Sutra 13
Devanagari script
प्रतिक्रेतृभयाद्वा पण्यमूल्यादुपरि मूल्यं वर्धयतो मूल्यवृद्धिं राजा हरेत्द्विगुणं वा शुल्कं कुर्यात् ॥ कZ_०२.२१.१३ ॥
Transliteration
pratikretṛbhayādvā paṇyamūlyādupari mūlyaṃ vardhayato mūlyavṛddhiṃ rājā haret dviguṇaṃ vā śulkaṃ kuryāt
Translation
Se, por medo de um comprador subsequente (ou para explorar a procura), alguém eleva o preço das mercadorias acima do seu valor devido, o rei deverá confiscar o excesso do aumento, ou impor o dobro do direito aduaneiro.
Word by Word
प्रतिक्रेतृभयात्from fear of the (re-)buyer / from fear concerning the purchaser
प्रतिक्रेतृभयात्:
TypeNoun
Rootभय
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग? (भय-शब्दः नपुंसकलिङ्गः), पञ्चमी एकवचनम्; समासः: प्रतिक्रेतुः भयम् → प्रतिक्रेतृ-भय; पञ्चमी: -आत्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
पण्यमूल्यात्from the commodity’s price (i.e., from the set/market price)
पण्यमूल्यात्:
TypeNoun
Rootपण्य; मूल्य
Formपञ्चमी एकवचनम्; समासः: पण्यस्य मूल्यं → पण्य-मूल्य; पञ्चमी: -आत्
उपरिabove; over (and beyond)
उपरि:
TypeIndeclinable
Rootउपरि
Formअव्ययम्; अधिकरण/उपर्यर्थे
मूल्यम्price
मूल्यम्:
TypeNoun
Rootमूल्य
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया एकवचनम्
वर्धयतःof (a person) who increases/raises
वर्धयतः:
TypeVerb (participle)
Rootवृध् (वर्धते/वर्धयति)
Formवर्धयत्-प्रत्ययान्तः वर्तमानकाले कृदन्तः (शतृ), परस्मैपदी-प्रयोगः; षष्ठी एकवचनम् (कर्तरि/सम्बन्धे) — ‘of one who increases’
मूल्यवृद्धिम्the increase in price; the price rise
मूल्यवृद्धिम्:
TypeNoun
Rootमूल्य; वृद्धि
Formस्त्रीलिङ्गम् (वृद्धि), द्वितीया एकवचनम्; समासः: मूल्यस्य वृद्धिः → मूल्य-वृद्धि
राजाthe king (the state authority)
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा एकवचनम्
हरेत्should take away; should confiscate/levy
हरेत्:
TypeVerb
Rootहृ (हरति)
Formलोट्/विधिलिङ्? — विध्यर्थे ‘हरेत्’ = विधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्
द्विगुणम्double; twofold
द्विगुणम्:
TypeAdjective (used adverbially)
Rootद्वि; गुण
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया एकवचनम्; ‘twofold/double’ (शुल्कम् इत्यस्य विशेषणम्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
शुल्कम्duty; toll; fee
शुल्कम्:
TypeNoun
Rootशुल्क
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया एकवचनम्
कुर्यात्should make; should impose
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ (करोति)
Formविधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्
Entities Mentioned
K
king/stateS
seller/merchantB
buyer (implicit)FAQs
Either confiscate the excess over the proper value or punish via a doubled customs levy—turning profiteering into a fiscal loss.