Adhyaya 32

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । नारदस्त्वग्रतो गत्वा प्रणम्याथ हरिप्रियाम् । उवाच ललितां वाचं हर्षयन्द्वारकां पुरीम्

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਦ ਜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਹਰਿ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਮੰਗਲ ਬਚਨ ਬੋਲੇ—ਦੁਆਰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਆਨੰਦਿਤ ਕਰਦੇ।

Verse 2

श्रीनारद उवाच । पश्यपश्य महाभागे सर्वे प्राप्ताः सुशोभने । तीर्थक्षेत्राणि देवाश्च ऋषयश्चैव कृत्स्नशः

ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੇਖੋ, ਵੇਖੋ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਤੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰਿ—ਸਭ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ; ਤੀਰਥ-ਖੇਤਰ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਗਣ ਇਕੱਠੇ।

Verse 3

पश्येमं पुरतः प्राप्तं प्रयागं तीर्थकैः सह । द्वारके तव पादाब्जे लुण्ठंते श्रद्धयाद्भुतम्

ਵੇਖੋ, ਇਹ ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੀਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਆਰਕੇ, ਅਦਭੁਤ ਹੈ—ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਲੁੜਕ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 4

इदं तु पुष्करं तीर्थं नमति श्रद्धया शुभे । इयं तु गौतमी पुण्या सर्वतीर्थसमाश्रया

ਇਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਮਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗੌਤਮੀ ਹੈ—ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਪੁਣ੍ਯਮਈ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।

Verse 5

सिंहस्थे च गुरौ भद्रे संप्राप्ता सौभगं महत् । किन्तु दुर्जनसंसर्गाद्दग्धा पापाग्निना भृशम्

ਸਿੰਹ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਾਰਨ ਪਾਪ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸੜ ਗਈ।

Verse 6

तत्रोपायमभिज्ञाय ऋषीणां शृण्वतां तदा । श्रुत्वा कर्णे महच्छब्दं संप्राप्तेयं तवांतिकम्

ਉੱਥੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਉਪਾਯ ਜਾਣ ਲਿਆ; ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਘੋਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਸਨਮੁਖ ਆ ਪਹੁੰਚੀ।

Verse 7

नमस्करोति देवि त्वां द्वारके गौतमी शुभा । पश्यपश्य महापुण्या इयं भागीरथी शुभा

ਹੇ ਦੇਵੀ ਦ੍ਵਾਰਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਗੌਤਮੀ (ਗੋਦਾਵਰੀ) ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵੇਖੋ, ਵੇਖੋ! ਇਹ ਅਤਿ-ਪੁਣ੍ਯਮਈ ਸ਼ੁਭ ਭਾਗੀਰਥੀ (ਗੰਗਾ) ਵੀ ਹੈ।

Verse 8

नमस्करोति ते पादौ संहृष्टा च पुनःपुनः । पश्येमां नर्मदां रम्यां प्रणतां तव पादयोः

ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵੇਖੋ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਨਰਮਦਾ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

Verse 9

यमुना चन्द्रभागेयमियं प्राचीसरस्वती । सरयूर्गंडकी प्राप्ता गोमती पूर्ववाहिनी

ਇੱਥੇ ਯਮੁਨਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਹਨ; ਇਹ ਪੂਰਬ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ। ਸਰਯੂ ਅਤੇ ਗੰਡਕੀ ਆ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੋਮਤੀ ਵੀ—ਜੋ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 10

शोणः सिन्धुनदी चैता अन्याश्च सरितां वराः । कृष्णा भीमरथी पुण्या कावेर्य्याद्याः सरिद्वराः

ਸ਼ੋਣ ਅਤੇ ਸਿੰਧੁ ਨਦੀ ਇੱਥੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸਰਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ, ਪੁਣ੍ਯ ਭੀਮਰਥੀ, ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ।

Verse 11

सीताचक्षुर्नदी भद्रा नमंत्येताः पदांबुजम् । द्वारके ता महापुण्याः सप्तद्वीपोद्भवाः पराः

ਸੀਤਾ, ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ-ਨਦੀ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਾ—ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ, ਸੱਤ ਦ੍ਵੀਪਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹਨ।

Verse 12

मन्दाकिनी महापुण्या भोगवत्यादिसंयुता । पश्याश्चर्यमिदं भद्रे वाराणसी विमुक्तिदा

ਮਹਾਪੁਣ੍ਯ ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਭੋਗਵਤੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਹਿਤ, ਇੱਥੇ ਹੈ। ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ—ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

Verse 13

भक्त्या ते च पदांभोजं शिरस्याधाय वर्तते । कुरुक्षेत्रं महापुण्यं नमति त्वामहर्निशम्

ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰਮ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਦਿਨ ਰਾਤ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

द्वारके मथुरां पश्य प्रणतां तव पादयोः । अयोध्याऽवंतिकामायास्ता नमंति पदांबुजम्

ਹੇ ਦ੍ਵਾਰਕੇ, ਮਥੁਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ—ਉਹ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਯੋਧਿਆ ਅਤੇ ਅਵੰਤਿਕਾ (ਉੱਜੈਨੀ) ਵੀ ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 15

कांची गया विशाला च विरजा लुठति क्षितौ । शालिग्रामं महाक्षेत्रं पतितं तव पादयोः । विराजते प्रभासं च क्षेत्रं च पुरुषोत्तमम्

ਕਾਂਚੀ, ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ—ਅਤੇ ਵਿਰਜਾ—ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੋਟ ਪੋਟ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਸ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ (ਪੁਰੀ) ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ।

Verse 16

भार्गवादीनि चान्यानि सर्वक्षेत्राणि सुन्दरि । द्वारके प्रणमंति त्वां भक्त्योत्थाय पुनःपुनः

ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ! ਭਾਰਗਵ ਆਦਿ ਹੋਰ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ-ਖੇਤਰ—ਸਾਰੇ ਹੀ—ਦੁਆਰਕਾ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵਾਰੰਵਾਰ ਉੱਠ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 17

पश्येमान्सागरान्सप्त पतितस्तांब पादयोः । पश्यारण्यानि सर्वाणि नैमिषं प्रणतं पुरः

“ਵੇਖੋ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ—ਆਦਰ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਵੇਖੋ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਰਣ੍ਯ ਵੀ; ਅਤੇ ਨੈਮਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੈ।”

Verse 18

धनुष्कं च दशारण्यं दंडकारण्यमर्बुदम् । नारायणाश्रमं पश्य द्वारके प्रणतं तथा

“ਧਨੁਸ਼ਕ ਅਤੇ ਦਸ਼ਾਰਣ੍ਯ ਨੂੰ ਵੇਖੋ; ਦੰਡਕਾਰਣ੍ਯ ਅਤੇ ਅਰਬੁਦ ਨੂੰ ਵੇਖੋ; ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣਾਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ—ਹੇ ਦੁਆਰਕਾ, ਇਹ ਸਭ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਤ ਹਨ।”

Verse 19

अयं मेरुश्च कैलासो मन्दराद्याः सहस्रशः । हिमाद्रिर्विंध्यशैलश्च श्रीशैलाद्याः प्रहर्षिताः । एते ह्यृषिगणाः सर्वे नमंतिस्म पुनःपुनः

“ਇੱਥੇ ਮੇਰੁ ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ ਹਨ; ਮੰਦਰ ਆਦਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਹਿਮਾਲਯ ਅਤੇ ਵਿਂਧ੍ਯ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਆਦਿ—ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਕੇ—ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਗਣ ਵਾਰੰਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।”

Verse 20

गंगाद्याः सागराः शैला नृत्यंति पुरतस्तव । ऋषिदेवगणाः सर्वे सर्वे गर्जंति नामभिः

“ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਗਣ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਗੱਜਦੇ ਹਨ—ਹਰ ਕੋਈ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।”

Verse 21

श्रीप्रह्लाद उवाच । इत्येवं वदतस्तस्य द्वारका हृष्टमानसा । नृत्यतो मुदितान्वीक्ष्य सर्वान्प्रेम्णाभिनंद्य च । उवाच ललिता वाचं गौतमीं स्पृश्य पाणिना

ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦਾ ਮਨ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚਦੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਅਭਿਨੰਦਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਮ੍ਰਿਦੁ ਵਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ।

Verse 22

भागीरथीप्रयागादीन्क्षेत्रादीनथ सर्वशः । द्वारका मधुरालापैः सर्वानानंदयत्तदा

ਫਿਰ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੇ ਮਧੁਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਭਾਗੀਰਥੀ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਆਦਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਨੰਦਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 23

अथाश्चर्यमभूत्तत्र सर्वानंदविवर्द्धनम् । अथ तावत्तदाऽकाशे गीतवाद्यजयस्वनाः

ਤਦ ਉੱਥੇ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਦਾ ਆਨੰਦ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੀਤ, ਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਦੇ ਸੁਰ ਉੱਠੇ।

Verse 24

गर्जनानि सुपुण्यानि हरिशब्दैः पृथक्पृथक् । अपश्यन्वै तदा सर्वे ब्रह्माद्या देवनायकाः

ਹਰਿ-ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਸੁਪੁਣ੍ਯ ਗਰਜਨ ਹੋਏ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਸਭ ਦੇਵ-ਨਾਇਕਾਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 25

महेशः स्वगणैः सार्द्धं भवान्या समदृश्यत । इन्द्रस्तु त्रिदशैः सार्द्धं यक्षगन्धर्वकिन्नरैः

ਮਹੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 26

मरुद्भिर्लोकपालैश्चा नृत्यमानाः प्रहर्षिताः । सिद्धविद्याधराः सर्वे वस्वादित्याश्च सग्रहाः

ਮਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ, ਅਤੇ ਵਸੁ ਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯ ਵੀ—ਆਪਣੀਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਸੈਨਾਵਾਂ ਸਮੇਤ—ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

Verse 27

भृग्वाद्याः सनकाद्याश्च नृत्यमानाः प्रहर्षिताः । ब्रह्माणं च नमस्कृत्य सप्तस्वर्गस्थिताः सुराः

ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਨਕ ਆਦਿ ਮਹਰਸ਼ੀ—ਪਰਮ ਹರ್ಷ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸੱਤ ਸਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 28

ऊचुस्ते द्वारकां दृष्ट्वा ब्रह्मेशानादयस्तदा । हर्षविह्वलितात्मानो वीक्ष्याऽन्योन्यं च विस्मिताः

ਦੁਆਰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਈਸ਼ਾਨ (ਸ਼ਿਵ) ਆਦਿ ਬੋਲੇ। ਹर्ष ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ ਅਚੰਭਿਤ ਰਹੇ।

Verse 29

देवा ऊचुः । सेयं वै द्वारका देवी वहते यत्र गोमती । यत्राऽस्ते भगवान्कृष्णः सेयं पुण्या विराजते

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਕਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਗਰੀ ਪਾਵਨਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।’

Verse 30

सर्वक्षेत्रोत्तमा या च सर्वतीर्थोत्तमोत्तमा । स्वर्गादप्यधिका भूमौ द्वारकेयं प्रकाशते

ਜੋ ਸਭ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਉੱਤਮ—ਉਹੀ ਦੁਆਰਕਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੈ, ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਅਧਿਕ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ।

Verse 31

एतद्वै चक्रतीर्थं च यच्छिला चक्र चिह्निता । मुक्तिदा पापिनां लोके म्लेच्छदेशेऽपि पूजिता

ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਚਕ੍ਰ-ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਿਲਾ ਉੱਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕ੍ਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲੇਛ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 32

प्रह्लाद उवाच । ब्रह्मादीनागतान्दृष्ट्वा विस्मिता नारदादयः । क्षेत्राणि तीर्थमुख्यानि विस्मितानि सरिद्वराः । प्रणेमुर्युगपत्सर्वे सर्वाः सर्वाणि सर्वशः

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਵਿਸਮਿਤ ਹੋਈਆਂ; ਸਭ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ—ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ—ਹਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 33

ब्रह्मादीनां च तीर्थानां दृष्ट्वा यात्रां मनोहराम् । द्वारकां प्रति विप्रेन्द्रा विस्मिता द्वारकौकसः

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰ! ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਨੋਹਰ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਵਧੀ, ਤਾਂ ਦ੍ਵਾਰਕਾ-ਵਾਸੀ ਅਤਿ ਵਿਸਮਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 34

दृष्ट्वा देवगणाः सर्वे द्वारकां प्रति मंदिरे । गीतवाद्यादि निर्घोषैर्नृत्यमानाः प्रहर्षिताः

ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦਿਆਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਗੂੰਜਦਾਰ ਨਾਦ ਵਿਚ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ, ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 35

वदन्तो जयशब्दांश्च सेयं कृष्णप्रियेति च । दृष्ट्वा ब्रह्ममहेशानौ द्वारकां प्रीतमानसौ

ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਦੇ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ, ‘ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਹੈ!’, ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੀਤਿ-ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 36

त्यक्त्वा च वाहने श्रेष्ठे दण्डवत्पतितौ भुवि । ऊचतुश्च तदा देवौ द्वारकां प्रति हर्षितौ

ਉੱਤਮ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਬੋਲੇ।

Verse 37

श्रेष्ठा त्वमम्ब सर्वेभ्योऽस्मदादिभ्योऽपि सर्वतः । यतस्त्वां न त्यजेत्साक्षाद्भगवान्विष्णुरव्ययः

ਹੇ ਅੰਬੇ ਮਾਤਾ! ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ, ਸਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੀ ਹੈਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦਾ।

Verse 38

अतो दर्शय देवेशं कृष्णं कंसविनाशनम् । यद्दर्शनान्महासिद्धिः सर्वेषां च भविष्यति

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀਂ! ਸਾਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਕੰਸ-ਵਿਨਾਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾ। ਜਿਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 39

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा प्रययौ देवी तीर्थक्षेत्रादिसंयुता । ब्रह्मेशानौ पुरस्कृत्य हृष्टौ दृष्ट्वा महोत्सवान्

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵੀ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅੱਗੇ ਵਧੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਹੋਤਸਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਭ ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।

Verse 40

गीतवाद्यपताकैश्च दिव्योपायनपाणिभिः । प्राप्योवाच ततो देवान्द्वारका हर्षविह्वला

ਗੀਤਾਂ, ਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਪਤਾਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਭੇਟਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਹਰਖ ਨਾਲ ਵਿਹਵਲ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 41

पश्यतां पश्यतां देवाः सोऽयं वै द्वारकेश्वरः । प्राप्य संदर्शनं यस्य मुक्तानां यत्फलं भवेत् । न विद्यते सहस्रेषु ब्रह्मांडेषु च यत्फलम्

ਵੇਖੋ, ਵੇਖੋ, ਹੇ ਦੇਵੋ! ਇਹੀ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦ੍ਵਾਰਕੇਸ਼ਵਰ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਪਾ ਕੇ ਮੁਕਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

Verse 42

ततो देवगणाः सर्वे क्षेत्रतीर्थादिसंयुताः । पश्चिमाभिमुखं दृष्ट्वा कृष्णं क्लेशविनाशनम् । प्रणेमुर्युगपत्सर्वे प्रहृष्टाः समुपागताः

ਤਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ, ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਸਮੇਤ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕੀਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ—ਕਲੇਸ਼ ਨਾਸਕ ਨੂੰ—ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਨੇੜੇ ਆਏ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਬੈਠੇ।

Verse 43

गीतवाद्यप्रघोषैश्च नृत्यमानाः समंततः । जयशब्दं नमःशब्दं गर्जंतो हरिनामभिः

ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਗੂੰਜਦਾਰ ਨਾਦ ਨਾਲ, ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ‘ਜੈ!’ ਅਤੇ ‘ਨਮਹ!’ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਗੱਜਦੇ ਸਨ, ਹਰਿ ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦੇ ਹੋਏ।

Verse 44

ब्रह्मा भवो भवानी च सेन्द्रा देवगणा भुवि । दृष्ट्वा कृष्णं प्रणेमुस्ते भक्त्योत्थाय पुनःपुनः

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਭਵ (ਸ਼ਿਵ), ਭਵਾਨੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਗਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਉੱਠਦੇ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 45

प्रयागादीनि तीर्थानि गंगाद्याः सरितोऽमलाः । ऋषयो देवगंधर्वाः शुकाद्याः सनकादयः । वीक्ष्य वक्त्रं महाविष्णोः प्रणेमुश्च मुहुर्मुहुः

ਪ੍ਰਯਾਗ ਆਦਿ ਤੀਰਥ, ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਨਿਰਮਲ ਨਦੀਆਂ, ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵ-ਗੰਧਰਵ, ਸ਼ੁਕ ਆਦਿ ਅਤੇ ਸਨਕ ਆਦਿ—ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੁਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਮੁੜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 46

कृष्णकृष्णेति कृष्णेति जय कृष्णेति वादिनः । स्नात्वा तु गोमतीनीरे तीरे चैव महोदधेः । कमलासनः संहृष्टः श्रीमत्कृष्णमपूजयत्

‘ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ!’ ਅਤੇ ‘ਜੈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ!’ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਕਮਲਾਸਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਅਤੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 47

स्वर्धेनुपयसा स्नाप्य दिव्यैश्चा मृतपंचकैः । भवश्चाथ भवानी च पूजयामास भक्तितः

ਸਵਰਧੇਨੂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਅਤੇ ਭਵਾਨੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੇ ਫਿਰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 48

इन्द्रो देवगणाः सर्वे योगिनः सनकादयः । ऋषयो नारदाद्याश्च गंगाद्याश्च सरिद्वराः

ਇੰਦਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ, ਸਨਕ ਆਦਿ ਯੋਗੀ, ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਰਿਤਾਵਾਂ—ਸਭ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।

Verse 49

अमूल्याभरणैर्भक्त्या महारत्नविनिर्मितैः । दिव्यैर्माल्यैरनेकैश्च नन्दनादिसमुद्भवैः

ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਅਮੂਲ੍ਯ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਨੰਦਨ ਆਦਿ ਦਿਵ੍ਯ ਉਪਵਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਅਨੇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ।

Verse 50

प्रियया श्रीतुलस्या वै श्रीमत्कृष्णमपूजयन् । धूपैर्नीराजनैर्दिव्यैः कर्पूरैश्च पृथक्पृथक्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਿਯ ਸ਼੍ਰੀ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਧੂਪ, ਨੀਰਾਜਨ (ਆਰਤੀ ਦੇ ਦੀਵੇ) ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 51

नैवेद्यैर्विविधैः पुष्पैर्दिव्यैः कर्पूरवासितैः । सकर्पूरैश्च तांबूलैः प्रियैश्चोपायनैस्तथा

ਵਿਭਿੰਨ ਨੈਵੇਦਿਆਂ ਨਾਲ, ਕਪੂਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ, ਕਪੂਰ-ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਤਾਂਬੂਲ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਿਯ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 52

महामांगलिकैः सर्वैः सुदिव्यैर्मंगलाऽर्तिकैः । संपूज्यैवं महाविष्णुं कृष्णं क्लेशविनाशनम् । प्रहृष्टा ननृतुः सर्वे गीतवाद्यप्रहर्षिताः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਭ ਮਹਾ-ਮੰਗਲ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸੁਦਿਵ੍ਯ ਮੰਗਲ-ਆਰਤੀ ਨਾਲ ਮਹਾਵਿਸ਼ਣੁ—ਕਲੇਸ਼-ਵਿਨਾਸ਼ਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਏ ਸਭ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗੇ।

Verse 53

पुरतः कृष्णदेवस्य ह्यप्सरोभिः समन्विताः । ब्रह्मा च ब्रह्मपुत्राश्च ततः सेन्द्रा मरुद्गणाः

ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮੇਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਖੜੇ ਸਨ; ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਮਰੁਦਗਣ ਆਏ।

Verse 54

ब्रह्मादीन्नृत्यतः प्रेक्ष्य भगवान्कमलेक्षणः । वारयामास हस्तेन प्रीतः प्राह सुरान्विभुः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕਾਂ ਨੂੰ ਨੱਚਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 55

श्रीभगवानुवाच । भोभो ब्रह्मन्महेशान हे भवानि महेश्वरि । क्षेत्राणि सर्वतीर्थानि नारदः सनकादयः । प्रीतोऽहं भवता सम्यक्सर्वान्कामानवाप्स्यथ

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ! ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ! ਹੇ ਭਵਾਨੀ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ! ਹੇ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ! ਹੇ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਸਨਕ ਆਦਿਕੋ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।”

Verse 56

प्रह्लाद उवाच । तदाभिलषितांल्लब्ध्वा स र्वान्कामवरानथ । भक्त्या परमया श्रीमत्कृष्णं प्रोचुः प्रहर्षिताः

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਮਨੋ-ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਉੱਤਮ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਏ, ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 57

देवा ऊचुः । प्राप्तः कामवरोऽस्माभिः सर्वतः कृपया विभो । सप्रेमा त्वत्पदांभोजे भक्तिर्भव्याऽनपायिनी

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਭਕਤੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਜਾਗੇ।

Verse 58

प्रह्लाद उवाच । तथैव पूजयामासू रुक्मिणीं कृष्णवल्लभाम् । अथ ब्रह्ममहेशानौ सर्वेषां शृण्व तामिदम्

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਰੁਕਮਿਣੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ—ਉਹ ਸੁਣੋ।

Verse 59

श्रद्धया परया युक्तौ द्वारकां प्रत्यवोचतुः । त्वं देवि सर्वतीर्थानां क्षेत्राणामुत्तमोत्तमा

ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਦੇਵੀ! ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੈਂ।

Verse 60

पर्वतानां यथा मेरुः सिन्धूनां सागरो यथा । प्राणो यथा शरीराणामिन्द्रियाणां तु वै मनः

ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੂ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ; ਜਿਵੇਂ ਦੇਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ, ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਨ—

Verse 61

तेजस्विनां यथा वह्निस्तत्त्वानां चैत्त्य ईज्यते । यथा ग्रहर्क्षताराणां सोमो वै ज्योतिषां धुवम् । एषां प्रकाशपुंजानां यथा सूर्य्यः प्रकाशते

ਜਿਵੇਂ ਤੇਜਸਵੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚ ਅੱਗ ਅਗੇਵਾਨ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਪੂਜਣਯੋਗ ਚੈਤ੍ਯ-ਧਾਮ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰਹਾਂ, ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜੋਤੀਆਂ ਦਾ ਧ੍ਰੁਵ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਪੁੰਜਾਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—

Verse 62

यथा नः सर्वदेवानां महाविष्णुरयं महान् । तथैव सर्वतीर्थानां पूज्येयं द्वारका शुभा

ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਮਹਾਨ ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂ ਸਰਵੋਚ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ।

Verse 63

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा सर्वदेवानां क्षेत्रादीनां च सत्तमाः । आधिपत्ये सुरेशानौ द्वारकामभिषेचतुः

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ-ਪਤੀਆਂ ਨੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਅਧਿਪਤ੍ਯ ਲਈ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 64

ब्रह्मेशानौ तथा देवाः प्रजेशा ऋषयोऽमलाः । तीर्थानां क्षेत्रराजानां महाराजत्वकारणम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਵਗਣ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ—ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰ-ਰਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਤ੍ਵ ਦੇ ਕਾਰਣ ਬਣੇ।

Verse 65

चक्रुर्महाभिषेकं तु द्वारकायाः प्रहर्षिताः । वादयन्तो विचित्राणि वादित्राणि महोत्सवे

ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦਾ ਮਹਾਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਅਤੇ ਮਹੋਤਸਵ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਾਜੇ ਵਜਵਾ ਕੇ ਗੂੰਜ ਉਠੇ।

Verse 66

दिव्यैः पञ्चामृतैस्तोयैः सर्वतीर्थसमुद्भवैः । पुण्यैश्चाकाशगंगाया दिग्गजानां करोद्धृतैः

ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਜਲਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼-ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ—ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦਿੱਗਜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਠਾ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ—

Verse 67

अथ वासांसि दिव्यानि दत्त्वा चाऽचमनं तथा । चर्चितां चन्दनैर्दिव्यैर्दिव्याभरणभूषिताम्

ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਲਈ ਜਲ ਦਿੱਤਾ; ਦਿਵ੍ਯ ਚੰਦਨ-ਲੇਪ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅੰਗ-ਸਿੰਗਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਅਭਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ।

Verse 68

पूजां च चक्रिरे पुष्पैश्चंदनादिसमुद्भवैः । तदा जाता महादिव्या पुरुषाः पार्षदा हरेः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਅਰਘ-ਸਾਮਗਰੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਹਰੀ ਦੇ ਪਾਰਸ਼ਦ—ਅਤਿ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁਰਸ਼—ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 69

विष्वक्सेनसुनंदाद्या द्योतयन्तो दिशो दश । जयशब्दं नमःशब्दं वदंतः पुष्पवर्षिणः

ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ, ਸੁਨੰਦ ਆਦਿ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ‘ਜਯ!’ ਅਤੇ ‘ਨਮਃ!’ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਦੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 70

गीतवादित्रघोषेण नृत्यमानाः प्रहर्षिताः । किरीटकुण्डलैर्हारैर्वैजयंत्या विभूषिताः

ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਦ ਵਿਚ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਦੇ ਰਹੇ; ਮਕੁਟ, ਕੁੰਡਲ, ਹਾਰ ਅਤੇ ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸਨ।

Verse 71

श्यामाश्चतुर्भुजाः पीतवस्त्रमाल्यैर्विभूषिताः । स्वप्रभा दीप्यमानौ ते दृष्ट्वा ब्रह्ममहेश्वरौ

ਉਹ ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ, ਚਤੁਰਭੁਜ, ਪੀਤ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਦਿਪਦਿਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਵਿਸਮਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 72

नारदं सनकादींश्च महाभागवतानृषीन् । तेऽपि तानपि संहृष्टाः प्रहर्षागतसंभ्रमाः

ਉੱਥੇ ਨਾਰਦ, ਸਨਕ ਆਦਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਵੀ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਹर्ष ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਉਠੇ।

Verse 73

ववंदिरे ततो ऽन्योऽन्यं हृष्टा आलिंगनादिभिः । ऋषयोऽन्ये च देवाश्च प्रणेमुर्विष्णुपार्षदान्

ਫਿਰ ਉਹ ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੰਦਨ ਕਰਦੇ, ਆਲਿੰਗਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਿਲੇ। ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਾਰਸ਼ਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 74

अथ ते समुपागम्य द्वारकां विष्णुपार्षदाः । नत्वाऽथ द्वारकानाथं द्वारकां वै तथैव च

ਫਿਰ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਾਰਸ਼ਦ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾਨਾਥ ਨੂੰ—ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੀ—ਵੰਦਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 75

संपूज्य श्रद्धया भक्त्या निःश्रेयसवनोद्भवैः । कुसुमैर्विविधैर्दिव्यैस्तुलस्या तद्वनोत्थया

ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਪੂਜਨ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸ-ਵਨ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਅਨੇਕਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁਸੁਮ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਉਪਵਨ ਵਿੱਚ ਉਗੀ ਤੁਲਸੀ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਈ।

Verse 76

तदुत्पन्नैः फलैर्दिव्यैर्धूपैर्नीराजनैः प्रभुम् । विविधैश्चान्नतांबूलैर्दत्त्वा कृष्णमतोषयन्

ਉੱਥੋਂ ਉਪਜੇ ਦਿਵ੍ਯ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਧੂਪ ਤੇ ਨੀਰਾਜਨ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਭੋਜਨ ਤੇ ਤਾਂਬੂਲ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 77

क्षेत्रतीर्थादिराजानां महाराजस्त्वमीश्वरि । इति सर्वे वदन्तस्तु द्वारकां च ववंदिरे

“ਹੇ ਈਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ! ਸਭ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾਂ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ, ਸਰਵੋਚ ਸਮਰਾਟ ਹੈਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸਭ ਨੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 78

एतस्मिन्नंतरे विप्रा देवदुन्दुभिनिस्वनाः । अश्रूयंत महाशब्दा अभवन्पुष्पवृष्टयः

ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਦੇਵ-ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ; ਮਹਾਨ ਨਾਦ ਉਠੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।

Verse 79

अथाऽसीन्महदाश्चर्य्यं शृण्वन्तु ऋषिसत्तमाः । कुरुक्षेत्रं प्रयागं च सव्यदक्षिणपार्श्वयोः

ਫਿਰ ਇਕ ਮਹਾਨ ਅਚੰਭਾ ਹੋਇਆ—ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ: ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ।

Verse 80

स्थित्वा जगृहतुर्द्दिव्ये श्वेतच्छत्रे मनोहरे । द्वारकायस्तथा शुभ्रे चामरव्यजने शुभे

ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੋਹਰ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ੁੱਧ ਸਫ਼ੈਦ ਛਤਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਲਈ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚਾਮਰ-ਵਿਆਜਨ, ਯਾਕ-ਪੂੰਛ ਦੇ ਪੱਖੇ, ਉਠਾਏ।

Verse 81

अयोध्या मथुरा माया वाराणसी जयस्वनैः । स्तुवंत्यन्यास्तथान्यानि सर्वक्षेत्राणि सर्वशः

ਅਯੋਧਿਆ, ਮਥੁਰਾ, ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।

Verse 82

तीर्थानि सरितः सर्वा द्वारकाया मुखांबुजम् । पश्यतः परमानंदं लेभिरे देवमानवाः

ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸਭ ਨਦੀਆਂ, ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਕਮਲ-ਮੁਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ—ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ।

Verse 83

आहुश्च पार्षदा विष्णोर्धन्यान्येतानि सर्वशः । दृष्ट्वा तु द्वारकां पुण्यां सर्वलोकैकमण्डनाम्

ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਾਰਸ਼ਦ ਬੋਲੇ: “ਇਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਧੰਨ ਹਨ,” ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਵਾਰਕਾ—ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਸ਼ੋਭਾ—ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 84

वेदयज्ञतपोजाप्यैः सम्यगाराधितो हरिः । प्रसीदेद्यस्य तस्य स्याद्द्वारकागमने मतिः

ਜਿਸ ਨੇ ਵੇਦ, ਯਜ੍ਞ, ਤਪ ਅਤੇ ਜਪ ਦੁਆਰਾ ਹਰਿ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਰਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਵਾਰਕਾ ਜਾਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।