षष्ठी; ‘ऋण’ is neuter; whole compound in gen. pl.
उत्तमःhighest (grade)
उत्तमः:
TypeAdjective
Rootउत्तम
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; विशेषणम् (साहसदण्डः इत्यस्य—अनुवृत्तिः)
अन्यत्रexcept / otherwise than
अन्यत्र:
TypeAdverb
Rootअन्यत्र
Formअपवादार्थक-अव्ययम् (‘except/in cases other than…’)
भग्नोत्सृष्टात्except in cases of (it being) broken or abandoned
भग्नोत्सृष्टात्:
TypeAdjective (past passive participles in compound, ablative)
Rootभग्न + उत्सृष्ट
Formपुं/नपुंसक-एकवचनम् पञ्चमी (ablative): ‘from/than (cases of) broken and abandoned’; अपवाद-निर्देशः
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formवाक्यसमाप्त्यर्थक-अव्ययम्
U
users of dharmasetu
P
pledgees/buyers
Ś
śrotriya landholders
A
administrative judiciary

FAQs

It makes prior, continued practice a legal anchor: established arrangements cannot be casually altered by private action.

Because enforcement aims to preserve functioning, relied-upon arrangements; abandoned/broken structures do not generate the same reliance interests.