Adhyaya 13
Prabhasa KhandaDvaraka MahatmyaAdhyaya 13

Adhyaya 13

ਅਧਿਆਇ 13 ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀ ਕਥਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕ ਸੁਚੱਜਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਵਾਦ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਪੀਆਂ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁਰਾਤਨ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਦਾ ਉਤਕਰਸ਼ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਰਸ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਨਿਯਮ-ਵ੍ਰਤ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਸਦਾ ਲਈ ਲਭੇ। ਤਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਸੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਨਵਾਂ, ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਜਲਾਸ਼ਯ ਰਚਦੇ ਹਨ—ਨਿਰਮਲ ਗਹਿਰਾ ਜਲ, ਕਮਲ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਚਹਾਹਟ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਯਾਦਵ ਸਮੁਦਾਇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ‘ਗੋਪੀ-ਸਰਸ’ ਕਹਲਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਗੋ’ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ-ਸੰਬੰਧ ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ‘ਗੋਪ੍ਰ-ਚਾਰ’ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਗੇ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਨਿਰਧਾਰਤ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਅਰਘ੍ਯ, ਸਨਾਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਤਰਪਣ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦਾਨ—ਗੋਦਾਨ, ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਨਾਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਮਹਾਦਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣਾ, ਪੁੱਤਰ-ਲਾਭ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੋਪੀਆਂ ਵਿਦਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਧਵ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਰਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Shlokas

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । इति कृष्णवचः श्रुत्वा गोप्यः संहृष्टमानसाः । तस्मिन्मयसरे स्नात्वा विमुक्ताऽशेषबन्धनाः

ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 2

कृष्णदर्शनसंजातपरमानन्दसंप्लुताः । ऊचुश्च वचनं गोप्यो मधुरं माधवं प्रति

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਮਾਧਵ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 3

गोप्य ऊचुः । धन्यः स दैत्यप्रवरो मयो येन कृतं सरः । यस्मिंस्त्वं देवतैः सार्द्धं समेष्यसि जगत्पते

ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ—ਇਸੇ ਥਾਂ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੇ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆ ਕੇ ਇਕੱਠਾ ਹੋਵੇਂਗਾ।

Verse 4

यदि तुष्टोऽसि भगवन्ननुग्राह्या वयं यदि । अस्माकमपि वार्ष्णेय कारयस्व सरोत्तमम्

ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ—ਜੇ ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ—ਤਾਂ, ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਉੱਤਮ ਸਰੋਵਰ ਬਣਵਾ ਦੇ।

Verse 5

कीर्त्तनान्मृत्युलोकेऽस्मिंस्तव संदर्शनेन हि । अहर्निशं तव ध्यानाद्यास्यामः परमां गतिम्

ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ-ਲੋਕ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਧਰ ਕੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵਾਂਗੇ।

Verse 6

श्रीकृष्ण उवाच । करिष्ये वः प्रियं साध्व्यो यूयं मम परिग्रहाः । अनुग्राह्या मया नित्यं भक्तिग्राह्योऽस्मि सर्वदा

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸਾਧਵੀਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨਭਾਵਣੇ ਕਾਰਜ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਹੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਣ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਕੇਵਲ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 7

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा भगवान्कृष्णो गोपीनां हितकाम्यया । सरसः सन्निधौ तस्य सरस्त्वन्यच्चकार ह

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇਕ ਹੋਰ ਸਰੋਵਰ ਰਚ ਦਿੱਤਾ।

Verse 8

तदगाधं स्वच्छजलं नलिनीदलशोभितम् । हंससारसयुग्मैश्च चक्रवाकैश्च शोभितम्

ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਅਗਾਧ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਜਲ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸਵੱਛ ਸੀ, ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ; ਅਤੇ ਹੰਸਾਂ, ਸਾਰਸਾਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।

Verse 9

कुमुदोत्पलकह्लारपद्मिनीखण्डमण्डितम् । सेवितं द्विजमुख्यैश्च सिद्धविद्याधरैस्तथा

ਉਹ ਕੁਮੁਦ, ਉਤਪਲ, ਕਹਲਾਰ ਆਦਿ ਨੀਲੋਫ਼ਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਵਾਟਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੰਡਿਤ ਸੀ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਵੀ ਆ ਕੇ ਸੇਵਾ-ਸੰਗਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 10

सेवितं यदुनारीभिस्तथा यदुकुमारकैः । दिवारात्रौ सुसंपूर्णं सर्वैर्जानपदैर्जनैः

ਇਹ ਥਾਂ ਯਦੁ-ਨਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਯਦੁ-ਕੁਮਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ; ਦਿਨ ਰਾਤ ਪਿੰਡ-ਦੇਹਾਤ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।

Verse 11

तं दृष्ट्वा जलकल्लोलैः सुसंपूर्णं जलाशयम् । हर्षाद्गोपीजनं कृष्णः प्रोवाच वचनं तदा

ਜਲ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰੇ ਉਸ ਜਲਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹर्षਿਤ ਹੋਏ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਤਦ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 12

पश्यध्वं गोपिकाः शुभ्रं सरः सरं समीपतः । स्वच्छमिष्टजलापूर्णं सज्जनानां यथा मनः

“ਵੇਖੋ, ਹੇ ਗੋਪੀਆਂ! ਨੇੜੇ ਹੀ ਇਹ ਚਮਕਦਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ—ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਮਨਭਾਉਂਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਮਨ।”

Verse 13

कारणाद्भवतीनां च यस्मात्कृतमिदं सरः । भवतीनां तथा नाम्ना ख्यातमेतद्भविष्यति

“ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 14

गोर्वाचावाचकः शब्दो भवतीभिर्मया सह । गोप्रचारेति वै नाम्नां ख्यातिं लोके गमिष्यति

“‘ਗੋ’ ਸ਼ਬਦ ਵਾਣੀ (ਬੋਲ) ਦਾ ਵਾਚਕ ਹੈ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ—ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ—ਇਹ ਸਥਾਨ ‘ਗੋਪ੍ਰਚਾਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਾਵੇਗਾ।”

Verse 15

युष्माकं प्रियकामार्थं यस्मात्कृतमिदं सरः । तस्माद्गोपीसर इति ख्यातिं लोके गमिष्यति

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਿਯ ਤੇ ਇੱਛਿਤ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਗੋਪੀ-ਸਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 16

गोप्य ऊचुः । अनुग्राह्या यदि वयमस्मन्नाम्ना कृतं सरः । अन्यत्किमपि वार्ष्णेय प्रार्थयामो वदस्व नः

ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਸਾਡੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਵਾਰ्षਣੇਯ, ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ—ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।

Verse 17

श्रीकृष्ण उवाच । प्रार्थ्यतां यदभिप्रेतं यद्वो मनसि वर्तते । भक्त्या समागता यूयं नास्त्यदेयं ततो मया

ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਮੰਗੋ। ਤੁਸੀਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਅਦੇਯ ਨਹੀਂ।

Verse 18

गोप्य ऊचुः । यदि तुष्टोऽसि भगवन्यदि देयो वरो हि नः । तस्मात्त्वया सदा कृष्ण नरयानेन माधव

ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਅਤੇ ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮਨੁੱਖੀ (ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ) ਰੂਪ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਕਰੋ।

Verse 19

अत्रागत्य नभस्येऽस्मिन्स्नातव्यं नियमेन हि । यत्र त्वं तत्र देवाश्च यज्ञास्तीर्थानि केशव

ਇਸ ਨਭਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਓਥੇ ਹੀ ਦੇਵਤਾ, ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹਨ।

Verse 20

यत्र त्वं तत्र दानानि व्रतानि नियमाश्च ये । ओंकारश्च वषट्कारः स्वाहाकारः स्वधा तथा

ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਓਥੇ ਹੀ ਦਾਨ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਸਭ ਨਿਯਮ ਹਨ; ਓਥੇ ਹੀ ਓੰਕਾਰ, ਵਸ਼ਟਕਾਰ, ਅਤੇ ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਤੇ ‘ਸ੍ਵਧਾ’ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉਚਾਰਣ ਹਨ।

Verse 21

भूर्भुवःस्वर्महर्ल्लोको जनः सत्यं तपस्तथा । त्वन्मयं हि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्

ਭੂਰ, ਭੁਵਰ, ਸ੍ਵਰ, ਮਹਰਲੋਕ, ਜਨਲੋਕ, ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਅਤੇ ਤਪੋਲੋਕ—ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਆਪਤ ਹਨ। ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤੇਰੇ ਹੀ ਤੱਤ ਦਾ ਹੈ।

Verse 22

तस्मात्त्वयि जगन्नाथे ह्यत्र स्नाते जनार्दने । स्नातमत्र त्रिभुवनं भविष्यति न संशयः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਜਗਤਨਾਥ! ਜਦ ਤੂੰ—ਜਨਾਰਦਨ—ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਨਾਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 23

त्रैलोक्यपावनी गंगा तव पादजलं हि तत् । लक्ष्मीर्वक्षःस्थलस्थाने मुखे देवी सरस्वती

ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧੋਇਆ ਜਲ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇਰੇ ਵਕਸ਼-ਸਥਲ ਉੱਤੇ ਵਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਤੇਰੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਣੀ ਰੂਪ ਵਸਦੀ ਹੈ।

Verse 24

सर्वभूतमयश्चात्र ततस्त्वं जगदीश्वर । यद्ददासि मनुष्याणां भविष्याणां कलौ युगे । तद्वदस्व महाबाहो कृपां कृत्वा जगत्पते

ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਜੋਂ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈਂ, ਹੇ ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ! ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ ਜਗਤਪਤੇ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈਂ।

Verse 25

यात्रायामागतानां च अथ षण्मासवासिनाम् । सदैवात्र स्थितानां च यत्फलं तद्वदस्व नः

ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਜੋ ਇੱਥੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਇੱਥੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 26

श्रीकृष्ण उवाच । यत्फलं हि मनुष्याणां स्नातानां गोपिकासरे । तच्छृणुध्वमसंदिग्धं प्रसन्ने मयि गोपिकाः

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਗੋਪਿਕਾਓ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣੋ—ਜਦ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵਾਂ, ਤਾਂ ਗੋਪਿਕਾਸਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 27

सोपस्करां सवत्सां च वस्त्रालंकारभूषिताम् । यथोक्तदक्षिणोपेतां ब्राह्मणाय कुटुंबिने

ਉਪਕਰਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਬੱਛੜੇ ਸਮੇਤ, ਕਪੜਿਆਂ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਗਾਂ, ਅਤੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ—ਇਹ ਸਭ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 28

सदाचाराय शुद्धाय दरिद्रायानुकारिणे । गां दत्त्वा फलमाप्नोति स्नानमात्रेण तत्फलम्

ਜੋ ਸਦਾਚਾਰੀ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 29

यावत्पदानि मनुजः कृष्णेन सह गच्छति । कुलानि देव्यस्तावंति वसंति हरिमन्दिरे

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿੰਨੇ ਕਦਮ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਕੁਲ ਹਰਿ ਦੇ ਧਾਮ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 30

कृष्णेन सह गच्छन्ति गीतवादित्रनिस्वनैः । स्तुवन्तो विविधैः स्तोत्रैर्गोविंदं गोपिकासरे

ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਚਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੋਪਿਕਾਸਰ ਤੇ ਨਾਨਾ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 31

न मातुर्जठरे तेषां यातना जायते नृणाम् । सर्वान्कामानवाप्यांते वैष्णवं लोकमाप्नुयुः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਯਾਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 32

अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन स्नानं कुर्याद्विचक्षणः । मंत्रेणानेन वै साध्व्यः श्रद्धया परया युतः

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਵਿਵੇਕੀ ਭਗਤ ਨੂੰ ਇਸੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 33

नमस्ते गोपरूपाय विष्णवे परमात्मने । गोप्रचारे जगन्नाथ गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते

ਗੋਪ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਜਗੰਨਾਥ, ਗੋਚਾਰ ਵਿਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 34

अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन मृदमालिप्य पाणिना । स्नायाच्छ्रद्धासमायुक्तस्तर्पयेत्पितृदेवताः

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘ੍ਯ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਲੇਪ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤਰਪਣ ਦੇ ਕੇ ਪਿਤ੍ਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ।

Verse 35

श्राद्धं कुर्य्यात्ततो भक्त्या एकचित्तः समाहितः । यथोक्तदक्षिणा दद्याद्रजतं रुक्ममेव च

ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੋਕਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਵੇ—ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਵੀ।

Verse 36

विशेषतः प्रदातव्यं तांबूलं कज्जलं तथा । दुकूलानि च देयानि तथा कौसुंभकानि च

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਂਬੂਲ (ਪਾਨ) ਅਤੇ ਕੱਜਲ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਸੁੰਦਰ ਦੁਕੂਲ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਕੇਸਰੀ ਰੰਗੇ ਕਪੜੇ ਵੀ।

Verse 37

दंपत्योर्वाससी चैव भूषणानि स्वशक्तितः । गावो देया द्विजातिभ्यो वृषभाश्च धुरंधराः । दीनांधकृपणानां च दानं देयं स्वशक्तितः

ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਲਈ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ, ਜੂਏ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਬੈਲ ਦੇਵੇ। ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੈਸियत ਮੁਤਾਬਕ ਗਰੀਬਾਂ, ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਕੰਗਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਨ ਦੇਵੇ।

Verse 38

एवं कृत्वा नरः सम्यगुत्तमां गतिमाप्नुयात् । प्रयांति परमं लोकं पितरस्त्रिकुलोद्भवाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਕੁਲਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਿਤਰ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 39

लभते पुत्रकामस्तु पुत्रानिष्टान्मनोरमान्

ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮਨੋਹਰ ਤੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 40

यं यं कामयते कामं स्वर्गमोक्षादिकं नरः । तत्सर्वं समवाप्नोति यः स्नाति गोपिकासरे

ਜੋ ਜੋ ਇੱਛਾ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਸਵਰਗ, ਮੋਖਸ਼ ਆਦਿ—ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਗੋਪਿਕਾ-ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 41

यावल्लोका भविष्यंति तावत्स्थास्यति वै सरः । यावत्सरो यशस्तावद्भवतीनां भविष्यति

ਜਦ ਤੱਕ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ। ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਰਹੇਗਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡਾ ਯਸ਼ ਵੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਗਾ।

Verse 42

यावत्कीर्तिर्मनुष्येषु तावत्स्वर्गे महीयते । विमुक्ताः सकलात्पापाद्यास्यंति परमां गतिम्

ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀਰਤੀ ਉਚਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸਤਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।

Verse 43

तत्पुण्यं गोपीसर इदं जलैः पूर्णं सदैव हि । अवगाह्यं मया गोप्यो नभस्ये नियमेन हि

ਇਹ ਪੁੰਨਮਈ ਗੋਪੀ-ਸਰੋਵਰ ਸਦਾ ਹੀ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਗੋਪਿਓ, ਨਿਯਮ-ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਨਭਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ—ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਵਗਾਹਨ ਕਰਨਾ।

Verse 44

भवत्यः पतिभावेन ब्रह्मभावेन वा पुनः । चिंतयंत्यः परं मां हि परागतिमवाप्स्यथ

ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰੋ; ਪਰਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।

Verse 45

प्रह्लाद उवाच । अनुज्ञाता भगवता ततस्ता गोपकन्यकाः । नमस्कृत्य च गोविंदं ययुः सर्वा यथागता

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਗਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਗੋਪਿਕਾਵਾਂ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਈਆਂ ਸਨ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਭ ਵਾਪਸ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ।

Verse 46

भगवानपि गोविंद उद्धवेन समन्वितः । विसृज्य गोपिकाः कृष्णः स्वकं मंदिरमाविशत्

ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਗੋਵਿੰਦ ਵੀ—ਉੱਧਵ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ—ਗੋਪਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਿਵਾਸ-ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।