Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

वेन-पृथु-प्रादुर्भावः, राजधर्मः, पृथिवीदोहनम्

Vena–Pṛthu Episode and the Milking of Earth

समः शत्रौ च मित्रे च व्यवहारस्थितौ नृपः

samaḥ śatrau ca mitre ca vyavahārasthitau nṛpaḥ

ਇਹ ਰਾਜਾ ਰਾਜਕਾਜ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੇ ਠੀਕ ਵਰਤਾਓ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ—ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਵੈਰ, ਨਾ ਲਗਾਵ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਝੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।

समःequal, impartial
समः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
शत्रौtoward/in the case of an enemy
शत्रौ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
मित्रेtoward/in the case of a friend
मित्रे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
व्यवहारस्थितौin matters of conduct/transactions
व्यवहारस्थितौ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootव्यवहार + स्थित (प्रातिपदिक; √स्था → स्थित)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) + तत्पुरुष (व्यवहारे स्थितः)
नृपःthe king
नृपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Sage Parāśara (in instruction to Maitreya, within a rāja-dharma passage)

K
Kings
E
Enemy
F
Friend

FAQs

This verse presents impartiality as a core royal virtue: the king must uphold dharma through lawful administration, not through personal likes, loyalties, or grudges.

Parāśara frames governance as disciplined adherence to right procedure—justice and statecraft grounded in dharma—where the ruler’s equanimity prevents bias in decisions.

In the Vishnu Purana’s dharma-vision, righteous sovereignty mirrors cosmic order ultimately upheld by Vishnu; impartial rule becomes a worldly expression of that higher, sustaining principle.