Adhyaya 41

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । धन्यास्तु नरलोकास्ते गोमत्यां तु कृतोदकाः । पूजयिष्यंति ये कृष्णं केतकीतुलसीदलैः

ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਲੋਕ ਧੰਨ ਹਨ ਜੋ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ।

Verse 2

न तेषां संभवोऽस्तीह घोरसंसा रगह्वरे । तेषां मृत्युः पुनर्नास्ति ह्यमरत्वं हि ते गताः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਫਿਰ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 3

अन्यत्र वै यतीनां तु कोटीनां यत्फलं भवेत् । द्वारकायां तु चैकेन भोजितेन ततोऽधिकम्

ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਯਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਕ ਹੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

अतीतं वर्त्तमानं च भविष्यद्यच्च पातकम् । निर्द्दहेन्नास्ति संदेहो द्वारका मनसा स्मृता

ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਭੀ ਪਾਪ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਮਨ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 5

ज्ञात्वा कलियुगे घोरे हाहाभूतमचेतनम् । द्वारकां ये न मुञ्चन्ति कृतार्थास्ते नरोत्तमाः

ਭਿਆਨਕ ਕਲਿਯੁਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਜਦ ਲੋਕ ਹਾਹਾਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੋਹਿਤ ਤੇ ਅਚੇਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ ਉਹ ਨਰੋਤਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹਨ।

Verse 6

मृतानां यत्र जंतूनां श्वेतद्वीपे स्थितिः सदा

ਜਿੱਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

अग्निष्वात्ता बर्हिषद आज्यपाः सोमपाश्च ये । एकविंशतिः पितृगणा द्वारकायां वसंति ते

ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਵਾਤ੍ਤ, ਬਰ੍ਹਿਸ਼ਦ, ਆਜ੍ਯਪ ਅਤੇ ਸੋਮਪ—ਇਹ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਇਕੀਹ ਗਣ—ਉਹ ਸਭ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 8

पुष्करादीनि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा । कुरुक्षेत्रादि क्षेत्राणि काश्यादीन्यूषराणि च

ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਦਿ ਤੀਰਥ, ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਿਤਾਵਾਂ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਆਦਿ ਪੁਣ੍ਯ ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਰਮ-ਭੂਮੀਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਮੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 9

गयादिपितृतीर्थानि प्रभासाद्यानि यानि च । स्थानानि यानि पुण्यानि ग्रामाश्च निवसंति वै

ਗਯਾ ਆਦਿ ਪਿਤ੍ਰ-ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਆਦਿ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ—ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪੁੰਨ ਸਥਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿੰਡ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 10

काश्यादिपुर्यो या नित्यं निवसंति कलौ युगे । नित्यं कृष्णस्य सदने पापिनां मुक्तिदे सदा

ਕਾਸ਼ੀ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰੀਆਂ ਜੋ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਭੀ ਨਿੱਤ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਧਾਮ (ਦ੍ਵਾਰਕਾ) ਵਿੱਚ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਭੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਨਿਰੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 11

वैशाखशुक्लद्वादश्यां प्रबोधिन्यां शेषतः । वैशाख्यां दैत्यशार्दूल कल्पादिषु युगादिषु

ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ, ‘ਪ੍ਰਬੋਧਿਨੀ’ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਗਰਣ-ਤਿਥੀ, ਅਤੇ ਵੈਸਾਖ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਭੀ—ਹੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ! ਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਹੈ।

Verse 12

चंद्रसूर्योपरागेषु मन्वादिषु न संशयः । व्यतीपातेषु संक्रांतौ वैधृतौ दैत्यनायक

ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਣਾਂ ਵੇਲੇ, ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਧਿਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਅਤੇ ਵ੍ਯਤੀਪਾਤ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੇ ਵੈਧ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੀ, ਹੇ ਦੈਤ-ਨਾਇਕ।

Verse 13

तिलोदकं च यद्दत्त तत्स्थले पितृभक्तितः । तत्सर्वमक्षयं प्रोक्तं गोमत्यां स्नानपूर्वकम्

ਅਤੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋ ਤਿਲ-ਜਲ ਦਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਕੇ—ਉਸ ਸਭ ਦਾ ਫਲ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਕਸ਼ਯ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 14

येऽत्र श्राद्धं प्रकुर्वंति पिंडदानपुरःसरम् । तेषामत्राक्षया तृप्तिः पितॄणामुपजायते

ਜੋ ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕਰਮ ਬਣਾਕੇ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 41

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे चतुर्थ द्वारकामाहात्म्ये गोमतीस्नान कृष्णपूजन यतिभोजन दान श्राद्धादिसत्फलवर्णनंनामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਚੌਥੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਭਾਗ ਦਾ ਇਕਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ: ‘ਗੋਮਤੀ-ਸਨਾਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਪੂਜਾ, ਯਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਦਾਨ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਆਦਿ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਫਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ’।