Adhyaya 11

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं विष्णुपदोद्भवम् । यस्य दर्शनमात्रेण गंगास्नानफलं लभेत्

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਓ ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚਰਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 2

यस्योत्पत्तिर्मया पूर्वं कथिता द्विजसत्तमाः । यस्य संस्मरणादेव कीर्तनात्पापनाशनम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸੱਤਮੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਸੀ—ਉਸ (ਤੀਰਥ) ਦਾ ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

हरिणा या समानीता रुक्मिण्यर्थे महात्मना । यस्या गण्डूषमात्रेण हयमेधफलं लभेत्

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਹਰਿ ਰੁਕਮਿਣੀ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਲਿਆਏ ਸਨ—ਉਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਘੂੰਟ ਪੀਣ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

विष्णोः पादप्रसूताया वैष्णवीति च विश्रुता । तत्र गत्वा महाभाग गृहीत्वाऽर्घ्यं विधानतः

ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚਰਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੂਤਾ, ਉਹ ‘ਵੈਸ਼ਣਵੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ, ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘ੍ਯ (ਆਦਰ-ਜਲ) ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।

Verse 5

नमस्ये त्वां भगवति विष्णुपादतलोद्भवे । गृहाणार्घ्यमिदं देवि गंगे त्वं हरिणा सह

ਹੇ ਭਗਵਤੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨ-ਤਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਪਵਿਤ੍ਰਾ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵੀ ਗੰਗੇ, ਹਰੀ ਸਮੇਤ ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।

Verse 6

इत्युच्चार्य द्विजश्रेष्ठा मृदमालभ्य पाणिना । प्राङ्मुखः संयतो भूत्वा स्नानं कुर्यादतन्द्रितः

ਇਉਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰ, ਬਿਨਾ ਆਲਸ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 7

देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च तर्पितव्यं तिलाक्षतैः । उपहृत्योपहारांश्च ह्याहूय ब्राह्मणांस्ततः

ਤਿਲ ਅਤੇ ਅੱਖਤ (ਚੌਲ) ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਪਹਾਰ ਲਿਆ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਅਗੇ ਕਰਮ ਕਰੇ।

Verse 8

श्रद्धया परया युक्तः श्राद्धं कुर्याद्विचक्षणः । यथोक्तां दक्षिणां दद्यात्सुवर्णं रजतं तथा

ਉੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਵਿਵੇਕੀ ਪੁਰਖ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਵੇ—ਸੁਵਰਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਜਤ ਵੀ।

Verse 9

दीनान्ध कृपणानाञ्च दानं देयं स्वशक्तितः । विशेषतः प्रदातव्यं सुवर्णं द्विजसत्तमाः

ਗਰੀਬਾਂ, ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਗਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸੱਤਮੋ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਵਰਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 10

उपानहौ ततो देये जलकुम्भं द्विजातये । दध्योदनं सलवणं शाकजीरकसंयुतम्

ਤਦੋਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਜੁੱਤੀ ਅਤੇ ਜਲ-ਕੁੰਭ ਦਾਨ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਦਹੀਂ-ਭਾਤ ਲੂਣ ਸਮੇਤ, ਸਾਗ-ਸਬਜ਼ੀ ਤੇ ਜੀਰਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 11

रक्तवस्त्रैः कंचुकीभी रुक्मिणीं परिधापयेत् । विप्रपत्नीश्च विप्रांश्च विष्णुर्मेप्रीयतामिति

ਉਹ ਰੁਕਮਿਣੀ ਨੂੰ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਂਚੁਕੀ (ਚੋਲੀ) ਨਾਲ ਸਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਿਆਂ—“ਵਿਸ਼ਣੁ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।”

Verse 12

एवं कृते द्विज श्रेष्ठाः कृतकृत्यो भवेन्नरः । पितॄणामक्षया तृप्तिर्गयाश्राद्धेन वै यथा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਾਲ।

Verse 13

वैष्णवं लोकमायान्ति पितरस्त्रिकुलोद्भवाः । जीवते स श्रियायुक्तः पुत्रपौत्रसमन्वितः

ਤਿੰਨ ਕੁਲ-ਰੇਖਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਿਤਰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕਰਤਾ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

प्रीतः सदा भवेत्तस्य रुक्मिण्या सह केशवः । यच्छते वाञ्छितान्सर्वानैहिकामुष्मिकान्प्रभुः

ਰੁਕਮਿਣੀ ਸਮੇਤ ਕੇਸ਼ਵ ਸਦਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਇੱਥਲੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 15

एतन्माहात्म्यमतुलं विष्णुपादोद्भवं तथा । यः शृणोति हरौ भक्त्या सर्वपापैः स मुच्यते

ਇਹ ਅਤੁਲ ਮਹਾਤਮ੍ਯ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈ; ਜੋ ਹਰਿ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

श्रुत्वाऽध्यायमिमं पुण्यं सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਇਸ ਪੁੰਨਮਈ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।