Vamana Purana — Bali's Sudarshana Worship, Shloka 74

Bali’s Worship of Sudarshana and Prahlada’s Teaching on Vishnu-Bhakti

Devanagari script

आद्यं ह्यनन्तमजरं हरिमव्ययं च ये वै स्मरन्त्यहरहर्नृवरा भुविस्थाः सर्वत्रगं शुभदं ब्रह्ममयं पुराणम् ते यान्ति वैष्णवपदं ध्रुवमक्षयञ्च वम्प्_67.70 ये मानवा विगतरागपरापरज्ञा नारायणं सुरगुरुं सततं स्मरन्ति ते धौतपाण्डुरपुटा इव राजहंसाः संसारसागरजलस्य तरन्ति पारम् // वम्प्_67.71 ध्यायन्ति ये सततमच्युतमीशितारं निष्कल्मषं प्रवरपद्मदलायताक्षम् ध्यानेन तेन हतकिल्बषवेदनास्ते मातुः पयोधररसं न पुनः पिबन्ति // वम्प्_67.72 ये कीर्तयन्ति वरदं वरपद्मनाभं शङ्खाब्जचक्रवरचापगदासिहस्तम् पद्मालयावदनपङ्कजषट्पदाख्यं नूनं प्रयान्ति सदनं मधुघातिनस्ते // वम्प्_67.73 शृण्वन्ति ये भक्तिपरा मनुष्याः संकीर्त्यमानं भगवन्तमाद्यम् ते मुक्तपापाः सुखिनो भवन्ति यथामृतप्राशनतर्पितास्तु

Transliteration

ādyaṃ hyanantamajaraṃ harimavyayaṃ ca ye vai smarantyaharaharnṛvarā bhuvisthāḥ sarvatragaṃ śubhadaṃ brahmamayaṃ purāṇam te yānti vaiṣṇavapadaṃ dhruvamakṣayañca VamP_67.70 ye mānavā vigatarāgaparāparajñā nārāyaṇaṃ suraguruṃ satataṃ smaranti te dhautapāṇḍurapuṭā iva rājahaṃsāḥ saṃsārasāgarajalasya taranti pāram // VamP_67.71 dhyāyanti ye satatamacyutamīśitāraṃ niṣkalmaṣaṃ pravarapadmadalāyatākṣam dhyānena tena hatakilbaṣavedanāste mātuḥ payodhararasaṃ na punaḥ pibanti // VamP_67.72 ye kīrtayanti varadaṃ varapadmanābhaṃ śaṅkhābjacakravaracāpagadāsihastam padmālayāvadanapaṅkajaṣaṭpadākhyaṃ nūnaṃ prayānti sadanaṃ madhughātinaste // VamP_67.73 śṛṇvanti ye bhaktiparā manuṣyāḥ saṃkīrtyamānaṃ bhagavantamādyam te muktapāpāḥ sukhino bhavanti yathāmṛtaprāśanatarpitāstu

Translation

ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਹਰ ਦਿਨ ਆਦਿ, ਅਨੰਤ, ਅਜਰ, ਅਵ੍ਯਯ ਹਰੀ ਨੂੰ—ਜੋ ਸਰਬਵਿਆਪੀ, ਸ਼ੁਭਦਾਤਾ, ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ—ਸਿਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪਦ (ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਰਾਗੀ ਹੋ ਕੇ ਪਰਾ-ਅਪਰਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵਗੁਰੂ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸਿਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧੋਏ ਹੋਏ ਚਿੱਟੇ ਪਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਅਧੀਸ਼ਵਰ ਸ਼ਾਸਕ, ਨਿਰਮਲ, ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ-ਜਨਿਤ ਦੁੱਖ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਮੁੜ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਰਸ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ (ਅਰਥਾਤ ਪੁਨਰਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ)। ਜੋ ਵਰਦਾਤਾ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਦਮਨਾਭ—ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਕਮਲ, ਚੱਕਰ, ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼, ਗਦਾ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਦਮਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਦੇ ਕਮਲ-ਮੁਖ ਦਾ ‘ਭੌਰਾ’ ਹੈ—ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮਧੁਘਾਤੀ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਕਤੀਪਰਾਇਣ ਲੋਕ ਆਦਿ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸੰਕੀਰਤਨ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੱਖ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ ਹੋਣ।

Speakers

• Unspecified in the provided excerpt; hymn-like didactic praise addressed to listeners/reciters

Primary Deities

• Vishnu
• Narayana
• Lakshmi

Key Themes

• Efficacy of daily remembrance (smaraṇa)
• Crossing saṃsāra as an ocean metaphor
• Meditation destroying sin and ending rebirth
• Kīrtana and śravaṇa as salvific practices
• Vaiṣṇava parama-pada (supreme abode)

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Why is Viṣṇu called ‘brahma-maya’ here—does it equate Viṣṇu with Brahman?

In Purāṇic Vaiṣṇava theology, ‘brahma-maya’ asserts that Hari is not merely a deity among others but the supreme reality (Brahman) manifest personally. The verse fuses devotional theism with Upaniṣadic language to ground bhakti in metaphysical ultimacy.

What does ‘they do not again drink a mother’s milk’ signify?

It is a vivid idiom for freedom from rebirth (punarjanma). If one is not reborn, one does not return to infancy and thus does not again nurse at a mother’s breast.

What is conveyed by the ‘royal swans crossing the ocean of saṃsāra’ image?

The rāja-haṃsa symbolizes purity and discriminative wisdom (viveka). The image teaches that constant remembrance of Nārāyaṇa, coupled with detachment and right knowledge, enables one to traverse the otherwise impassable ‘ocean’ of worldly becoming.