Adhyaya 25

Verse 1

इंद्रद्युम्न उवाच । कथयस्व मुनिश्रेष्ठ किंचित्कौतूहलं मम । पुण्यं पवित्रं पापघ्नं तीर्थं तु वद विस्तरात्

ਇੰਦਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਠ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੌਤੂਹਲ ਹੈ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰੋ ਜੋ ਪੁੰਨਦਾਇਕ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 2

मार्कण्डेय उवाच । मथुरा द्वारकाऽयोध्या कलिकाले पुरीत्रयम् । धर्मार्थकामदं भूप मोक्षदं हरिवल्लभम्

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਥੁਰਾ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਅਤੇ ਅਯੋਧਿਆ—ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਪੁਰੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਧਰਮ-ਅਰਥ-ਕਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 3

मधुरायां तु कालिंदी गोमती कृष्णसन्निधौ । अयोध्यायां तु सरयूर्मुक्तिदा सेविता सदा

ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ) ਹੈ, ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਗੋਮਤੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸਰਯੂ ਹੈ—ਸਦਾ ਸੇਵਿਤ, ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ।

Verse 4

द्रारवत्यामयोध्यायां कृष्णं रामं शुभप्रदम् । मथुरायां हरिं विष्णुं स्मृत्वा मुक्तिमवाप्नुयात्

ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ (ਦ੍ਵਾਰਕਾ) ਅਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹਰਿ-ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

धन्या सा मथुरा लोके यत्र जातो हरिः स्वयम् । द्वारका सफला लोके क्रीडितं यत्र विष्णुना

ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਜਿੱਥੇ ਹਰਿ ਆਪ ਜਨਮੇ। ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ ਉਹ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਕੀਤੀ।

Verse 6

धन्यानामपि सा पूज्या अयोध्या सर्वकामदा । या स्वयं रामदेवेन पालिता धर्मबुद्धिना

ਧੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਯੋਧਿਆ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ—ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ—ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ-ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ।

Verse 7

यद्ददाति फलं काशी सेविता कल्पसंख्यया । कला ददाति मथुरा वासरेणापि तत्फलम्

ਜੋ ਫਲ ਕਾਸ਼ੀ ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਮਥੁਰਾ ਇਕ ਕਲਾ ਵਿੱਚ—ਹਾਂ, ਇਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 8

मन्वंतरसहस्रे तु प्रयागे यत्फलं भवेत् । निमिषार्द्धेन वसतां द्वारकायां तु तत्फलम्

ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਮਨਵੰਤਰ ਬਿਤਾਉਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਨਿਮਿਸ਼ ਲਈ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 9

प्रभासे च कुरुक्षेत्रे यत्फलं वत्सरैः शतैः । वसतां निमिषार्द्धेन ह्ययोध्यायां च तद्भवेत्

ਪ੍ਰਭਾਸ ਅਤੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਨਿਮਿਸ਼ ਲਈ ਵੱਸਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।

Verse 10

अयोध्याधिपतिं रामं मथुरायां तु केशवम् । द्वारकावासिनं कृष्णं कीर्तनं चापि दुर्ल्लभम्

ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਰਾਮ, ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ, ਅਤੇ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਵੀ ਅਪੁਣਿਆਂ ਲਈ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 11

मथुराकीर्तनेनापि श्रवणाद्द्वारकापुरः । अयोध्यादर्शनेनापि त्रिशुद्धं च पदं व्रजेत्

ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ, ਦਵਾਰਕਾ-ਪੁਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ—ਮਨੁੱਖ ਤ੍ਰਿਸ਼ੁੱਧ ਪਦ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਥਾ/ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 12

कृष्णं स्वयंभुवं देवं द्वारका त्रिदिवोपमा । श्रुता चाप्यथवा दृष्टा कुरुते जन्मसंक्षयम्

ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਤ੍ਰਿਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਰਗ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਵਯੰਭੂ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਨਾ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 13

श्रुताभिलिखिता दृष्टा ह्ययोध्या मथुरापुरी । पापं हरति कल्पोत्थं द्वारका च तृतीयका

ਅਯੋਧਿਆ ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ—ਸੁਣੀਆਂ, ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੀਆਂ—ਕਲਪ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ, ਸਮਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 14

कृष्णं विष्णुं हरिं देवं विश्रांतं च कलौ स्मृतम् । द्वादश्यां जागरे रात्रावश्वमेधायुतं फलम्

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ‘ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ’ ਕਰ ਰਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਵਿਸ਼ਣੁ, ਹਰਿ, ਦੇਵ—ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

Verse 15

बालक्रीडनकं स्थानं ये स्मरंति दिनेदिने । स्वर्णशैलपदं नृणां जायते राजसत्तम

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਲੋਕ ਹਰ ਦਿਨ ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ‘ਸੁਵਰਨ ਸ਼ੈਲ’ ਦੇ ਪਦ/ਧਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 16

धन्यास्ते मानवा लोके कलिकाले नरोत्तम । प्लवनं सिंधुतोयेन गोमत्यां यैर्नरैः कृतम्

ਹੇ ਨਰੋਤਮ! ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲੋਕ ਦੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੰਧੂ (ਸਮੁੰਦਰ) ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਪਲਵਨ—ਡੁੱਬਕੀ ਲੈ ਕੇ ਖੇਡ/ਤਰਨਾ—ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 17

पश्चिमाशां नरः स्नात्वा कृत्वा वै करसंपुटम् । द्वारकां ये स्मरिष्यंति तेषां कोटिगुणं फलम्

ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਰ-ਸੰਪੁਟ ਬਣਾਵੇ; ਜੋ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 18

मनसा चिन्तयेद्यो वै कलौ द्वारवतीं पुरीम् । कपिलाऽयुतपुण्यं च लभते हेलया नरः

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਨ ਨਾਲ ਸੱਚੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਪੁਰੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਕਠਿਨਾਈ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 19

गंगासागरजं पुण्यं गंगाद्वारभवं तथा । कलौ द्वारवतीं गत्वा प्राप्नोति मनुजाधिप

ਹੇ ਮਨੁਜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ! ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ (ਦ੍ਵਾਰਕਾ) ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ-ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਗੰਗਾ-ਦ੍ਵਾਰ (ਹਰਿਦ੍ਵਾਰ) ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 20

सप्तकल्पस्मरो भूप मार्कण्डेयः स्मराम्यहम् । समाना वाऽधिका वापि द्वारवत्या न कापि पूः

ਹੇ ਭੂਪ! ਮੈਂ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੋਈ ਵੀ ਪੁਰੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ।

Verse 21

दुर्वाससा समो धन्यो नास्ति नाप्यधिको नृप । भाषाबंधं येन कृत्वा द्वारकायां धृतो हरिः

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਧੰਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਧੰਨ ਕੋਈ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਚਨ-ਬੰਧ ਕਰਕੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾ ਕੇ ਬੱਝਿਆ ਰੱਖਿਆ।

Verse 22

मा काशीं मा कुरुक्षेत्रं प्रभासं मा च पुष्करम् । द्वारकां गच्छ राजर्षे पश्य कृष्णमुखं शुभम्

ਨਾ ਕਾਸ਼ੀ, ਨਾ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਨਾ ਪ੍ਰਭਾਸ, ਨਾ ਹੀ ਪੁਸ਼ਕਰ—ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਜਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਮੁਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ।

Verse 23

अश्वमेधसहस्रं तु राजसूयशतं कलौ । पदेपदे च लभते द्वारकां याति यो नरः

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਸੌ ਰਾਜਸੂਯ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 24

सफलं जीवितं तेषां कलौ नृपवरोत्तम ये । षां न स्खलितं चित्तं द्वारकां प्रति गच्छताम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੈ—ਜੋ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਤੁਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਡੋਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।

Verse 25

माता च पुत्रिणी तेन पिता चैव पितामहाः । पिंडदानं कृतं येन गोमत्यां कृष्णसन्निधौ

ਜਿਸ ਨੇ ਗੋਮਤੀ ਤਟ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਪੁੱਤਰਵਤੀ ਧੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 26

गोपीचन्दनमुद्रां तु कृत्वा भ्रमति भूतले । सोऽपि देशो भवेत्पूतः कि पुनर्यत्र संस्थितम्

ਜੋ ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਲਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਕਿੰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਪਾਵਨਤਾ ਹੋਵੇਗੀ!

Verse 27

द्वारकायां समुद्भूतां तुलसीं कृष्णसेविताम् । नित्यं बिभर्ति शिरसा स भवेत्त्रिदशाधिपः

ਜੋ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਉਗੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਸੇਵਿਤ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 28

दैत्यारेर्भगवत्तिथिश्च विजया नीरं च गगोद्भवं नित्यंकाशिपुरी तथैव तुलसी धात्रीफलं वल्लभम्

ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਥੀ, ਵਿਜਯਾ ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਸੁਰਗਜਨਿਤ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਲ ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ; ਨਿੱਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਸ਼ੀ, ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਧਾਤ੍ਰੀ (ਆੰਵਲਾ) ਫਲ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।

Verse 29

शास्त्रं भागवतं तथा च दयितं रामायणं द्वारका पुण्यं मालतिसम्भवं सुदयितं गीतं कृतं जागरम्

ਭਾਗਵਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਵੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ; ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਭਜਨ-ਗੀਤ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ; ਮਾਲਤੀ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਸੁਗੰਧਿਤ ਭੇਟ ਵੀ ਮਨੋਹਰ ਹੈ।

Verse 30

गृहे यस्य सदा तिष्ठेद्गोपीचन्दनमृत्तिका । द्वारका तिष्ठते तत्र कृष्णेन सहिता कलौ

ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਸਦਾ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਓਥੇ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮੇਤ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 31

कृतघ्नो वाऽथ गोघ्नोऽपि हैतुकः कृत्स्नपापकृत् । गोपीचन्दनसंपर्कात्पूतो भवति तत्क्षणात्

ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੋਹਤਿਆਰਾ ਵੀ, ਜਾਂ ਜੋ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ—ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸੇ ਛਣ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 32

गोपीचन्दनखंडं तु यो ददातीह वैष्णवे । कुलमेकोत्तरं तेन शतं तारितमेव वा

ਜੋ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਨੂੰ ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਦਾ ਇਕ ਖੰਡ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕੁਲ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਇਕ ਸੌ ਇਕ ਜਣੇ ਤਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 33

द्वारकासम्भवा भूप तुलसी यस्य मंदिरे । तस्य वैवस्वतो नित्यं बिभेति सह किंकरैः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਤੋਂ ਉਗੀ ਤੁਲਸੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਆਪਣੇ ਦੂਤਾਂ ਸਮੇਤ ਸਦਾ ਡਰਦਾ ਹੈ।

Verse 34

द्वारकासंभवा मृत्स्ना तुलसीकृष्णकीर्तनम् । क्रतुकोटिशतं पुण्यं कथितं व्याससूनुना

ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ, ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਕੀਰਤਨ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਆਸ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰੋੜਾਂ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਸੌ ਗੁਣਾ ਪੁੰਨ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।

Verse 35

आलोड्य सर्वशास्त्राणि पुराणानि पुनःपुनः । मया दृष्टा महीपाल न द्वारकासमा पुरी

ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਲਕ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਥ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਪੁਰੀ ਨਹੀਂ।

Verse 36

द्वारकागमनं येन कृतं कृष्णस्य कीर्तनम् । स्नातं तीर्थसहस्रैस्तु तेनेष्टं क्रतुकोटिभिः

ਜਿਸ ਨੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਨੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਯੱਗ ਕਰ ਲਏ।

Verse 37

इद्रियाणां तु दमनं किं करिष्यति देहिनाम् । सांख्यमध्ययनं चापि द्वारकां गच्छते न चेत्

ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦਵਾਰਕਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਦਾ ਜਾਂ ਸਾਂਖ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?

Verse 38

पशवस्ते न सन्देहो गर्दभेन समा जनाः । दृष्टं कृष्णमुखं यैर्न गत्वा द्वारवतीं पुरीम्

ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਗਧਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਵਾਰਕਾ ਨਗਰੀ ਜਾ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁਖੜਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ।

Verse 39

कृतकृत्यास्तु ते धन्या द्वादश्यां जागरे हरेः । कृत्वा जागरणं भक्त्या नृत्यमाना मुहुर्मुहुः

ਉਹ ਲੋਕ ਧੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੈ, ਜੋ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਹਰੀ ਲਈ ਜਾਗਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੱਚਦੇ ਹਨ।

Verse 40

कृष्णालयं तु यो गत्वा गोमत्यां पिंडपातनम् । करोति शक्त्या दानं च मुक्तास्तस्य पितामहाः

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਧਾਮ ਜਾ ਕੇ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 41

प्रेतत्वं च पिशा चत्वं न भवेत्तस्य देहिनः । जन्मजन्मनि राजेंद्र यो गतो द्वारकां पुरीम्

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਵਾਰਕਾ ਪੁਰੀ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂਤਰ ਤੱਕ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰੇਤ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਚ ਦੀ ਯੋਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 42

अनशनेन यत्पुण्यं प्रयागे त्यजतस्तनुम् । द्वादश्यां निमिषार्द्धेन तत्फलं कृष्णसन्निधौ

ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇਹ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਨਿਮਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 43

सूर्यग्रहे गवां कोटिं दत्त्वा यत्फलमाप्नुयात् । तत्फलं कलिकाले तु द्वारवत्यां दिनेदिने

ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਕਰੋੜ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਫਲ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ (ਦ੍ਵਾਰਕਾ) ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 44

कोटिभारं सुवर्णस्य ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः । दत्त्वा यत्फलमाप्नोति तत्फलं कृष्णदर्शने

ਚੰਦਰ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਕਰੋੜ ਭਾਰ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 45

दोलासंस्थं च ये कृष्णं पश्यंति मधुमाधवे । तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च मातामहपितामहाः

ਜੋ ਮਧੁਸੂਦਨ ਮਾਧਵ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਝੂਲੇ (ਦੋਲਾ) ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ-ਪਰੰਪਰਾ ਧੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰੇ ਅਤੇ ਮਾਤਾਮਹ-ਪਿਤਾਮਹ ਤੱਕ ਉੱਧਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 46

श्वशुराद्याः सभृत्याश्च पशवश्च नरोत्तम । क्रीडंति विष्णुना सार्द्धं यावदाभूतसंप्लवम्

ਹੇ ਨਰੋਤਮ! ਸੱਸੁਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧੀ, ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਤੱਕ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭੂਤ-ਸੰਪਲਵ (ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਲਯ) ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 47

या काचिद्द्वादशी भूप जायते कृष्णसन्निधौ । पश्यामि नांतरं किञ्चित्कलिकाले विशेषतः

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ।

Verse 48

कृष्णस्य सन्निधौ नित्यं वासरा द्वादशीसमाः । युगादिभिः समाः सर्वे नित्यं कृष्णस्य सन्निधौ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨਿਤ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿਨ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਆਦਿ ਸਭ ਪੁਣ੍ਯਕਾਲ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹਨ—ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ।

Verse 49

कलौ द्वारवती सेव्या ज्ञात्वा पुण्यं विशेषतः । षटपुर्यश्चैव सुलभा दुर्ल्लभा द्वारका कलौ

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਣ੍ਯ ਜਾਣ ਕੇ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ (ਦ੍ਵਾਰਕਾ) ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਛੇ ਪੁਰੀਆਂ ਤਾਂ ਸੌਖੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 50

स्मरणात्कीर्तनाद्यस्माद्भुक्तिमुक्ती सदा नृणाम् । दुर्वाससा तु ऋषिणा रक्षिता तिष्ठते पुरी

ਇਸ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪੁਰੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 51

कलौ न शक्यते गंतुं विना कृष्णप्रसादतः । कृष्णस्य दर्शनं कर्तुं यान्ति रुद्रादयः सुराः

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉੱਥੇ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 52

त्रिकालं जगतीनाथ रुक्मिणीदर्शनाय च । सफला भारती तस्य कृष्णकृष्णेति या वदेत्

ਹੇ ਜਗਤਨਾਥ! ਤਿੰਨਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰੁਕਮਿਣੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ—ਜੋ ‘ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ’ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਫਲਵੰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 53

द्वारका यायिनं दृष्ट्वा गायंति दिविसंस्थिताः । नरकात्पितरो मुक्ताः प्रचलंति हसंति च

ਦੁਆਰਕਾ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਦੇ ਤੇ ਹੱਸਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।

Verse 54

गोप्यं यत्पातकं पुंसां गोमती तद्व्यपोहति । स्मरणात्कीर्त्तनाद्वापि किं पुनः प्लवने कृते

ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੋ ਗੁਪਤ ਪਾਪ ਹਨ, ਗੋਮਤੀ ਉਹ ਸਭ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਮਰਨ ਜਾਂ ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਫਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਕਿੰਨਾ ਵਧੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ!

Verse 55

रुक्मिणीसहितं देवं शंखोद्धारे च शंखिनम् । पिंडारके चतुर्बाहुं दृष्ट्वाऽन्यैः किं करिष्यति

ਰੁਕਮਿਣੀ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਏ; ਅਤੇ ਸ਼ੰਖੋੱਧਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖਧਾਰੀ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਰਕ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਭੁਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

Verse 56

रुक्मिणी देवकीपुत्रश्चक्रतीर्थं च गोमती । गोपीनां चंदनं लोके तुलसी दुर्लभा कलौ

ਰੁਕਮਿਣੀ, ਦੇਵਕੀਪੁਤ੍ਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਅਤੇ ਗੋਮਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੁਰਲਭ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 57

दुर्लभास्ते सुता ज्ञेया धरणीपापनाशकाः । गयां गत्वा तु ये पिंडं द्वारकां कृष्णदर्शनम् । करिष्यंति कलौ प्राप्ते वंजुलीसमुपोषणम्

ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲਭ ਹਨ ਉਹ ਪੁੱਤਰ—ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਜਾਣੋ—ਜੋ ਆਏ ਹੋਏ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਗਯਾ ਜਾ ਕੇ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਕਰਨਗੇ, ਫਿਰ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਵੰਜੁਲੀ ਦਾ ਉਪਵਾਸ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨਗੇ।

Verse 58

समं पुण्यफलं तेषां वंजुली द्वारका समा । येन न्यूना नाधिकाऽपि कथितं विष्णुना स्वयम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਸਮਾਨ ਹੈ: ਵੰਜੁਲੀ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਨਾ ਘੱਟ, ਨਾ ਵੱਧ—ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪ ਕਹੀ ਹੈ।

Verse 59

वंजुली चाधिकां राजञ्छृणु वक्ष्यामि कारणम् । द्वादश्यामुपवासेन द्वादश्यां पारणेन तु । प्राप्यते हेलया चैव तद्विष्णोः परमं पदम्

ਅਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੰਜੁਲੀ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੈ—ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਕਾਰਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਉਸ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 60

गृहेषु वसतां तीर्थं गृहेषु वसतां तपः । गृहेषु वसतां मोक्षो वंजुलीसमुपोषणात्

ਜੋ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੰਜੁਲੀ ਦਾ ਉਪੋਸ਼ਣ ਹੀ ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਿਆਂ ਲਈ ਉਹੀ ਤਪ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਿਆਂ ਲਈ ਉਹੀ ਮੋਖਸ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਵੰਜੁਲੀ-ਸੰਬੰਧੀ ਉਪਵਾਸ/ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਨਾਲ।

Verse 61

वंजुली द्वारका गंगा गया गोविंदकीर्त्तनम् । गोमती गोकुलं गीता दुर्ल्लभं गोपिचन्दनम्

ਵੰਜੁਲੀ; ਦ੍ਵਾਰਕਾ; ਗੰਗਾ; ਗਯਾ; ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਕੀਰਤਨ; ਗੋਮਤੀ; ਗੋਕੁਲ; ਗੀਤਾ; ਅਤੇ ਦੁਰਲਭ ਗੋਪੀ-ਚੰਦਨ—ਇਹ ਸਭ ਪਰਮ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 62

एतच्छृणोति यो भक्त्या कृत्वा मनसि केशवम् । अश्वमेधसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः

ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 63

श्रोष्यंति जागरे ये वै माहात्म्यं केशवस्य च । सर्वपापविनिर्मुक्ताः पदं यास्यंति वैष्णवम्

ਜੋ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 64

पठिष्यंति नरा नित्यं ये वै श्रोप्यंति भक्तितः । तुलापुरुषदानस्य फलं ते प्राप्नुवंति हि

ਜੋ ਨਰ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼-ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 65

कृष्णजागरणे दानं यच्चाल्पमपि दीयते । सर्वं कोटिगुणं ज्ञेयमित्याहुः कवयो नृप

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਜਾਗਰਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦਾਨ—even ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ—ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਪੁੰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਕਵੀਆਂ-ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ।

Verse 66

मानकूटं तुलाकूटं कन्याहयगवां क्रयात् । तत्सर्वं विलयं याति द्वादश्यां जागरे कृते

ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ, ਤੋਲ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ, ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਜਾਂ ਗਾਂ-ਬੈਲਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਫ਼ਰੋਖ਼ਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਪਾਪ—ਇਹ ਸਭ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।