Home›Vishnu Purana›Amsha 4 - Royal Dynasties›Adhyaya 24›Shloka 70
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 70

कलियुग-प्रवृत्तिः, सप्तर्षि-गणना, धरणीगीताः, च वंश-समाप्तिः

Kali-yuga onset, Saptarṣi reckoning, Dharaṇī-gītā, and closure of the dynastic account

Devanagari script

एतद् विदित्वा न नरेण कार्यं ममत्वम् आत्मन्य् अपि पण्डितेन तिष्ठन्तु तावत् तनयात्मजायाः क्षेत्रादयो ये तु शरीरतो ऽन्ये

Transliteration

etad viditvā na nareṇa kāryaṃ mamatvam ātmany api paṇḍitena tiṣṭhantu tāvat tanayātmajāyāḥ kṣetrādayo ye tu śarīrato 'nye

Translation

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਸਿਆਣੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਵੀ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ-ਜਾਇਦਾਦ ਜੋ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ।

Word by Word
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
विदित्वाhaving known
विदित्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√विद् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
नnot
न:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
नरेणby a man
नरेण:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
कार्यम्to be done, proper to do
कार्यम्:
Karma (What is to be done/कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (predicate)
ममत्वम्possessiveness
ममत्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootममत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
आत्मनिin oneself
आत्मनि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (even)
पण्डितेनby a learned man
पण्डितेन:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootपण्डित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
तिष्ठन्तुlet them remain
तिष्ठन्तु:
Kriya (Injunctive/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तावत्so long, for the time being
तावत्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formअव्यय (limit/extent adverb)
तनयsons
तनय:
Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन-समासपूर्वपद
आत्मजoffspring
आत्मज:
Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootआत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन-समासपूर्वपद
आयाःwives (reading as āyāḥ)
आयाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआया/आय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (पाठानुसार; अर्थे ‘पत्नी’ इत्यर्थे ‘जाया’ अपेक्ष्य)
तनयात्मजायाःsons, offspring, and wives
तनयात्मजायाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक) + जाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः द्वन्द्वः (तनयाश्च आत्मजाश्च जायाश्च)
क्षेत्रादयःfields and the like
क्षेत्रादयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (गणना-समूह), प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (क्षेत्रम् आदिः येषाम्)
येwhich/that (those)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तुbut
तु:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात (adversative particle)
शरीरतःfrom the body
शरीरतः:
Apadana (Ablative/source/अपादान)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानार्थे
अन्येdifferent, separate
अन्ये:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ये इति विशेषण
Speaker

Sage Parāśara (in instruction to Maitreya)

Characters & Entities
S
Sage Parāśara
M
Maitreya
S
sons (tanaya/ātmaja)
W
wife (jāyā)
F
fields/property (kṣetra)

FAQs

The verse treats mamatva as a root error: even the body is not truly “mine,” so attachment to family and property—being even more external—should be held lightly and seen as temporary.

Parāśara frames non-attachment as practical wisdom: let relationships and possessions remain while they last, but do not build identity upon them, because they do not constitute the Self and inevitably change.

By weakening identification with body and possessions, the seeker becomes fit to recognize the higher, enduring reality—ultimately grounded in Vishnu as the Supreme Principle beyond transient worldly ownership.

←Previous Verse
Next Verse→