Adhyaya 38

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । द्वारकायाश्च माहात्म्यं शृणु पौत्र मयोदितम् । शृण्वतो गदतश्चापि मुक्तिः कृष्णाद्भवेद्ध्रुवम्

ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੌਤ੍ਰ! ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ। ਜੋ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਜੋ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 2

पुत्रेण लोकाञ्जयति पौत्रेणानन्त्यमश्नुते । अथ पुत्रस्य पौत्रेण नाकमेवाधिरोहति

ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ; ਪੌਤਰੇ ਨਾਲ ਅਨੰਤ ਪਦ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੌਤਰੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਹੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

यस्य पुत्रः शुचिर्दक्षः पूर्वे वयसि धार्मिकः । विष्णुभक्तिं च कुरुते तं पुत्रं कवयो विदुः

ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਧਰਮੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਭਕਤੀ ਕਰੇ—ਕਵੀ ਉਸੇ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ‘ਪੁੱਤਰ’ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

Verse 4

हेमशृंगं रौप्यखुरं सवत्सं कांस्यदोहनम् । सवस्त्रं कपिलानां तु सहस्रं च दिनेदिने

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਜ਼ਾਰ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂਵਾਂ—ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੁਰ, ਬਛੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਦੁੱਧ-ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ—ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ।

Verse 5

दत्त्वा यत्फलमाप्नोति ब्राह्मणे वेदपारगे । तत्फलं स्नानमात्रेण गोमत्यां मधुभिद्दिने

ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਮਧੁਭਿਦ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੇ ਦਿਨ ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

यस्त्वेकं भोजयेद्विप्रं द्वारकायां च संस्थितम् । सुभिक्षे भो द्विजश्रेष्ठाः फलं लक्षगुणं भवेत्

ਪਰ ਜੋ ਕੋਈ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਇਕ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ—ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ—ਸੁਭਿੱਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

फलं लक्षगुणं प्रोक्तं दुर्भिक्षे कृष्णसन्निधौ । एवं धर्मानुसारेण दयाद्भिक्षां तु भिक्षुके

ਦੁਭਿੱਖ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਭਿਖਾਰੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੂੰ ਭਿੱਖਿਆ ਦਿਓ।

Verse 8

अपि नः स कुले कश्चिद्भविष्यति नरोत्तमः । यो यतीनो कलौ प्राप्ते पितॄनुद्दिश्य दास्यति

ਕੀ ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਰੋਤਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਲਿਯੁਗ ਆ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਯਤੀਆਂ (ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ) ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ?

Verse 9

द्वारकायां विशे षेण सत्कृत्य कृष्णसन्निधौ । अन्नदानं यतीनां तु कौपीनाच्छादनानि च

ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਯਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਨ-ਦਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕੌਪੀਨ ਤੇ ਓਢਣ ਲਈ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਦਿਓ।

Verse 10

नात्मनः क्रतुभिः स्विष्टैर्नास्ति तीर्थैः प्रयोजनम् । यत्र वा तत्र वा कार्य्यं यतीनां प्रीणनं सदा

ਆਪਣੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਯਜਨਾਂ ਜਾਂ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਵੀ ਅਸਲ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੋ, ਸਦਾ ਯਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੋ।

Verse 11

श्वपचादयोऽपि ते धन्या ये गता द्वारकां पुरीम् । प्राप्य भागवतान्ये वै पितॄनुद्दिश्य पुत्रकाः

ਸ਼ਵਪਚ ਆਦਿ ਤਿਰਸਕਾਰਿਤ ਲੋਕ ਵੀ ਧੰਨ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਦੁਆਰਕਾ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਜਾ ਪਹੁੰਚਣ; ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

Verse 12

भक्त्या संपूजयिष्यंति वस्त्रैर्दानैश्च भूरिभिः

ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਨ-ਦੱਖਿਣਾ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ।

Verse 13

गयापिंडेन नास्माकं तृप्तिर्भवति तादृशी । यादृशी विष्णुभक्तानां सत्कारेणोप जायते

ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਉਪਜਦੀ ਹੈ।

Verse 14

वैशाखे ये करिष्यंति द्वादशीं कृष्णसन्निधौ । कृष्णं संपूजयन्तश्च रात्रौ कुर्वंति जागरम्

ਜੋ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਰੱਖਣਗੇ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਪਾਉਣਗੇ।

Verse 15

माहात्म्यं पठनीयं तु द्वारकासंभवं शुभम् । कृष्णस्य बालचरितं बालकृष्णादिदर्शनम्

ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਾਠਯੋਗ ਹੈ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਲ-ਚਰਿਤ੍ਰ, ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਦਿ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵੀ ਪੜ੍ਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 16

क्रीडनं गोकुलस्यैव क्रीडा गोपीजनस्य च । कृष्णावतारकर्माणि श्रोतव्यानि पुनःपुनः

ਗੋਕੁਲ ਦੀ ਲੀਲਾ, ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵੀ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਕਰਮ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੁਣਨਯੋਗ ਹਨ।

Verse 17

रुक्मशृंगीं रौप्यखुरीं मुक्तालांगूलभूषिताम् । सवत्सां ब्राह्मणे दत्त्वा होमार्थं चाहिताग्नये

ਹੋਮ ਦੇ ਅਰਥ, ਆਹਿਤਾਗਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੱਛੇ ਸਮੇਤ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ—ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਸੋਨੇ ਦੇ, ਖੁਰ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਅਤੇ ਪੂੰਛ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਵੇ।

Verse 18

निमिषस्पर्शनांशेन फलं कृष्णस्य जागरे । यत्किंचित्कुरुते पापं कोटिजन्मसु मानवः । कृष्णस्य जागरे रात्रौ दहते नात्र संशयः

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਾਗਰੇ ਦੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਪਲ ਭਰ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਅਪਾਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਕਰੋੜਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਾਗਰੇ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 19

पठेद्भागवतं रात्रौ पुराणं दयितं हरेः । यावत्सूर्य्यकृताऽलोको यावच्चन्द्रकृता निशा

ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਪਾਠ ਕਰੇ—ਹਰੀ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਇਹ ਪੁਰਾਣ—ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਨਿਰੰਤਰ।

Verse 20

यावत्ससागरा पृथ्वी यावच्च कुलपर्वताः । तावत्कालं वसेत्स्वर्गे नान्यथा मम भाषितम्

ਜਦ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਕੁਲ-ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿਣ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਕਾਲ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਕਥਨ ਹੈ, ਹੋਰਥਾਂ ਨਹੀਂ।

Verse 21

आस्फोटयंति पितरः प्रहर्षंति पितामहाः । एवं तं स्वसुतं दृष्ट्वा शृण्वानं कृष्णसंभवम्

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ-ਵੰਸ਼ਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਿਤਰ ਤਾਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 22

द्वारकायाश्च माहात्म्यं यत्र नो जागरे पठेत् । तन्म्लेच्छसदृशं स्थानमपवित्रं परित्यजेत्

ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਗਰਣ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਥਾਂ ਮਲੇਛ-ਸਮਾਨ ਅਪਵਿੱਤਰ ਜਾਣੀਏ; ਐਸੀ ਥਾਂ ਤਿਆਗ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 23

शालिग्रामशिला नैव यत्र भागवता न हि । त्यजेत्तीर्थं महापुण्यं पुण्यमायतनं त्यजेत्

ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ-ਸ਼ਿਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਭਾਗਵਤ ਭਕਤ, ਉਥੇ ਉਸ ਕਥਿਤ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਪੁਣ੍ਯ-ਆਯਤਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 24

त्यजेद्गुह्यं तथाऽरण्यं यत्र न द्वादशीव्रतम्

ਜਿੱਥੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ-ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਆਚਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਥੇ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਰਣ੍ਯ—ਉਹ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 25

सुदेशोऽपि भवेन्निंद्यो यत्र नो वैष्णवा व्रतम् । कुदेशोऽपि भवेत्पुण्यो यत्र भागवताः कलौ

ਜਿੱਥੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਵ੍ਰਤ-ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਸੁਦੇਸ਼ ਵੀ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਭਾਗਵਤ ਭਕਤ ਹਨ, ਉਥੇ ਕੁਦੇਸ਼ ਵੀ ਪੁਣ੍ਯਮਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 26

संकीर्णयोनयः पूता ये भक्ता मधुसूदने । म्लेच्छतुल्याः कुलीनास्ते ये न भक्ता जनार्दने

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੇ ਭਕਤ ਹੋਣ ਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਭਕਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕੁਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮਲੇਛ-ਤੁਲ੍ਯ ਹਨ।

Verse 27

रथारूढं प्रकुर्वंति ये कृष्णं मधुमाधवे । मुक्तिं प्रयांति ते सर्वे कुलकोटिसमन्विताः

ਜੋ ਰਥ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਧੁਮਾਧਵ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਕਰਕੇ ਆਦਰ-ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸਦੱਸਾਂ ਸਮੇਤ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 28

देवकीनन्दनस्यार्थे रथं कारापयन्ति ये । कल्पांतं विष्णुलोके ते वसन्ति पितृभिः सह

ਜੋ ਦੇਵਕੀ-ਨੰਦਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਰਥ ਬਣਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਲਪਾਂਤ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਨੁਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 29

द्वारकायास्तु माहात्म्यं श्रावयेद्यः कलौ नृणाम् । भावमुत्पादयेद्यो वै लभेत्क्रतुशतंफलम्

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਸੁਣਾਵੇ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਭਕਤੀ-ਭਾਵਨਾ ਜਗਾਵੇ, ਉਹ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 30

यो नार्चयति पापिष्ठो देवमन्यत्र गच्छति । कोटिजन्मार्जितं पुण्यं हरते रुक्मिणीपतिः

ਜੋ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਭਟਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕਰੋੜ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਜੋੜਿਆ ਪੁੰਨ ਰੁਕਮਿਣੀਪਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 31

शंखोद्धारसमुद्भूतां नित्यं देहे बिभर्त्ति हि । मृत्तिकां दैत्यराजेन्द्र शृणु वक्ष्यामि यत्फलम्

ਹੇ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜੇੰਦਰ! ਜੋ ਸ਼ੰਖੋੱਧਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਆਪਣੇ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣ—ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 32

यो ददाति यतीनां च वैष्णवानां प्रयच्छति । स्वर्णभारशतं पुण्ड्रं नित्यं प्राप्नोति मानवः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿੱਤ ਸੌ ਭਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪੁੰਡ੍ਰ-ਤਿਲਕ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 33

गृहे यस्य सदा तिष्ठेच्छंखोद्धारस्य मृत्तिका । नित्य क्रियाकृतंपुण्यं लभेत्कोटिगुणं बले

ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖੋੱਧਾਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਸਦਾ ਟਿਕੀ ਰਹੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਪਜਿਆ ਪੁੰਨ ਬਲ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 34

यस्य पुण्ड्रं ललाटे तु गोपीचंदनसंज्ञकम् । न जहाति गृहं तस्य लक्ष्मीः कृष्णप्रिया द्विजाः

ਹੇ ਦਵਿਜੋ! ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ‘ਗੋਪੀਚੰਦਨ’ ਨਾਮਕ ਪੁੰਡ੍ਰ ਤਿਲਕ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਪ੍ਰਿਯਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ।

Verse 35

न ग्रहो बाधते तस्य नोरगो न च राक्षसः । पिशाचा न च कूष्मांडा न च प्रेता न जंभकाः

ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਟ ਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਤਾਂਦਾ; ਨਾ ਸੱਪ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਨਾ ਪਿਸਾਚ, ਨਾ ਕੂਸ਼ਮਾਂਡ, ਨਾ ਪ੍ਰੇਤ, ਨਾ ਜੰਭਕ।

Verse 36

नाग्निचौरभयं तस्य दरीणां चैव बन्धनम् । विद्युदुल्काभयं चैव न चोत्पातसमुद्भवम्

ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਦਰਾਰਾਂ/ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੋਣ ਦਾ ਭਯ। ਬਿਜਲੀ ਜਾਂ ਉਲਕਾ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਅਪਸ਼ਕੁਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਉਪਦ੍ਰਵ।

Verse 37

नारिष्टं नापशकुनं दुर्निमित्तादिकं च यत् । सत्कृते विष्णुभक्ते च शालिग्रामशिलार्चने

ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਭਗਤ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ-ਸ਼ਿਲਾ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨਾ ਅਰਿਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਅਪਸ਼ਕੁਨ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਦੁਰਨਿਮਿੱਤ ਆਦਿ।

Verse 38

पीते पादोदके विप्रा नैवेद्यस्यापि भक्षणे । तुलसीसन्निधौ विष्णोर्विलयावसरे कृते

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ! ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਾਦੋਦਕ ਪੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਵੀ ਭੋਗਿਆ ਜਾਵੇ—ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮ ਹੋਣ ਤੇ—ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਵੇਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਸਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 39

पुरा देवेन कथितं शृणु पात्रं वदाम्यहम् । प्रिया भागवता येषां तेषां दासोऽस्म्यहं सदा

ਜੋ ਕੁਝ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭਗਤ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਾਸ ਹਾਂ।

Verse 40

विहाय मथुरां काशीमवन्तीं सर्वपापहाम् । मायां कांचीमयोध्यां च संप्राप्ते च कलौ युगे

ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਆ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ, ਮਥੁਰਾ, ਕਾਸ਼ੀ, ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਅਵੰਤੀ, ਅਤੇ ਮਾਇਆ (ਹਰਿਦ੍ਵਾਰ), ਕਾਂਚੀ ਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ—

Verse 41

वसाम्यहं द्वारकायां सर्वसेनासमावृतः । तीर्थव्रतैर्यज्ञदानै रुद्राद्यैर्मुनिचारणैः

ਮੈਂ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਭ ਦਿਵ੍ਯ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਦਾਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੁਨੀਆਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ।

Verse 42

श्रद्धात्यागेन भक्त्या वा यस्तोषयितुमिच्छति । गत्वा द्वारवतीं रम्यां द्रष्टव्योऽहं कलौ युगे

ਜੋ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ—ਸ਼ਰਧਾ-ਭਰੀ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਜਾਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ—ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ।

Verse 43

त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि मया शुद्धानि भूरिशः । विन्यस्तानि च गोमत्यां चक्रतीर्थेऽतिपावने

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਅਤਿ-ਪਾਵਨ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 44

दिनेनैकेन गोमत्यां चक्रतीर्थे कलौ युगे । त्रैलोक्यसंभवैस्तीर्थैः स्नातो भवति मानवः

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਹਿ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਐਸਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 45

कोटिपापविनिर्मुक्तो मत्समं वसते नरः । मम लोके न संदेहः कुलकोटिसमन्वितः

ਕਰੋੜਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਨਰ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਵਸਦਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ—ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਕਰੋੜਾਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 46

नापराधकृतैः पापैर्लिप्तः स्यादु त्कटैः कृतैः । शतजन्मायुतानीह लक्ष्मीर्न च्यवते गृहात्

ਅਪਰਾਧਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਪਟਦੇ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਟਲਦੀ।