Adhyaya 36
Prabhasa KhandaDvaraka MahatmyaAdhyaya 36

Adhyaya 36

ਸੂਤ ਰਾਜਸਭਾ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬਲੀ ਦ੍ਵਾਰਕਾ-ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ-ਫਲ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ: ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹਰ ਕਦਮ ਪੁੰਨ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਮਾਤ੍ਰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਭਾਰੀ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪੁਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ। ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਗਰਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਰੱਖਿਤ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਰਵੋਚਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ, ਦਰਸ਼ਨ, ਗੋਮਤੀ-ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਰੁਕਮਿਣੀ-ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਦੁਰਲਭਤਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਲਈ ਵੀ ਦ੍ਵਾਰਕਾ-ਸਮਰਨ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ-ਪੂਜਾ ਧਰਮਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਆਦਿ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਕਾਲ-ਨਿਯਮ ਸਮਝਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ, ਜਾਗਰਣ, ਕੀਰਤਨ-ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਦੇ ਫਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ। ਗੋਮਤੀ-ਸਮੁੰਦਰ ਸੰਗਮ ਦੀ ਪਾਵਨਤਾ, ਚਕ੍ਰਾਂਕਿਤ ਸ਼ਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸਮਤਾ/ਅਧਿਕਤਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ-ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ-ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਭੈ-ਅਮੰਗਲ ਨਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਹ ਦੀ ਵਿਪਤਾ ਵੀ ਅਪੁਨਰਾਵ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा स्थितस्तत्र सभास्थले । पप्रच्छात्युत्सुकमना बलिस्तत्क्षेत्रवैभवम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਲੀ ਉੱਥੇ ਸਭਾ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਰਹਿਆ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੀਵ੍ਰ ਉਤਸੁਕਤਾ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 2

प्रह्लादस्तद्वचः श्रुत्वा भक्तिभावपुरस्कृतम् । अभिनन्द्य च तं प्रेम्णा प्रवक्तुमुपचक्रमे

ਉਸ ਦੇ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਕਹੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਅਭਿਨੰਦਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 3

प्रह्लाद उवाच । एकैकस्मिन्पदे दत्ते पुरीं द्वारवतीं प्रति । पुण्यं क्रतुसहस्राणां फलं भवति देहिनाम्

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੁਆਰਵਤੀ (ਦੁਆਰਕਾ) ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਦਮ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

येऽपीच्छंति मनोवृत्त्या गमनं द्वारकां प्रति । तेषां प्रलीयते पापं पूर्वजन्मायुतार्जितम्

ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਪਾਪ ਵੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 5

अत्युग्राण्यपि पापानि तावत्तिष्ठंति विग्रहे । यावन्न गच्छते जंतुः कलौ द्वारवतीं प्रति

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ (ਦ੍ਵਾਰਕਾ) ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਵੀ ਦੇਹ-ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 6

लोभेनाऽप्युपरोधेन दंभेन कपटेन वा । चक्रतीर्थे तु यो गच्छेन्न पुनर्विशते भुवि

ਲੋਭ ਨਾਲ, ਰੋਕ-ਟੋਕ ਨਾਲ, ਦੰਭ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਪਟ ਨਾਲ ਵੀ—ਜੋ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ (ਪੁਨਰਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ)।

Verse 7

हीनवर्णोऽपि पापात्मा मृतः कृष्णुपुरीं प्रति । कलि कालकृतैर्दोषैरत्युग्रैरपि मानवः । भक्त्या कृष्णमुखं दृष्ट्वा न लिप्यति कदाचन

ਹੀਨ ਵਰਣ ਦਾ ਪਾਪੀ ਵੀ, ਜੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣੁਪੁਰੀ (ਦ੍ਵਾਰਕਾ) ਵੱਲ ਜਾਂਦਿਆਂ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਕਦੇ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਕਰੜੇ ਦੋਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਮੁਖ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਦੇ ਮੈਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 8

तावद्विराजते काशी ह्यवंती मथुरापुरी । यावन्न पश्यते जंतुः पुरीं कृष्णेन पालिताम्

ਕਾਸ਼ੀ, ਅਵੰਤੀ ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਤਦ ਤੱਕ ਹੀ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਿਤ ਨਗਰੀ (ਦ੍ਵਾਰਕਾ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ।

Verse 9

येषां कृष्णालये प्राणा गता दानवनायक । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨਾਥ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਧਾਮ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਆਵ੍ਰਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕਰੋੜਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨਹੀਂ।

Verse 10

दुर्लभो द्वारकावासो दुर्लभं कृष्णदर्शनम् । दुर्लभं गोमतीस्नानं रुक्मिणीदर्शनं कलौ

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਦੁਲੱਭ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੁਲੱਭ ਹਨ; ਪਵਿੱਤਰ ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਰੁਕਮਿਣੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਦੁਲੱਭ ਹਨ।

Verse 11

नित्यं कृष्णपुरीं रम्यां ये स्मरंति गृहे स्थिताः । न तेषां पातकं किंचिद्देहमाश्रित्य तिष्ठति

ਜੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨਿੱਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੇਹ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਪ ਲੱਗ ਕੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ।

Verse 12

केशवार्चा गृहे यस्य न तिष्ठति महीपते । तस्यान्नं न च भोक्तव्यमभक्ष्येण समं स्मृतम्

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਨ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਭੱਖ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 13

नोष्णत्वं द्विज राजे वै न शीतत्वं हुताशने । वैष्णवानां न पापत्वमेकादश्युपवासिनाम्

ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਪ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਿੱਚੋਂ ਠੰਡਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 14

नास्ति नास्ति महाभागाः कलिकालसमं युगम् । स्मरणात्कीर्त्तनाद्विष्णोः प्राप्यते परमव्ययम्

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੋ! ਕਲਿਯੁਗ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਯੁਗ ਨਹੀਂ—ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰਮ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

सत्यभामापतिर्यत्र यत्र पुण्या च गोमती । नरा मुक्तिं प्रयास्यंति तत्र स्नात्वा कलौ युगे

ਜਿੱਥੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੋਮਤੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।

Verse 16

माधवे शुक्लपक्षे तु त्रिस्पृशां द्वादशीं यदि । लभते द्वारकायां तु नास्ति धन्यतरस्ततः

ਮਾਧਵ (ਵੈਸ਼ਾਖ) ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਜੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ੍ਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਧੰਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 17

त्रिस्पृशां द्वादशीं प्राप्य गत्वा कृष्णपुरीं नरः । यः करोति हरेर्भक्त्या सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ਤ੍ਰਿਸ੍ਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪੁਰੀ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 18

नंदायां तु जयायां वै भद्रा चैव भवेद्यदि । उपवासार्चने गीते दुर्ल्लभा कृष्णसन्निधौ

ਜੇ ਨੰਦਾ, ਜਯਾ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਾ (ਸ਼ੁਭ ਸੰਯੋਗ) ਆ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ, ਅਰਚਨ ਅਤੇ ਭਜਨ-ਗੀਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਤੇ ਅਮੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 19

उदयैकादशी स्वल्पा अंते चैव त्रयोदशी । संपूर्णा द्वादशी मध्ये त्रिस्पृशा च हरेः प्रिया

ਜੇ ਸੂਰਜੋਦਯ ਵੇਲੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਆ ਜਾਵੇ, ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਰੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਤ੍ਰਿਸਪਰਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰਿ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।

Verse 20

एकेन चोपवासेन उपवासाऽयुतं फलम् । जागरे शतसाहस्रं नृत्ये कोटिगुणं कलौ

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਉਪਵਾਸਾਂ ਜਿਤਨਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਨਾਲ ਲੱਖ ਗੁਣਾ, ਅਤੇ ਭਗਤੀ-ਨ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 21

तत्फलं लभते मर्त्त्यो द्वारकायां दिनेदिने । गृहेषु वसतामेतत्किं पुनः कृष्णसंनिधौ

ਉਹੀ ਫਲ ਮਰਤ ਲੋਕ ਦਾ ਜੀਵ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਹੋਵੇਗਾ!

Verse 22

वाङ्मनःकायजैर्दोषैर्हता ये पापबुद्धयः । द्वारवत्यां विमुच्यंते दृष्ट्वा कृष्णमुखं शुभम्

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਪੀ ਬੁੱਧੀ ਬਾਣੀ, ਮਨ ਅਤੇ ਕਾਇਆ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਮੁਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 23

दैत्येश्वर नराः श्लाघ्या द्वारवत्यां गताश्च ये

ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ-ਯੋਗ ਹਨ।

Verse 24

दुर्ल्लभानीह तीर्थानि दुर्लभाः पर्वतोत्तमाः । दुर्ल्लभा वैष्णवा लोके द्वारकावसतिः कलौ

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ, ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਵੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਣਵ ਭੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ—ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਵੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ।

Verse 25

गवां कोटिसहस्राणि रत्नको टिशतानि च । दत्त्वा यत्फलमाप्नोति तत्फलं कृष्णसन्निधौ

ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕਰੋੜ ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਾਨਿਧ੍ਯਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 26

यस्याः सीमां प्रविष्टस्य ब्रह्महत्यादिपातकम् । नश्यते दर्शनादेव तां पुरीं को न सेवते

ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਪੁਰੀ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਭੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਆਦਿ ਪਾਪ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਐਸੀ ਪੁਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਭਕਤੀ ਕੌਣ ਨਾ ਕਰੇ?

Verse 27

चक्रांकिता शिला यत्र गोमत्युदधिसंगमे । यच्छति पूजिता मोक्षं तां पुरीं को न सेवते

ਜਿੱਥੇ ਗੋਮਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਚੱਕਰ-ਅੰਕਿਤ ਸ਼ਿਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਐਸੀ ਪੁਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਭਕਤੀ ਕੌਣ ਨਾ ਕਰੇ?

Verse 28

सिंहस्थे च गुरौ विप्रा गोदावर्य्यां तु यत्फलम् । तत्फलं स्नानमात्रेण गोमत्यां कृष्णसन्निधौ

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ! ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ (ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ) ਸਿੰਹ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਾਨਿਧ੍ਯਤਾ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 29

द्वारकाऽवस्थितं तोयं षण्मासं पिबते नरः । तस्य चक्रांकितो देहो भवते नात्र संशयः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਪੀਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਦੇਹ ਚਕ੍ਰ-ਚਿੰਨ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 30

मन्वन्तरसहस्राणि काशीवासेन यत्फलम् । तत्फलं द्वारकायां च वसतः पंचभिर्द्दिनैः

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਤੱਕ ਵੱਸਣ ਨਾਲ ਜੋ ਆਤਮਿਕ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਦਿਨ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 31

तावन्मृतप्रजा नारी दुर्भगा दैत्यपुंगव । यावन्न पश्यते भक्त्या कलौ कृष्णप्रियां पुरीम्

ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਗੇਵਾਨ! ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤਕ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਪ੍ਰਿਯਾ ਨਗਰੀ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਤਦ ਤਕ ਉਹ ਨਾਰੀ ਸੰਤਾਨ-ਹੀਣ ਅਤੇ ਦੁਭਾਗੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 32

रुक्मिणीं सत्यभामां च देवीं जांबवतीं तथा । मित्रविंदां च कालिंदीं भद्रां नाग्नजितीं तथा

ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰੁਕਮਿਣੀ, ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਜਾਮ੍ਬਵਤੀ ਵੀ ਸਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਤ੍ਰਵਿੰਦਾ, ਕਾਲਿੰਦੀ, ਭਦ੍ਰਾ ਅਤੇ ਨਾਗ੍ਨਜਿਤੀ ਭੀ ਸੰਗ ਸਨ।

Verse 33

संपूज्य लक्ष्मणां तत्र वैष्णवीः कृष्णवल्लभाः । एताः संपूज्य विधिवच्छ्रेष्ठपुत्रश्च लभ्यते

ਉੱਥੇ ਲਕ੍ਸ਼ਮਣਾ ਅਤੇ ਵੈਸ਼੍ਣਵੀ ਦੇਵੀਆਂ—ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ—ਦੀ ਵਿਧੀ-ਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾ-ਰੀਤਿ ਸੰਪੂਜ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 34

तावद्भवभयं पुंसां गृहभंगश्च मूर्खता । यावन्न पश्यते भक्त्या कलौ कृष्णपुरीं नरः

ਜਦ ਤੱਕ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪੁਰੀ (ਦੁਆਰਕਾ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਸੰਸਾਰ-ਭਵ ਦਾ ਡਰ, ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਦਾ ਅੰਧਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 35

न सर्वत्र महापुण्यं संगमे सरितांपतेः । जाह्नवीसंगमान्मुक्तिर्गोमतीनीरसंगमात् । संपर्के गोमतीनीरपूतोऽहं कृष्णसन्निधौ

ਹਰ ਥਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਮਹਾਪੁਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਜਲ-ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਵੀ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਲ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਮੈਂ ਭੀ—ਇੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਨਿਧਾਨ ਵਿੱਚ—ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।

Verse 36

गोमतीनीरसंपृक्तं ये मां पश्यंति मानवाः । न तेषां पुनरावृत्तिरित्याह सरितांपतिः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸਪਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਫਿਰ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ—ਇਉਂ ਸਰਿਤਾਂਪਤੀ (ਸਮੁੰਦਰ) ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 37

द्वारकां गच्छमानस्य विपत्तिश्च भवेद्यदि । न तस्य पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ਦੁਆਰਕਾ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਜੇ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵਿਪੱਤੀ ਵੀ ਆ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਭੀ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੈਂਕੜੇ ਕਰੋੜ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।