HomeVamana PuranaAdh. 13Shloka 8
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Structure of Jambudvipa, Shloka 8

The Structure of Jambudvipa: Nine Varshas, Navadvipa Bharata, Mountains, Rivers, and Peoples

यदेतद् भारतं वर्षं नवद्वीपं निसाचर सागरान्तरिताः सर्वे अगम्याश्च परस्परम्

yadetad bhārataṃ varṣaṃ navadvīpaṃ nisācara sāgarāntaritāḥ sarve agamyāśca parasparam

ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰ! ਇਹ ਭਾਰਤਵਰ੍ਹਸ਼ ਨੌਂ ਦ੍ਵੀਪਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦ੍ਵੀਪ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਅਗਮ੍ਯ ਹਨ।

yatwhich
yat:
Sambandha (सम्बन्ध/relative)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (relative), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
etatthis
etat:
Sambandha (सम्बन्ध/demonstrative)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (demonstrative), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
bhāratamBhārata
bhāratam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhārata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
varṣamregion/land
varṣam:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular) (in apposition to bhāratam)
nava-dvīpamhaving nine islands
nava-dvīpam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnava (प्रातिपदिक) + dvīpa (प्रातिपदिक)
Formद्विगुसमास (numerical compound), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
nisācaraO night-roamer (Rākṣasa)
nisācara:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnisācara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन (Singular)
sāgara-antaritāḥseparated by oceans
sāgara-antaritāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsāgara (प्रातिपदिक) + antarita (प्रातिपदिक/कृदन्त from antar-dhā/antar-i)
Formतत्पुरुषसमास; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त/विशेषण, पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
sarveall (of them)
sarve:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
agamyāḥinaccessible
agamyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-gamya (प्रातिपदिक; from gam धातु with यत्)
Formनञ्-पूर्वक कृदन्त-विशेषण, पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
parasparamto one another / mutually
parasparam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootparaspara (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोग (reciprocal adverb), द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत्
Narrative frame not explicit in the given excerpt (commonly Purāṇic dialogue-layer: Pulastya → Nārada); addressee within verse: ‘Niśācara’
Sacred GeographyCosmologyPuranic cartography

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Geography is used to underscore human limitation and diversity of conditions; separations (oceans) imply distinct domains of experience, reinforcing the Purāṇic idea that dharma must be practiced within one’s given ‘field’ (deśa-kāla-paristhiti).

Sarga (world-structure description), specifically dvīpa/varṣa-vyavasthā (arrangement of continents/islands and regions).

‘Ocean-separated, mutually inaccessible’ functions as a symbol of bounded worlds and karmic partitions—each realm has its own constraints and opportunities; Bhārata’s partitioning highlights plurality within the human sphere.