Adhyaya 1

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ ते संप्रवक्ष्यामि क्षेत्रगर्भं महोदयम् । तद्वस्त्रापथमाहात्म्यं यत्र रैवतको गिरिः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ‘ਗਰਭ’ ਨੂੰ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ—ਅਰਥਾਤ ਵਸਤ੍ਰਾਪਥ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਨੂੰ, ਜਿੱਥੇ ਰੈਵਤਕ ਪਹਾੜ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ।

Verse 2

दामोदरं रैवतके भवं वस्त्रापथे तथा । एतद्रैवतकं क्षेत्रं वस्त्रापथमिति स्मृतम्

ਰੈਵਤਕ ਉੱਤੇ ਦਾਮੋਦਰ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਪਥ ਵਿੱਚ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਭੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਰੈਵਤਕ ਖੇਤਰ ‘ਵਸਤ੍ਰਾਪਥ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਰਿਤ ਹੈ।

Verse 3

सुवर्णरेवा यत्रस्था नदी पातकनाशनी । यत्र साक्षात्स्थितः कृष्णो दामोदर इति स्मृतः

ਉੱਥੇ ਸੁਵਰਨਰੇਵਾ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ‘ਦਾਮੋਦਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਮਰਿਤ ਹੈ।

Verse 4

यत्र स्थितं मृगीकुण्डं महापातकनाशनम् । सकृच्छ्राद्धे कृते यत्र कल्पकोटिसहस्रकम् । पितॄणां जायते तृप्तिरपुनर्भवकांक्षिणी

ਉੱਥੇ ਮ੍ਰਿਗੀਕੁੰਡ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉੱਥੇ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਮੁੜ ਜਨਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ।

Verse 5

देव्युवाच । भगवन्विस्तराद्ब्रूहि दामोदरमहोदयम् । क्षेत्रगर्भस्य माहात्म्यं कर्णिकारूपसंस्थितम्

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਵਨ, ਦਾਮੋਦਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗਰਭ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵੀ—ਜੋ ਕਰ੍ਣਿਕਾ, ਅਰਥਾਤ ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।

Verse 6

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि दामोदरहरिं प्रति । इतिहासं पुराख्यातमृषिभिः कल्पवासिभिः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਦਾਮੋਦਰ-ਹਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 7

गंगातीरे शुभे रम्ये पुण्ये जनपदाकुले । ऋषिभिः सेविते नित्यं स्वर्गमार्गप्रदे ध्रुवम्

ਗੰਗਾ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤਟ ਉੱਤੇ—ਰਮਣੀਕ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਸਦਾ ਸੇਵਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਵਰਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 8

तत्र ज्ञानविदो विप्रा यजंति विविधैर्मखैः । ऋषयः सांख्ययोगेन दानेनैवेतरे जनाः

ਉੱਥੇ ਗਿਆਨ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਂਖ੍ਯ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨਾਲ (ਲਕਸ਼) ਸਾਧਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ।

Verse 9

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा स्वर्गमभीप्सवः । सेवंते तज्जलं दिव्यं देवानामपि दुर्लभम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ—ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ—ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਜਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਦੁਲਭ ਹੈ।

Verse 10

तत्र राजा गजोनाम बली सर्वजनाधिपः । गंगाजलाभिषेकार्थं त्यक्वा राज्यं जगाम ह

ਉੱਥੇ ਗਜ ਨਾਮ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਸਭ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਗੰਗਾ-ਜਲ ਦੇ ਅਭਿਸੇਕ ਲਈ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।

Verse 11

भार्या तस्य सती साध्वी पुत्रिणी रूपसंयुता । साऽप्ययात्सह तेनैव भर्त्रा वै भर्तृवत्सला

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਤੀ-ਸਾਧਵੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਧੰਨ ਅਤੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਪਤੀ-ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਚੱਲ ਪਈ।

Verse 12

संगता नाम नाम्ना च दक्षा दाक्षायणी यथा । एवं निवसतोस्तत्र वर्षाणामयुतं गतम्

ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਗਤਾ ਸੀ—ਦੱਖ ਦੀ ਧੀ ਦਾਖ਼ਾਯਣੀ ਵਾਂਗ ਨਿਪੁਣ ਤੇ ਦੱਖ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦਿਆਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ।

Verse 13

आजगाम ऋषिस्तत्र भद्रोनाम महायशाः । सहितो बहुभिर्विप्रैर्जपहोमपरायणैः

ਤਦ ਉੱਥੇ ਭਦ੍ਰ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਯਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੀ—ਜਪ ਅਤੇ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ।

Verse 14

त्यक्त्वा संसारमार्गं तु स्वर्गमार्गजिगीषवः । गंगानिषेवणं कृत्वा स्फोटयित्वाऽत्मजं मलम्

ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਵਾਲਾ ਮਾਰਗ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸਵਰਗ-ਮਾਰਗ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੰਗਾ-ਦੇਵੀ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਭਕਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਮਲ-ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਝਾੜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 15

जलं दत्त्वा तु भूतेभ्यः पूजयित्वा जनार्द्दनम् । यावद्यांति नदीतीर ऋषयो भद्रकादयः । तावत्पश्यंति राजानं गजं वरगजोपमम्

ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰਕੇ, ਭਦ੍ਰਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ ਜਦੋਂ ਨਦੀ-ਕੰਢੇ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਗਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਉੱਤਮ ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ।

Verse 16

तेनैव दृष्टा मुनयो राज्ञा निहतकल्मषाः । सप्तर्षयो यथा स्वर्गे सुरराजेन धीमता

ਉਹੀ ਰਾਜਾ—ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਦੇਵਰਾਜ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

Verse 17

तमृषिं स च संप्रेक्ष्य पदानि दश पंच च । आगच्छन्त्वत्र पूजार्हा भवतो मम मन्दिरम्

ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਪੰਦਰਾਂ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪੂਜਨਯੋਗ ਮਹਾਤਮੋ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਓ—ਮੇਰੇ ਮੰਦਰ-ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਪਧਾਰੋ।”

Verse 18

पश्यंतु संगतां सर्वे मम भार्यां यशस्विनीम् । तस्याः पूजां समादाय यो मार्गो मनसि स्थितः

“ਸਭ ਮੇਰੀ ਯਸ਼ਸਵੀ ਪਤਨੀ ਸੰਗਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ। ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਸਤਿਕਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮਾਰਗ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧੋ।”

Verse 19

तं गच्छध्वं महाभागाः पुण्याः पुण्यमभीप्सवः । एवमुक्तास्तु ते राज्ञा ऋषयः कौतुकान्विताः । आजग्मुर्मंदिरं शुभ्रं पुरंदरपुरोपमम्

"ਉਥੇ ਜਾਓ, ਮਹਾਂਭਾਗੋ—ਪਵਿੱਤਰ ਜਨੋ, ਪੁੰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ।" ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਸ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਕੌਤੁਹਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਇੰਦਰ-ਪੁਰੀ ਵਰਗੇ, ਚਮਕਦੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਦਰ-ਸਦਨ ਨੂੰ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 20

आसनानि विचित्राणि दत्त्वा तेषां मनस्विनी । संगता राजराजेन सार्द्धमग्रे व्यवस्थिता

ਉਸ ਧੀਰ-ਬੁੱਧੀ ਨਾਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਸੁੰਦਰ ਆਸਨ ਭੇਟ ਕੀਤੇ; ਫਿਰ ਰਾਜਾਧਿਰਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਬੈਠ ਗਈ।

Verse 21

कृत्वा करपुटं राजा ऋषीणां पुण्यकर्मणाम् । बभाषे वचनं राजा भद्रो भद्रं सुसंगतम्

ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੰਨਕਰਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅੱਗੇ ਕਰ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਭਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਕਹੇ—ਉਚਿਤ, ਸੁਸੰਗਤ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਕੂਲ।

Verse 22

वसुधा वसुसंपूर्णा मंडिता नगरी पुरी । पर्वतैश्च समुद्रैश्च सरिद्भिश्च सरोवरैः

ਧਨ-ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਧਰਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ; ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 23

ग्रामैश्चतुष्पथैर्घोरैर्गोकुलैराकुलीकृता । नररत्नैरश्वरत्नैर्गजरत्नैस्तु संकुला

ਉਹ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਰੌਲੇਦਾਰ ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਗੋਕੁਲਾਂ ਨਾਲ ਚਲਚਲਾਊ; ਅਤੇ ਨਰ-ਰਤਨਾਂ, ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪਈ ਸੀ।

Verse 24

दुस्त्यजा भोगभोक्तृणां परं ज्ञानमजानताम् । संसारेऽत्र महाघोरे पुनरावृत्तिकारिणि

ਜੋ ਭੋਗਾਂ ਦੇ ਭੋਗੀ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਮਹਾਘੋਰ ਸੰਸਾਰ ਤਿਆਗਣਾ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹੈ—ਇਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

पतंति पुरुषा भद्र पत्राणीव पुनःपुनः । कृतेन येन विप्रेंद्र स्वर्गं प्राप्नोति निर्मलम् । दानेन तपसा चैव तत्त्वमा चक्ष्व सुव्रत

ਹੇ ਭਦ੍ਰ! ਮਨੁੱਖ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮੁੜ ਮੁੜ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਿਰਮਲ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ ਰਾਹੀਂ ਸੱਚ ਤੱਤ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ।

Verse 26

भद्र उवाच । तीर्थानि तोयपूर्णानि देवाः पाषाणमृन्मयाः । आत्मस्थं ये न पश्यंति ते न पश्यंति तत्परम्

ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੀਰਥ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜਲ ਹੀ ਹਨ; ਦੇਵਤਾ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉੱਚਤਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।

Verse 27

संति तीर्थान्यनेकानि पुण्यान्यायतनानि च । पुण्यतोया पवित्रश्च सरितः सागरास्तथा । बहुपुण्यप्रदा पृथ्वी स्थानेस्थाने पदेपदे

ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪੁੰਨਮਈ ਧਾਮ ਹਨ। ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਲ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਕਦਮ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।

Verse 28

यद्यस्ति तव राजेंद्र ज्ञानं ज्ञानवतां वर । विष्णुं जिष्णुं हृषीकेशं शंखिनं गदिनं तथा

ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੈ—ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਜਾਣ: ਜਿਸ਼ਣੂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਸ਼ੰਖਧਾਰੀ ਅਤੇ ਗਦਾਧਾਰੀ।

Verse 29

चतुर्भुजं महाबाहुं प्रभासे दैत्यसूदनम् । वाराहं वामनं चैव नारसिंहं बलार्जुनम्

ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਂਬਾਹੁ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ—ਉਸੇ ਨੂੰ ਵਰਾਹ, ਵਾਮਨ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ, ਬਲਵਾਨ ਅਰਜੁਨ-ਸਮ ਵੀਰ ਜਾਣੋ।

Verse 30

रामं रामं च रामं च पुरुषोत्तममेव च । पुंडरीकेक्षणं चैव गदापाणिं तथैव च

“ਰਾਮ—ਰਾਮ—ਰਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰੋ; ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੀ; ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਜੋ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।”

Verse 31

राघवं शक्रदमनं गोविंदं बहुपुण्यदम् । जयं च भूधरं चैव देवदेवं जनार्द्दनम्

“ਰਾਘਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ; ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ; ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਜੋ ਅਪਾਰ ਪੁੰਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ; ਜਯਾ ਦਾ; ਭੂਧਰ—ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ; ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦਾ; ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ।”

Verse 32

सुरोत्तमं श्रीधरं च हरिं योगीश्वरं तथा । कपिलेशं भूतनाथं श्वेतद्वीपपतिं हरिम्

“ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ; ਸ਼੍ਰੀਧਰ; ਹਰਿ; ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ; ਕਪਿਲੇਸ਼; ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਨਾਥ; ਅਤੇ ਹਰਿ—ਸ਼ਵੇਤਦਵੀਪ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ—ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ।”

Verse 33

बदर्याश्रमवासौ च नरनारायणौ तथा । पद्मनाभं सुनाभं च हयग्रीवं विशां पते

“ਬਦਰੀ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦਾ; ਪਦਮਨਾਭ ਦਾ; ਸੁਨਾਭ ਦਾ; ਅਤੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ—ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ!”

Verse 34

द्विजनाथं धरानाथं खड्गपाणिं तथैव च । दामोदरं जलावासं सर्वपापहरं हरिम्

(ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ) ਦਵਿਜਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਥ, ਖੜਗ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ; ਦਾਮੋਦਰ; ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਅਤੇ ਹਰਿ ਜੋ ਸਭ ਪਾਪ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 35

एतान्येव हि स्थानानि देवदेवस्य चक्रिणः । गच्छते यत्र तत्रैव मुच्यते सर्वपातकैः

ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਚਕ੍ਰ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 36

गंगा च यमुना चैव तथा देवी सरस्वती । दृषद्वती गोमती च तापी कावेरिणी तथा

ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ; ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਅਤੇ ਗੋਮਤੀ; ਤਾਪੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਵੇਰੀ।

Verse 37

नर्मदा शर्मदा चैव नदी गोदावरी तथा । शतद्रुश्च तथा विंध्या पयोष्णी वरदा तथा

ਨਰਮਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਦਾ, ਅਤੇ ਨਦੀ ਗੋਦਾਵਰੀ; ਸ਼ਤਦ੍ਰੁ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਨਦੀ) ਵਿਂਧਿਆ; ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਅਤੇ ਵਰਦਾ ਵੀ।

Verse 38

चर्मण्वती च सरयूर्गंडकी चंडपापहा । चंद्रभागा विपाशा च शोणश्चैव पुनःपुनः

ਚਰਮਣਵਤੀ ਅਤੇ ਸਰਯੂ; ਗੰਡਕੀ—ਉਗ੍ਰ ਪਾਪ-ਨਾਸਿਨੀ; ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੋਣ—ਮੁੜ ਮੁੜ ਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 39

एताश्चान्याश्च बहवो हिमवत्प्रभवाः शुभाः । तासु स्नातो नरः स्वर्गं याति पातकवर्जितः

ਇਹਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਨਦੀਆਂ, ਜੋ ਹਿਮਵਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 40

वनानि नंदनादीनि पर्वता मंदरादयः । नामोच्चारेण येषां हि पापं याति रसातले

ਨੰਦਨ ਆਦਿ ਵਨਾਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਆਦਿ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 41

गज उवाच । भद्रं हि भाषितं भद्र आख्यानममृतोपमम् । पृच्छामि सर्वधर्मज्ञ त्वामहं किंचिदेव हि

ਗਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਦ੍ਰ, ਤੂੰ ਜੋ ਬੋਲਿਆ ਹੈ ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ; ਇਹ ਆਖਿਆਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਹੇ ਸਭ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 42

यस्मिन्मासे दिने यस्मिंस्तीर्थे यस्मिन्क्रमान्नरैः । अक्षयं सेव्यते स्वर्गस्तन्ममाचक्ष्व सुव्रत

ਕਿਹੜੇ ਮਹੀਨੇ, ਕਿਹੜੇ ਦਿਨ, ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਦਾ ਫਲ ਅਕਸ਼ਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸੋ।

Verse 43

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । अक्षयो येन वै स्वर्गस्तन्मे गदितुमर्हसि

ਸਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਸਵਾਧਿਆਇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਅਰਚਨਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਦਾ ਫਲ ਅਕਸ਼ਯ, ਅਟੱਲ ਬਣਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਹੋ।

Verse 44

भद्र उवाच । श्रूयतां राजशार्दूल कथां कथयतो मम । यां श्रुत्वा मुच्यते पापान्नरो नरवरोत्तम

ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਬਾਘ, ਮੇਰੀ ਕਹੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 45

ऋषीणां कथितं पूर्वं नारदेन महात्मना

ਇਹ ਕਥਾ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਰਦ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਸੀ।

Verse 46

एवं पृष्टश्च तैः सर्वैर्नारदो मुनिसत्तमः । कथयामास संहृष्टो मेघदुदुभिनिस्वनैः

ਉਹ ਸਭ ਨੇ ਜਦੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਥਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ; ਉਸ ਦੀ ਵਾਣੀ ਬੱਦਲ-ਨਗਾਰੇ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਰਗੀ ਗੱਜਦੀ ਸੀ।

Verse 47

रम्ये हिमवतः पृष्ठे समवाये मया श्रुतम् । तदहं तव वक्ष्यामि श्रोतुकामं नरर्षभ

ਹਿਮਵਾਨ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਇਕ ਰਮਣੀਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ, ਹੇ ਨਰਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਤੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 48

तीर्थान्येव हि सर्वाणि पुनरावर्त्तकानि तु । अक्षयांल्लभते लोकांस्तत्तीर्थं कथयामि ते

ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਤਾਂ ਐਸਾ ਫਲ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਸ ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਅਖੰਡ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹੀ ਤੀਰਥ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 49

मार्गशीर्षे कान्यकुब्ज उषित्वा राजसत्तम । न शोचति नरो नारी स्वर्गं याति परावरम्

ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਨ ਪੁਰਖ ਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸ਼ੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਪਰਮ ਲੋਕ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 50

पौषस्य पौर्णमासी या यदि सा क्रियतेऽर्बुदे । वर्षाणामर्बुदं स्वर्गे मोदते पितृभिः सह

ਜੇ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦਾ ਵਿਧਿਵਤ ਵਰਤ-ਕਰਮ ਅਰਬੁਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 51

माघ्यां यदि गयाश्राद्धं पितॄणां यच्छते नरः । त्रयाणामपि देवानां चतुर्थः स प्रजायते

ਜੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਚੌਥਾ ਬਣ ਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 52

फाल्गुन्यां हिमवत्पृष्ठे वसन्नेकां निशां नरः । स याति परमं स्थानं यत्र देवो जनार्द्दनः

ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਰਾਤ ਵਸੇ, ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 53

चैत्र्यां श्राद्धं प्रभासे तु ये कुर्वंति मनीषिणः । न ते मर्त्त्या भवन्तीह कुलजैः सह सत्तमाः

ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਰਤ੍ਯ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ; ਆਪਣੇ ਕੁਲ-ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਉਹ ਉੱਚ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 54

चतुर्भुजे तु वैशाख्यां ये कुर्वंति जलप्रिये । तथावंत्यां नरः कश्चित्स याति परमां गतिम्

ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਚਤੁਰਭੁਜ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਜਲਪ੍ਰਿਯੇ—ਅਤੇ ਅਵੰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੋ ਕੋਈ ਐਸਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 55

ज्यैष्ठ्यां ज्येष्ठर्क्षयुक्तायां श्राद्धं च त्रितकूपके । कुर्युर्युगानि ते त्रीणि वसंति नाकसद्मनि

ਜ੍ਯੈਸ਼ਠ ਮਹੀਨੇ, ਜਦੋਂ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਤ੍ਰਿਤਕੂਪਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗੀ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ।

Verse 56

यो व्रजेशवने नद्यां दिनानि नव पंच च । तिष्ठते च नरः स्वर्गं वैकुण्ठमभिगच्छति

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵ੍ਰਜੇਸ਼ਵਨ ਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਚੌਦਾਂ ਦਿਨ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ—ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 57

श्रावणस्य तु मासस्य पूर्णायां पूर्वसागरे । स्नानं दानं जपं श्राद्धं नरः कुर्वन्न शोचति

ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ, ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 58

तथा भाद्रपदे क्षेत्रे प्रभासे शशिभूषणम् । पूजयित्वा नरो लिंगं देवलिंगी भवेत्ततः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ‘ਸ਼ਸ਼ਿਭੂਸ਼ਣ’ ਨਾਮਕ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਫਿਰ ‘ਦੇਵਲਿੰਗੀ’—ਦਿਵ੍ਯ ਲਿੰਗ-ਅਵਸਥਾ ਵਾਲਾ—ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 59

आश्विने चंद्रभागायां श्राद्धं स्नानं करोति यः । स्थानं युगसहस्राणां कृतं तेन त्रिविष्टपे

ਜੋ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਟਿਕਣ ਵਾਲਾ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 60

अष्टाक्षरैश्चतुर्बाहुं ध्यायंति मुनिसत्तमाः । बहुनाऽत्र किमुक्तेन गजाहं प्रवदामि ते

ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਚਤੁਰਭੁਜ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਹੇ ਗਜ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 61

दामोदरसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । मासानां कार्त्तिकः श्रेष्ठः कार्त्तिके भीष्मपंचकम्

ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ-ਪੰਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।

Verse 62

तत्रापि द्वादशी श्रेष्ठा राजन्दामोदरे जले । किमन्यैर्बहुभिस्तीर्थेः कि क्षेत्रैः कि महावनैः । दामोदरे नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਉਥੇ ਭੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਹੋਰ ਬਹੁਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਕੀ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ, ਕੀ ਮਹਾਨ ਵਨਾਂ ਦੀ? ਦਾਮੋਦਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 63

गज उवाच । भद्र भद्रं त्वया प्रोक्तं रसायनमिवापरम् । भूयोऽहं श्रोतुमिच्छामि तीर्थस्यास्य महाफलम्

ਗਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਦ੍ਰ, ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ—ਮਾਨੋ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਾਇਣ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦਾ ਮਹਾਨ ਫਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 64

के देशाः किं प्रमाणं तु का नदी केः च पर्वताः । जना वसंति के तत्र ऋषयः के तपस्विनः

ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿੰਨੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕਿਹੜੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਪਰਬਤ ਹਨ? ਉੱਥੇ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਉਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ?

Verse 65

भद्र उवाच । पृथिवी वसुसंपूर्णा सागरेण तु वेष्टिता । मंडिता नगरैर्ग्रामैः सुरैः परपुरंजय

ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਧਰਤੀ ਵਸੂਆਂ (ਧਨ-ਸੰਪਦਾ) ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਦੁਰਗ-ਵਿਜੇਤਾ!

Verse 66

वाराणसी प्रभासं च संगमं सितकृष्णयोः । एवं साराणि तीर्थानि यस्मान्मृत्युहराणि च

ਵਾਰਾਣਸੀ, ਪ੍ਰਭਾਸ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ (ਨਦੀਆਂ) ਦੇ ਸੰਗਮ—ਇਹੀ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ-ਭਯ ਅਤੇ ਨਾਸਵੰਤਤਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 67

दामोदरेति ये नूनं स्मरंतो यत्र तत्र हि । ते वसंति हरेर्गेहं न सरंति कदाचन

ਜੋ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ‘ਦਾਮੋਦਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਣ—ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਡਿਗਦੇ ਨਹੀਂ।

Verse 68

सोमनाथस्य सान्निध्य उदयन्तो गिरिर्महान् । तस्य पश्चिमभागे तु रैवतक इति स्मृतः

ਸੋਮਨਾਥ ਦੇ ਸਾਨ্নਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਉਦਯੰਤ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪਰਬਤ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਬਤ ਹੈ ਜੋ ‘ਰੈਵਤਕ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 69

वाहिनी वहते तत्र नदी कांचनशेखरात् । धातवस्तत्र ते रक्ताः श्वेता नीलास्तथाऽसिताः

ਉੱਥੇ ਕਾਂਚਨਸ਼ੇਖਰ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਵਾਹਿਨੀ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਧਾਤਾਂ ਲਾਲ, ਚਿੱਟੀਆਂ, ਨੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 70

पाषाणाः कुञ्जराकाराश्चान्ये सैरिभसन्निभाः । चणकाकृतयश्चान्ये अन्ये गोक्षुरकप्रभाः

ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਪੱਥਰ ਹਾਥੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਮਹਾਂ ਭੈਂਸ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਚਣਿਆਂ ਜਿਹੇ ਬਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਗੋਖ਼ਸ਼ੁਰ ਦੇ ਕਾਂਟੇਦਾਰ ਫਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।

Verse 71

वृक्षा वल्ल्यश्च गुल्माश्च संतानाः संत्यनेकशः । सर्वं तत्कांचनमयं मूलं पुष्पं फलं दलम्

ਉੱਥੇ ਬੇਅੰਤ ਦਰੱਖ਼ਤ, ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਕਾਂਚਨ-ਸਰੂਪ ਹਨ—ਜੜ੍ਹ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਅਤੇ ਪੱਤਾ ਸਭ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹੈ।

Verse 72

न हि पश्यति पापात्मा मुक्तः पापेन पश्यति । सेव्यते स गिरिर्नित्यं धातुवादपरैर्नरैः

ਪਾਪੀ ਆਤਮਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੀ; ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧਾਤੁਵਾਦ ਦੇ ਪਰਾਇਣ ਨਰ ਸਦਾ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 73

ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैः शूद्रानुगैर्बहिः । पक्षिणस्तत्र बहवः शिवाशिवगिरस्तदा

ਬਾਹਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਹੁਤ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਅਨੇਕ ਪੰਛੀ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਕਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਕਦੇ ਅਸ਼ੁਭ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਸਨ।

Verse 74

हंससारसचक्राह्वाः शुककोकिलबर्हिणः । मृगाश्च वानरेन्द्राश्च हंसा व्याघ्रास्तथैव च

ਉੱਥੇ ਹੰਸ, ਸਾਰਸ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ, ਤੋਤੇ, ਕੋਇਲਾਂ ਅਤੇ ਮੋਰ ਸਨ; ਮਿਰਗ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਵੀ—ਹੰਸ ਅਤੇ ਵਿਆਘ੍ਰ ਵੀ ਤਥੈਵ ਸਨ।

Verse 76

सर्वे विमानमारूढा गच्छन्ति हरिमन्दिरम् । वायुना पातितं यत्र पत्रपुष्पफलादिकम्

ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਵਿਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਰਿ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗੇ ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਆਦਿਕ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—

Verse 77

तस्या नद्या जलं स्पृष्ट्वा सर्वं वै मुक्तिमाप्नुते । सा नदी पृथिवीं भित्त्वा पातालादागता नृप

ਉਸ ਨਦੀ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹ ਕੇ ਹੀ ਸਭ ਨਿਸਚਿਤ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਨਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਆਈ ਹੈ।

Verse 78

पूर्वं पन्नगराजस्तु तेन मार्गेण चागतः । स्नातुं दामोदरे तीर्थे यममृत्युप्रघातिनि

ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਗਰਾਜ ਵੀ ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਦਾਮੋਦਰ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ—ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਯਮ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 79

स्वर्गादागत्य चन्द्रोऽपि यष्टुं यज्ञं सुपुष्कलम् । यक्ष्मरोगाद्विनिर्मुक्तो गतः स्वर्गं निरामयः

ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵੀ ਇਕ ਅਤਿ ਪ੍ਰਚੁਰ ਯਜ੍ਞ ਕਰਨ ਆਇਆ। ਯਕ੍ਸ਼ਮਾ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਰਾਮਯ ਹੋਇਆ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।

Verse 80

बलिना चैव दानानि दत्तान्यागत्य कार्तिके । हरिश्चन्द्रेण विधिना नलेन नहुषेण च

ਬਲੀ ਨੇ ਭੀ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਦੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਤੇ ਨਲ ਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਵੀ।

Verse 81

नाभागेनांबरीषाद्यैः कृतं कर्म सुदुष्करम् । दत्त्वा दानान्यनेकानि गजा गावो हया रथाः

ਨਾਭਾਗ, ਅੰਬਰੀਸ਼ ਆਦਿ ਨੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਰਮ ਕੀਤਾ—ਅਨੇਕ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ: ਹਾਥੀ, ਗਾਂਵਾਂ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਰਥ।

Verse 82

अनडुत्कांचना भूमिं रत्नानि विविधानि च । छत्राणि विप्रमुख्येभ्यो यानानि चैव वाससी

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਲਦ, ਸੋਨਾ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰਤਨ ਵੀ ਦਾਨ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਛਤਰ, ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਭੀ ਦਿੱਤੇ।

Verse 83

अन्नानि रसमिश्राणि दत्त्वा दामोदराग्रतः । गतास्ते विष्णु भुवनं नागच्छंति महीतले

ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਰਸ-ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਅੰਨ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

Verse 84

पत्रं पुष्पं फलं तोयं तस्मिंस्तीर्थे ददाति यः । द्विजानां भक्तिसंयुक्तः स याति जलशायिनम्

ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਜਾਂ ਜਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਵਿਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਜਲ-ਸ਼ਾਯੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 85

प्रकृतिं चापि यो दद्यान्मुष्टिं वाथ क्षुधार्थिने । विमानवरमारूढः स सोमं प्रति गच्छति

ਜੋ ਕੋਈ ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ—ਹਾਂ, ਇਕ ਮੁੱਠ ਭਰ ਵੀ—ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸੋਮ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 86

दामोदराग्रतः कृत्वा पर्वतानन्नसंभवान् । पूजितान्फलपुष्पैश्च दीपं दद्यात्सवर्त्तिकम्

ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਅੰਨ ਦੇ ਬਣੇ ‘ਪਹਾੜ’ ਰਚ ਕੇ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਬੱਤੀ ਸਮੇਤ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 87

अवाप्य दुष्करं स्थानं कुलानां तारयेच्छतम् । चतुरंगुलमात्रेपि दत्ते दामोदराग्रतः

ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਜੇ ਕੋਈ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਜਿਤਨਾ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਲਭ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਸੌ ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 88

दाने युगसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । मा गच्छ हिमवत्पृष्ठं मलयं मा च मन्दरम्

ਇਸ ਦਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਿਮਵਤ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾ, ਨਾ ਮਲਯ ਨੂੰ, ਨਾ ਹੀ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਨੂੰ।

Verse 89

गच्छ रैवतकं शैलं यत्र दामोदरः स्थितः । कृत्वा मासोपवासं तु द्विजो दामोदराग्रतः

ਰੈਵਤਕ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਦਾਮੋਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਉਕਤ ਫਲ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 90

न निवर्तति कालेन दामोदरपुरं व्रजेत् । करोत्यनशनं यश्च नरो नार्यथवा पुनः । सर्व लोकानतिक्रम्य स हरेर्गेहमाप्नुयात्

ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮੁੜਦਾ ਨਹੀਂ; ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ—ਪੁਰਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ—ਪੂਰਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ ਹਰਿ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 91

विघ्नानि तत्र तिष्ठन्ति नित्यं पञ्चशतानि च । धर्मविध्वंसकर्तॄणि नरस्तत्र न गच्छति

ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਪੰਜ ਸੌ ਵਿਘਨ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

Verse 92

प्रद्युम्नबलशैनेयगदाचक्रादिभिः सदा । शतलक्षप्रमाणैस्तु सेव्यते स गिरिर्महान्

ਉਹ ਮਹਾਨ ਗਿਰਿ ਸਦਾ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ, ਬਲ, ਸ਼ੈਨੇਯ, ਗਦਾ, ਚਕ੍ਰ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੌ ਲੱਖਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ।

Verse 93

क्रीडंति नार्यस्तेषां हि नित्यं दामोदराग्रतः । सुचन्द्रवदना गौर्यः श्यामाश्चैव सुमध्यमाः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸਦਾ ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਕੁਝ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਗੌਰੀਆਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ ਦੀਆਂ, ਸਭ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ।

Verse 94

नितंबिन्यः सुकेशाश्च शुभ्राः स्वायतलोचनाः । सुगंडा ललिताश्चैव सुकक्षाः सुपयोधराः

ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਬ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੁਕੇਸ਼ਾ, ਸ਼ੁਭ੍ਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਸੁਗੰਡਾ ਤੇ ਲਲਿਤਾ, ਸੁਕੱਖਾ, ਅਤੇ ਸੁਪਯੋਧਰਾ—ਮਨੋਹਰ ਅੰਗ-ਸੌੰਦਰਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 95

शोभमानाः सुजंघाश्च सुपादाः सुन्दरांगुलीः । राजपुत्र्यो गिरौ तस्मिन्हसंति च रमंति च

ਉਜਲੇ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਜੰਘਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੋਹਣੇ ਪੈਰ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਉਂਗਲੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦੀਆਂ ਤੇ ਖੇਡ-ਰਮਣ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 96

कौसुंभं पादयुगले कुंकुमं पीतकंचुकम् । ब्राह्मणीभ्यो ददन्तीह स्पर्द्धमानाः पृथक्पृथक्

ਇੱਥੇ ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਹੋੜ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਲਈ ਕੌਸੁੰਭ ਰੰਗ, ਕੁੰਕੁਮ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਕਾਂਚੁਕ (ਚੋਲੀ)।

Verse 97

भक्ष्यं भोज्यं च पेयं च लेह्यं चोष्यं च पिच्छिलम् । तांबूलं पुष्पसंयुक्तं कार्तिके हरिवासरे

ਭੱਖਣਯੋਗ, ਭੋਜਨਯੋਗ, ਪੇਯ, ਚਾਟਣਯੋਗ ਮਿਠਾਈਆਂ, ਚਬਾਉਣਯੋਗ ਤੇ ਨਰਮ ਸੁਆਦਲੇ ਪਦਾਰਥ; ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਤੰਬੂਲ—ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ, ਹਰਿ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਉੱਤੇ (ਅਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ)।

Verse 98

दृष्ट्वा तु रेवतीकुंडं प्रदद्यात्फलमुत्तमम् । पुत्रिणी ऋद्धिसंपन्ना सुभगा जायते सती

ਪਰ ਰੇਵਤੀ-ਕੁੰਡ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤਮ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਤੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪੁੱਤਰਵਤੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 99

एवं कृत्वा तु सा रात्रि नीयते निद्रया विना । वेदघोषैः सुपुण्यैस्तु भारताख्यानवाचनैः

ਇਉਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਾਤ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੀ ਬੀਤਦੀ ਹੈ—ਅਤਿ ਪੁੰਨਮਈ ਵੇਦ-ਘੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਆਖਿਆਨ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ।

Verse 100

हुंकृतैस्तलशब्दैश्च तालशब्दैः पुनःपुनः । देशभाषाविभाषिण्यो रामामण्डलमध्यतः । हास्यनृत्यसमायुक्ता राजन्दामोदराग्रतः

ਹੁੰਕਾਰਾਂ, ਤਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਰੰਵਾਰ ਤਾਲ-ਲਯ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ—ਦੇਸੀ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲਦੀਆਂ—ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹਾਸੇ ਤੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਰਮਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 101

पञ्चपाषाणकं हर्म्यं यः करोति शिवालयम् । पंचवर्षसहस्राणि स्वर्ग लोके महीयते

ਜੋ ਪੰਜ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹਾਰਮ੍ਯ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਿਵਾਲਯ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 102

दशपाषाणसंयुक्तं कृत्वा दामोदराग्रतः । दशवर्षसहस्राणि स्वर्गे हल्लति मल्लति

ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦਸ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਚਨਾ ਬਣਾਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 103

शतपाषाणकं हर्म्यं यः करोति महन्नृप । मन्दिरं सुन्दरं शुभ्रं स याति हरिमन्दिरम्

ਹੇ ਮਹਾਨ ਨ੍ਰਿਪ, ਜੋ ਸੌ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੁੰਦਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਦਰ-ਗ੍ਰਿਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 104

कृत्वा साहस्रिकं चैत्यं बहुरूपसमन्वितम् । सर्वांल्लोकानतिक्रम्य परं ब्रह्माधिगच्छति

ਹਜ਼ਾਰ-ਪੱਧਰੀ ਚੈਤ੍ਯ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਬਣਾਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੰਘ ਕੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 105

पंचवर्णध्वजं दद्याद्दामोदरगृहोपरि । तं तु प्रमाणवर्षाणि दिव्यानि स दिवं व्रजेत्

ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ-ਮੰਦਰ ਦੇ ਉਪਰ ਪੰਜ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਧਵਜ ਚੜ੍ਹਾਵੇ; ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 106

तस्य गव्यूतिमात्रेण क्षेत्रं वस्त्रापथं शुभम् । यद्दृष्ट्वा सर्वपापानि विलीयन्ते बहूनि च

ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਵਸਤ੍ਰਾਪਥ ਖ_toggle ਖੇਤਰ ਕੇਵਲ ਇਕ ਗਵ੍ਯੂਤੀ ਤੱਕ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਨੇਕ, ਅਥਵਾ ਸਭ ਪਾਪ ਵੀ ਘੁਲ ਕੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 107

राजंस्तत्पदमायाति यद्गत्वा न निवर्त्तते । पूजयित्वा भवं देवं भवसंभवनाशनम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਜਾ ਕੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਭਵ ਦੇਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਿਕ ਭਵ-ਸੰਭਵ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 108

नरो नारी नृपश्रेष्ठ शिवलोके महीयते । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य भद्रस्य च सुभाषितम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾਰੀ, ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਭਦ੍ਰ ਦੇ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ (ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ)।

Verse 109

आगतः कार्तिकीं कर्त्तुं देवे दामोदरे ततः । ऋग्यजुःसामसंयुक्तैर्ब्राह्मणैर्ब्रह्मवित्तमैः

ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵ ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਕਾਰਤਿਕੀ ਵਰਤ ਕਰਨ ਆਇਆ, ਰਿਗ-ਯਜੁਹ-ਸਾਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਗ।

Verse 110

क्षत्रियैः क्षत्रधर्मज्ञैर्वैश्यैर्दानपरायणैः । सह शूद्रैः समायातस्तस्मिंस्तीर्थे गजो नृपः

ਰਾਜਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਖੱਤਰੀਆਂ, ਦਾਨ-ਪਰਾਇਣ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜਾ ਗਜ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 111

दत्त्वा दानान्यनेकानि हुत्वा हविर्हुताशने । अग्निष्टोमादिकान्यज्ञान्हयमेधादिकान्बहून् । चकार विधिवद्राजा गजस्तत्र समाहितः

ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਯਜ્ઞਾਗਨੀ ਵਿੱਚ ਹਵਿ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰ ਰਾਜਾ ਗਜ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਯਜ્ઞ ਕੀਤੇ।

Verse 112

ततश्च न्यवसत्तत्र तपः कर्तुं सहर्षिभिः । ऊर्द्ध्वपादाः स्थिता विप्राः पीत्वा धूममधोमुखाः । शुष्कपत्राशनाश्चान्ये अन्ये वै फलभोजनाः

ਫਿਰ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤਪ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਵੱਸਿਆ। ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੈਰ ਉੱਪਰ ਕਰ ਖੜੇ ਰਹੇ; ਕੁਝ ਉਲਟੇ ਮੁਖ ਧੂੰਆ ਪੀਦੇ ਰਹੇ; ਕੁਝ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਖਾਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਫਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ।

Verse 113

मूलानि चान्ये भक्षंति अन्ये वार्यंशना द्विजाः । आलोकंति स्वमन्ये च तथान्ये जलशायिनः

ਕੁਝ ਹੋਰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਖਾਂਦੇ ਸਨ; ਕੁਝ ਦਵਿਜ ਕੇਵਲ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਜੀਊਂਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਯਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰਦੇ ਸਨ।

Verse 114

पञ्चाग्निसाधकाश्चान्ये शिलाचूर्णस्य भक्षकाः । जपंति चान्ये संशुद्धा गायत्रीं वेदमातरम् । सावित्रीं मनसा चान्ये देवीमन्ये सरस्वतीम्

ਕੁਝ ਪੰਜਾਗਨੀ ਤਪ ਸਾਧਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਦਾ ਚੂਰਾ ਵੀ ਭੱਖ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵੇਦਮਾਤਾ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਕੁਝ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 115

सूक्तानि हि पवित्राणि ब्रह्मणा निर्मितानि च । अन्येऽवसंस्तदा तत्र द्वादशाक्षरचिन्तकाः

ਸੂਕਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰ ਦੇ ਚਿੰਤਕ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।

Verse 116

आलोक्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनःपुनः । इदमेव सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा

ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਇਹੀ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚੇ ਹੋਇਆ—ਸਦਾ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 117

आराधितः सुदुष्पारे भवे भगवतो विना । तथा नान्यो महादेवात्पतन्तं योऽभिरक्षति

ਇਸ ਸੰਸਾਰ-ਭਵ ਦੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਪਾਰ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 118

गतागतानि वर्तंते चंद्रसूर्यादयो ग्रहाः । अद्यापि न निवर्तंते द्वादशाक्षरचिंतकाः

ਚੰਦਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਗ੍ਰਹਿ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰ ਦੇ ਚਿੰਤਕ ਆਪਣੀ ਅਟੱਲ ਸਾਧਨਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੇ।

Verse 119

येऽक्षरा ऋषयश्चान्ये देवलोकजिगीषवः । प्राप्नुवंति ततः स्थानं दग्धबीजं च तत्तथा

ਜੋ ਅਖੰਡ ਅਕਸ਼ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ਜਿਵੇਂ ਸੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਜਨਮ ਦਾ ਕਾਰਣ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 120

सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् । बद्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति

ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਦੋ ਅੱਖਰੀ ਨਾਮ “ਹਰੀ” ਇਕ ਵਾਰ ਭੀ ਉਚਾਰਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਬੱਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਚੱਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 121

एकभक्तं तथा नक्तमयाच्यमुषितं तथा । एवमादीनि चान्यानि कृत्वा दामोदराग्रतः । कृतकृत्या भवंतीह यावदाभूतसंप्लवम्

ਇਕ ਵਾਰ ਭੋਜਨ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਜਨ, ਅਤੇ ਮੰਗੇ ਬਿਨਾ ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਨਿਯਮ—ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜੇਹੇ ਵਰਤ—ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਇਸੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 122

स राजा ऋषिभिः सार्द्धं यावत्तिष्ठति तत्र वै । विमानानि सहस्राणि तावत्तत्रागतानि च

ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਦ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 123

गंधर्वाप्सरस्तत्र सिद्धचारणकिन्नराः । सर्वे विमानमारूढाः शतशोऽथ सहस्रशः

ਉੱਥੇ ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਕਿੰਨਰ—ਸਾਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ—ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।

Verse 124

सर्वैर्जनपदैः सार्द्ध स राजा भार्यया सह । गतो विमानमारूढो यत्तत्पदमनामयम्

ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਜਾ-ਜਨ ਸਮੇਤ ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਨਾਲ, ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਪਰਮ ਪਦ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 125

य इदं पठते नित्यं शृणुयाद्वाऽपि मानवः । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं ब्रह्माधिगच्छति

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਸੁਣਦਾ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 785

तत्तीर्थस्य प्रभावेन न दुष्टान्याचरंति ते । कालेन मृत्युमायांति पशुपक्षिसरीसृपाः

ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਕੁਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਸਰਿਸ੍ਰਪ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।