Shloka 53
Rules of Purity (Shauca) — Rules of Purity (Śauca), Permissible Foods, and the Duties of the Householder and Forest-Dweller
देवालयं चैत्यतरुं चतुष्पथं विद्याधिकं चापि गुरुं प्रदक्षिणम् माल्यान्नपानं वसनानि यत्नतो नान्यैर्धृतांश्चापि हि धारयेद् बुधः // वम्प्_14.52 स्नायाच्छिरःस्नानतया च नित्यं न कारणं चैव विना निशासु ग्रहोपरागे स्वजनापयाते मुक्त्वा च जन्मर्क्षगते शशङ्के
devālayaṃ caityataruṃ catuṣpathaṃ vidyādhikaṃ cāpi guruṃ pradakṣiṇam mālyānnapānaṃ vasanāni yatnato nānyairdhṛtāṃścāpi hi dhārayed budhaḥ // VamP_14.52 snāyācchiraḥsnānatayā ca nityaṃ na kāraṇaṃ caiva vinā niśāsu grahoparāge svajanāpayāte muktvā ca janmarkṣagate śaśaṅke
ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਵਾਲੇ, ਚੈਤ੍ਯ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼, ਚਤੁਸ਼ਪਥ (ਚੌਰਾਹਾ), ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਨੀ ਮਾਲਾ, ਜੂਠਾ ਅੰਨ-ਪਾਨ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਵਰਤੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾ ਧਾਰੇ। ਉਹ ਨਿੱਤ ਸਿਰ-ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਯੋਗ ਕਾਰਨ ਬਿਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਨਾ ਕਰੇ—ਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ, ਸਵਜਨ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ/ਸ਼ੋਕਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਜਦ ਚੰਦਰਮਾ ਜਨਮ-ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਛੂਟ ਹੈ।
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
The verse codifies everyday dharma as embodied reverence: honoring sacred loci (temple/tree/crossroads), honoring living embodiments of dharma (guru, the learned), and maintaining personal integrity through purity and restraint (avoiding others’ used items). It frames discipline (niyama) as a support for sattva and social harmony.
This passage is best classified under ancillary dharma-śāstra style instruction rather than the five hallmark topics; it aligns loosely with ‘ācāra’ material that often accompanies Vamśānucarita and tīrtha-māhātmya sections, but it is not directly Sarga/Pratisarga/Vaṃśa/Manvantara/Vaṃśānucarita.
Pradakṣiṇā symbolizes placing the sacred at one’s center (moving around it in a rightward, auspicious orientation). The cautions about night-bathing and used items emphasize boundaries that protect ritual potency (tejas) and mental clarity, while the eclipse and birth-star exceptions acknowledge liminal times that demand special observance.