Adhyaya 5
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ‘ਮੰਗਲ’ ਨਾਮਕ ਪਿਛਲੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਚਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਗੰਗਾ-ਸ੍ਰੋਤ ਨਾਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਥਿਤ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ “ਸੁਰਾਰਕ” ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ-ਫਲ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ, ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ-ਦਾਨ ਦੱਖਿਣਾ ਸਮੇਤ ਦੇਣਾ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ—ਇਹ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪ-ਸੰਚੇ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਾਠ/ਸ੍ਰਵਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਪ ਹਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਜਾਵੇ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि मंगलात्पश्चिमे स्थितम् । गंगास्रोतस्तथा लिंगं सुरार्कं च विशेषतः
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਫਿਰ ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਓ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਅਤੇ ‘ਸੁਰਾਰਕ’ ਨਾਮੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ।
Verse 2
तान्गच्छेद्विधिवद्देवि यदि यात्राफलेप्सुता । स्नात्वा पिण्डप्रदानं च कुर्यात्तत्र यथार्थतः । ब्राह्मणेभ्यस्तथा देयमन्नं भूरि सदक्षिणम्
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪਿੰਡ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਅੰਨ ਦਾਨ ਦੇਵੇ।
Verse 3
इति ते कथितं मया प्रिये कलिपापौघविनाशनं शुभम् । निखिलं तीर्थमहोदयोदयं पठितं सद्विनिहंति पापसंहतिम्
ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਕਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਸੈਲਾਬ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਮਹੋਦਯ ਦੀ ਇਹ ਸਮੂਹ ਮਹਿਮਾ ਜਦ ਪਾਠੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Verse 4
इदं न देयं दुर्बुद्धेः सुतरां पापनाशनम् । श्रोतव्यं विधिना तद्वद्भविष्योक्तविधानतः
ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਤਿਅੰਤ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਵਿੱਖਤ-ਉਕਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 5
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचमोऽध्यायः
ਇਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਅੰਦਰ ‘ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।