Adhyaya 31

Verse 1

प्रह्लाद उवाच दिव्यस्वप्रभया ध्वांतं भूतानां नाशयन्सदा । जनयन्परमानंदं भक्तानां च भयापहः

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਭਕਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਨੰਦ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਯ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 2

पताकाभिर्ध्वजस्थाभिर्द्वारकाजयवर्द्धनः । दिव्यपुण्यप्रकाशेन राजते गिरिराडिव

ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧ੍ਵਜ-ਸਤੰਭਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਜੈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦੁਆਰਕਾ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁੰਨ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਐਸੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ।

Verse 3

दृष्ट्वाऽलयं तदा विष्णोस्तदायुधविभूषितम् । विहाय पादुके च्छत्रं दण्डवत्पतिता भुवि

ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਆਲਯ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਆਯੁਧਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਤੇ ਛਤ੍ਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।

Verse 4

भूमिसंलुठनं तेषां तीर्थानामद्भुतं महत् । अभवद्विप्र शार्दूलाः क्षेत्रादीनां च सर्वशः

ਹੇ ਵਿੱਪ੍ਰ-ਸ਼ਾਰਦੂਲੋ! ਉਹਨਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੁੱਠਣਾ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੀ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ।

Verse 5

वाराणसी कुरुक्षेत्रं प्रयागो जाह्नवी तथा । यमुना नर्मदा पुण्या पुण्या प्राची सरस्वती

ਵਾਰਾਣਸੀ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ; ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਵੀ; ਯਮੁਨਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਰਮਦਾ; ਪੁਣ੍ਯ ਪ੍ਰਾਚੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ—ਸਭ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।

Verse 6

गोदावरी महापुण्या गया तिस्रस्तु मंगलाः । शालिग्रामं महाक्षेत्रं पुण्या चक्रनदी शुभा

ਅਤਿ ਪੁਣ੍ਯਮਈ ਗੋਦਾਵਰੀ; ਗਿਆ; ਤਿੰਨ ਮੰਗਲਮਈ ਧਾਰਾਵਾਂ/ਸਥਾਨ; ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਨਾਮਕ ਮਹਾਖੇਤਰ; ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ, ਪੁਣ੍ਯ ਚਕ੍ਰਨਦੀ—ਸਭ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।

Verse 7

पयोष्णी तपती कृष्णा कावेर्य्याद्याः सुपुण्यदाः । पुष्करादीनि तीर्थानि सागराः पर्वतोत्तमाः

ਪਯੋਸ਼੍ਣੀ, ਤਪਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਾ, ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ ਆਦਿ—ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪੁਣ੍ਯ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ; ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਦਿ ਤੀਰਥ; ਸਮੁੰਦਰ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜ—ਸਭ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।

Verse 8

अयोध्या मथुरा माया अवंत्याद्याश्च मुक्तिदाः । श्रीरंगाख्यमनंतं च प्रभासं च विशेषतः

ਅਯੋਧਿਆ, ਮਥੁਰਾ, ਮਾਇਆ (ਹਰਿਦ੍ਵਾਰ) ਅਤੇ ਅਵੰਤੀ ਆਦਿ—ਮੋਖ ਦਾਤਾ ਧਾਮ; ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਨਾਮੇ ਸ਼੍ਰੀਰੰਗ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭਾਸ—ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

Verse 9

पुरुषोत्तमं महाक्षेत्रमरण्यान्यादयः शुभाः । त्रैलोक्ये वर्त्तमानानि सर्वतीर्थानि सर्वशः

ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ ਦਾ ਮਹਾਕਸ਼ੇਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਅਰਣ੍ਯ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀਆਂ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ ਕਿ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਸਭ ਤੀਰਥ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵਿਦਮਾਨ ਹਨ।

Verse 10

दृष्ट्वा कृष्णालयं पुण्यं मुहुर्मुहुः प्रहर्षिताः । जय शब्दैर्नमःशब्दैर्गर्जंतो हरिनामभिः

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੁੰਨ੍ਯ ਆਲਯ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ‘ਜੈ!’ ਅਤੇ ‘ਨਮਃ!’ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਗੂੰਜਾਉਂਦੇ, ਹਰਿ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਚੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਜਪਦੇ ਰਹੇ।

Verse 11

आनंदाश्रूणि मुंचंतः प्रेम्णा गद्गदया गिरा । स्तुवंति मुनयः सर्वे तीर्थादीनि च सर्वशः

ਆਨੰਦ ਦੇ ਅੰਸੂ ਵਗਾਉਂਦੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗਦਗਦ ਬਾਣੀ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 12

अथ संस्तुवतां तेषामन्योन्यं मुदितात्मनाम् । वीक्ष्य वक्त्राणि सर्वेषां महर्षिर्नारदोऽब्रवीत्

ਫਿਰ ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸ্তুਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਹਰਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਮੁਖੜੇ ਵੇਖ ਕੇ ਬਚਨ ਉਚਾਰਿਆ।

Verse 13

श्रीनारद उवाच । राशयः पुण्य पुंजानां कृता युष्माभिरुत्तमाः । तज्जन्मना सहस्रैस्तु यद्दृष्टं कृष्णमंदिरम्

ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਉੱਤਮੋ, ਤੁਸੀਂ ਪੁੰਨ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

दर्शनं कृष्णदेवस्य द्वारकागमने मतिः । दृढभक्तिर्महाविष्णोर्नाल्पस्य तपसः फलम्

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਦਵਾਰਕਾ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ, ਅਤੇ ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਭਕਤੀ—ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਾਂ ਤੁੱਛ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

Verse 16

धन्येयं गौतमी गंगा गौतमोऽयं महातपाः । यत्प्रसादेन सर्वेषां कल्याणं समुपस्थितम्

ਧੰਨ ਹੈ ਇਹ ਗੌਤਮੀ ਗੰਗਾ, ਧੰਨ ਹੈ ਇਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਗੌਤਮ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਭ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 17

यज्ञाध्ययनदानानां तपोव्रतसमाधिनाम् । संप्राप्तफलमस्माभिर्युष्माभिः सर्वतीर्थकाः

ਯਜ੍ਞ, ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਫਲ ਅਸੀਂ ਵੀ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ ਹਨ, ਹੇ ਸਭ ਤੀਰਥ-ਸਰੂਪੋ।

Verse 18

यूयं सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्राणि चैव कृत्स्नशः । कृष्णाज्ञया सर्वकालं तिष्ठध्वं सर्वदैवतैः

ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਦਾ ਹਰ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋ।

Verse 19

धन्या वै पूर्वजास्तेषां वंशजाः कृष्णदर्शनं । सोत्सवा द्वारकां यांति पश्यंति च हरिप्रियाम्

ਧੰਨ ਹਨ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਤਸਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰਿ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਨਗਰੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 20

इयं च शोभते पुण्या द्वारका कृष्ण वल्लभा । प्रपश्यंतु महाभागास्तथा वाराणसीं शुभाम्

ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦ੍ਵਾਰਕਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ, ਅਤਿ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਭਾਗੀ ਜਨ ਇਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦਾ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ।

Verse 21

क्षेत्राणि कुरुमुख्यानि पश्यंतु द्वारकां प्रभोः । तादृशी मथुरा काशी मायाऽध्योध्या च राजते

ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੀਰਥ-ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਥੁਰਾ, ਕਾਸ਼ੀ, ਮਾਇਆ (ਹਰਿਦ੍ਵਾਰ) ਅਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਰਾਜਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 22

अवन्ती न च कांची च क्षेत्रं च पुरुषोत्तमम् । सूर्योपरागकालेऽपि कुरुक्षेत्रं न राजते

ਨ ਅਵੰਤੀ (ਉੱਜੈਨੀ), ਨ ਕਾਂਚੀ, ਅਤੇ ਨ ਹੀ ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ (ਪੁਰੀ) ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ-ਗ੍ਰਹਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ।

Verse 23

ईदृशं न गयातीर्थं यादृगेतत्प्रकाशते

ਗਯਾ-ਤੀਰਥ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Verse 24

ग्रहनक्षत्रताराणां यथा सूर्य्यो विराजते । सक्षेत्रतीर्थराजानां द्वारकार्को विराजते

ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰਹਾਂ, ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ‘ਦੁਆਰਕਾ-ਸੂਰਜ’ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ।

Verse 25

प्रह्लाद उवाच । निशम्य नारदेनोक्तं प्रहृष्टाश्च तथा द्विजाः । क्षेत्राणि सर्वतीर्थानि पुरस्कृत्य च गौतमम्

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 26

विहाय गौतमीं तत्र प्रययुर्ह्यग्रतोग्रतः । प्रहृष्टा गौतमी तत्र प्रणम्य त्वरिता ययौ

ਉਥੇ ਗੌਤਮੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਹੀ ਅੱਗੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਤੇ ਗੌਤਮੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਈ।

Verse 27

गीतवाद्यैश्च नृत्यैश्च पताकाभिः समंततः । प्रययुः स्तोत्रपाठैश्च सर्वे ते द्वारकाश्रये

ਗੀਤਾਂ, ਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਲਹਿਰਾਉਂਦੀਆਂ, ਉਹ ਸਭ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵੱਲ ਚਲੇ।

Verse 28

स तीर्थान्यग्रतः कृत्वा मध्ये कृत्वा तु शोभनम् । प्रयागं तीर्थराजं च प्रहृष्टं क्षेत्रदर्शनात्

ਉਸ ਨੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਯਾਗ—ਤੀਰਥਰਾਜ—ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 29

ततः पश्चात्सरित्स्नानं चकार ऋषिसत्तमः । जाह्नवी गौतमी रेवा यमुनाप्राक्सरस्वती

ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਸਰਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ—ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ), ਗੌਤਮੀ, ਰੇਵਾ (ਨਰਮਦਾ), ਯਮੁਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰਸਵਤੀ ਵਿੱਚ।

Verse 30

सरयूर्गंडकी तापी पयोष्णी यमुना तथा । कृष्णा भीमरथी गंगा कावेरी चाघनाशिनी

ਸਰਯੂ, ਗੰਡਕੀ, ਤਾਪੀ, ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ, ਭੀਮਰਥੀ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ—ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ—ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

Verse 31

मंदाकिनी महापुण्या पुण्या भोगवती नदी । व्रजंति युगपत्सर्वाः पश्यंत्यो द्वारकां पुरीम्

ਮੰਦਾਕਿਨੀ—ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਮਈ—ਅਤੇ ਪੁਣ੍ਯਵਤੀ ਭੋਗਵਤੀ ਨਦੀ: ਇਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।

Verse 32

ततस्ते सागराः सप्त स्वैःस्वैस्तीर्थैः समन्विताः । ततः पश्चादरण्यान्याश्रमैः पुण्यैयुतानि च

ਫਿਰ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਆਏ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਣ੍ਯ ਵੀ ਆਏ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 33

ततस्तु पर्वता रम्या मेर्वाद्यास्तु सुशोभनाः । नृत्यंतो गायमानाश्च स्तवाद्यैस्तु महर्षिभिः

ਫਿਰ ਮਨੋਹਰ ਪਹਾੜ—ਮੇਰੂ ਆਦਿ—ਅਤਿ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਸਤੁਤੀਆਂ ਤੇ ਸਤਵਾਂ ਨਾਲ ਨੱਚਦੇ ਤੇ ਗਾਂਦੇ ਰਹੇ।

Verse 34

ततश्च ऋषयो देवाः समंताद्धृष्टमानसाः । गायंतो नृत्यमानाश्च गर्जंतो हरिनामभिः

ਤਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਚੌਫੇਰੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਗਾਉਂਦੇ ਤੇ ਨੱਚਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਹਰਿ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਗੱਜਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 35

वादित्रनिनदैरुच्चैर्जयशब्दैः प्रहर्षिताः । प्राप्तास्ते गोमतीतीरं सर्वयज्ञसमन्विताः । ववंदिरे महापुण्याः सर्वे ते हृष्टमानसाः

ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਧੁਨ ਅਤੇ ‘ਜੈ’ ਦੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾਤਮਾ ਸਭੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 36

श्रीनारद उवाच । हे भागीरथि हे रेवे यमुने शृणु गौतमि । श्रेष्ठा श्रीगोमतीदेवी विख्याता भुवनत्रये

ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਾਗੀਰਥੀ, ਹੇ ਰੇਵਾ, ਹੇ ਯਮੁਨਾ—ਸੁਣੋ ਹੇ ਗੌਤਮੀ। ਧਨ੍ਯਾ ਦੇਵੀ ਗੋਮਤੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।

Verse 37

यस्याः सकृज्जलस्नानं स्पर्द्धते ब्रह्मविद्यया । तेन वै गोमती सेयं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमा । ब्रह्मज्ञानेन मुच्यंते प्रयागमरणेन वा । स्नानमात्रेण गोमत्यां मुच्यते पूर्वजैः सह

ਜਿਸ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਉਧਾਰਕ ਬਲ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਗੋਮਤੀ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥੋੱਤਮ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ-ਜ੍ਞਾਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰਵਜਾਂ ਸਮੇਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 38

प्रह्लाद उवाच । निशम्य तानि तीर्थानि माहात्म्यं महदद्भुतम् । गोमत्याः श्रद्धया स्नात्वा उत्सवैरग्रतो ययुः

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਗੋਮਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਅਦਭੁਤ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਤਸਵਾਂ ਸਮੇਤ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਜੁਲੂਸ ਵਾਂਗ ਚੱਲ ਪਏ।

Verse 39

ततः क्षेत्राणि तीर्थानि सरितः सागरादयः । ददृशुर्द्वारकां रम्यामागता द्वारमण्डपे

ਤਦੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਤੇ ਤੀਰਥ—ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਆਦਿ—ਦੁਆਰ-ਮੰਡਪ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ।

Verse 40

स्थितां सिंहासने दिव्ये मणिकांचनभूषिते । सुन्दरां शुक्ल वर्णां च रुद्रादित्यसमप्रभाम्

ਉਹਨੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ—ਸੁੰਦਰ, ਸ਼ੁੱਧ-ਸ਼ੁਕਲ ਵਰਣ ਵਾਲੀ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੀ।

Verse 41

दिव्यवस्त्रां सुगंधाढ्यां रत्नाभरणभूषिताम् । किरीटकुण्डलैर्दिव्यैः शोभितां कंकणादिभिः

ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ—ਦਿਵ੍ਯ ਕਿਰਿਟ ਤੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ, ਕੰਗਣ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 42

वरदाभयहस्तां च शंखचक्रगदायुधाम् । श्वेतातपत्रशोभाढ्यां चामरव्यजनादिभिः

ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਰਦ ਤੇ ਅਭਯ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਤੇ ਗਦਾ ਅਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਸ਼ੁੱਧ ਸਫੈਦ ਛਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਚਾਮਰ-ਵਿਜਨ ਆਦਿ ਸੇਵਕ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 43

संस्तवैः स्तूयमानां च गीतवाद्यादिहर्षिताम् । महासिंहासनस्थां तु दृष्ट्वा द्वारवतीं पुरीम् । प्रणेमुर्युगपत्सर्वे सर्वाणि च सुभक्तितः

ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗੀਤ-ਵਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ। ਮਹਾ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ, ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਹਿਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।