Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 30, Mantra 15

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Yama; Atharvans; Saṃvatsara/Parivatsara/Vatsara (Year-forms); Ṛbhus; Sādhyas
Chandas: Yajus (prose)

य॒माय॑ यम॒सूमथ॑र्व॒भ्योऽव॑तोकाᳪ संवत्स॒राय॑ पर्या॒यिणीं॑ परिवत्स॒रायावि॑जातामिदावत्स॒राया॒तीत्व॑रीमिद्वत्स॒राया॑ति॒ष्कद्व॑रीं वत्स॒राय॒ विज॑र्जराᳪ संवत्स॒राय॒ पलि॑क्नीमृ॒भुभ्यो॑ऽजिनस॒न्धᳪ सा॒ध्येभ्य॑श्चर्म॒म्नम्

yamā́ya yamasū́m atharvábhyo ’vatokā́ṃ saṃvatsarā́ya paryāyíṇīṃ parivatsarā́yāvíjātām idāvatsarā́yātī́tvarīm idvatsarā́yātiṣkádbvarīṃ vatsarā́ya víjarjarāṃ saṃvatsarā́ya paliknī́m r̥bhúbhyo ’jinasandháṃ sā́dhyebhyaś carmamnáṃ

ਯਮ ਲਈ ਯਮਸੂ (ਯਮ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਨੂੰ; ਅਥਰਵਣਾਂ ਲਈ ਅਵਤੋਕਾ (ਸੰਤਾਨ-ਹੀਣ ਇਸਤਰੀ) ਨੂੰ; ਸੰਵਤਸਰ (ਸਾਲ) ਲਈ ਪਰਿਆਇਣੀ (ਪਰਿਆਇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ) ਨੂੰ; ਪਰਿਵਤਸਰ ਲਈ ਅਵਿਜਾਤਾ (ਅਜਾਤ/ਅਜਨਮੀ) ਨੂੰ; ਇਦਾਵਤਸਰ ਲਈ ਅਤੀਤਵਰੀ (ਅਤਿ ਉਤਾਵਲੀ) ਨੂੰ; ਇਦਵਤਸਰ ਲਈ ਅਤਿਸ਼ਕਦਵਰੀ (ਅਤਿ ਛਾਲ ਮਾਰਨ/ਅਤਿ ਲੰਘਣ ਵਾਲੀ) ਨੂੰ; ਵਤਸਰ ਲਈ ਵਿਜਰਜਰਾ (ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਰਜਰ) ਨੂੰ; ਸੰਵਤਸਰ ਲਈ ਪਲਿਕਨੀ (ਸਫੈਦ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ) ਨੂੰ; ਋ਭੂਆਂ ਲਈ ਅਜਿਨਸੰਧ (ਚਮੜਾ ਸੀਣ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ; ਸਾਧਿਆਂ ਲਈ ਚਰਮਮਨ (ਚਰਮ-ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

यमाय । यम-सूम् । अथर्वभ्यः । अवतोका॑म् । संवत्सराय । पर्यायिणीम् । परिवत्सराय । अविजाताम् । इदावत्सराय । अतीत्वरीम् । इद्वत्सराय । अतिष्कद्वरीम् । वत्सराय । विजर्जराम् । संवत्सराय । पलिक्नीम् । ऋभुभ्यः । अजिन-सन्धम् । साध्येभ्यः । चर्म-म्नम् ।

यमायto Yama
यमाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
यमYama
यम:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
सूमimpelling/setting in motion (epithet; Vedic form)
सूम:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसू (धातु) + म् (प्रत्यय/आगम) → सूम (कृदन्त-रूप, वैदिक)
अथर्वभ्यःfrom/than the Atharvans
अथर्वभ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootअथर्वन् (प्रातिपदिक)
अवतोका॑न्those having offspring / with progeny
अवतोका॑न्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअव-तोक (प्रातिपदिक; ‘offspring/lineage’)
संवत्सरायto the year (Saṃvatsara)
संवत्सराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
पर्यायिणीम्the revolving/periodic (one)
पर्यायिणीम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपर्यायिन् (प्रातिपदिक) → स्त्री. पर्यायिणी
परिवत्सरायto the Parivatsara
परिवत्सराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootपरिवत्सर (प्रातिपदिक)
अविजाताम्unborn / not yet produced
अविजाताम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअ-वि-जात (प्रातिपदिक; ‘not yet born/undeveloped’)
इदावत्सरायto the Idāvatsara
इदावत्सराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइदावत्सर (प्रातिपदिक)
अतीत्वरीम्over-hastening / very swift
अतीत्वरीम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअति-त्वरिन् (प्रातिपदिक) → स्त्री. अतीत्वरी
इद्वत्सरायto the Idvatsara
इद्वत्सराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइद्वत्सर (प्रातिपदिक)
अतिष्कद्वरीम्exceedingly leaping/overstepping (swift)
अतिष्कद्वरीम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअति-स्कन्द्वरिन्/स्कद्वरिन् (प्रातिपदिक; वैदिक रूप)
वत्सरायto the Vatsara
वत्सराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवत्सर (प्रातिपदिक)
विजर्जराम्very worn/decayed
विजर्जराम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवि-जर्जर (प्रातिपदिक)
संवत्सरायto the Saṃvatsara
संवत्सराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
पलिक्नीम्the grey-haired/aged woman (epithet)
पलिक्नीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपलिक्नी (प्रातिपदिक)
ऋभुभ्यःto the Ṛbhus
ऋभुभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
अजिनसन्धम्a joint/band of hide (leather-joining)
अजिनसन्धम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअजिन (प्रातिपदिक) + सन्ध (प्रातिपदिक)
साध्येभ्यःto the Sādhyas
साध्येभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसाध्य (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
चर्मम्नम्a leather covering/skin-implement
चर्मम्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootचर्मन् (प्रातिपदिक) + म्न (प्रत्यय; वैदिक रूप)
Y
Yama
A
Atharvans (Atharvaveda seers)
S
Saṃvatsara (Full Year)
P
Parivatsara (Revolving Year)
I
Idāvatsara / Idvatsara (This-Year forms)
V
Vatsara (Year)
Ṛbhus
S
Sādhyas