Shukla Yajur Veda — Adhyaya 27, Mantra 24
Rishi: Vājasaneyin tradition; RV provenance likely (cosmic duals and Dhīṣaṇā diction).
Devata: Vāyu (with niyut teams), Dhīṣaṇā, and the dual Worlds (Rodasi).
Chandas: Jagatī (extended pādas; characteristic of the diction).
Samhita Patha (Devanagari)
रा॒ये नु यं ज॒ज्ञतू॒ रोद॑सी॒मे रा॒ये दे॒वी धि॒षणा॑ धाति दे॒वम् । अध॑ वा॒युं नि॒युत॑: सश्चत॒ स्वा उ॒त श्वे॒तं वसु॑धितिं निरे॒के
Transliteration
rāyé nú yaṃ jajñátū ródasī imé rāyé devī́ dhiṣáṇā dhāti devám | ádha vāyúṃ niyútaḥ saścata svā́ utá śvetáṃ vasudhítiṃ nireké
Translation
ਧਨ ਲਈ ਹੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਦੋ ਲੋਕ (ਦਿਆਉ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ) ਨੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਧਨ ਲਈ ਦੇਵੀ ਧਿਸ਼ਣਾ ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਯੁਤ (ਜੁੱਤੇ ਰਥ-ਦਲੋ), ਵਾਯੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੋ; ਅਤੇ ਵਹਿੰਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਵੇਤ (ਅਸ਼ਵ) ਨੂੰ ਵੀ—ਵਸੁਧਿਤੀ, ਧਨ-ਧਾਰਕ ਨੂੰ—ਅਨੁਸਰੋ।
Padapatha (Word Analysis)
राये । नु । यम् । जज्ञतुः । रोदसी । इमे । राये । देवी । धिषणा । धाति । देवम् । अध । वायुम् । नियुतः । सश्चत । स्वाः । उत । श्वेतम् । वसुधितिम् । निरेके ।
Word by Word
रा॒येfor wealth
रा॒ये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootरायि- (प्रातिपदिक) / रयि-
नुnow/indeed
नु:
—
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जज्ञतुः(they) have generated/begotten
जज्ञतुः:
—
TypeVerb
Root√जन् (जनीँ प्रादुर्भावे)
रोदसीthe two worlds (Heaven and Earth)
रोदसी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)
इमेthese
इमे:
कर्तृ/विशेषण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रा॒येfor wealth
रा॒ये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootरायि- (प्रातिपदिक)
देवीthe goddess
देवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी- (प्रातिपदिक)
धिषणाDhīṣaṇā (inspiration/holy intelligence)
धिषणा:
कर्तृ (देवी-धिषणा) / विशेष्य
TypeNoun
Rootधिषणा- (प्रातिपदिक)
धातिplaces/establishes
धाति:
—
TypeVerb
Root√धा (डुधाञ् धारणपोषणयोः)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
अधthen/thereupon
अध:
—
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
वायुम्Vāyu (Wind-god)
वायुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवायु- (प्रातिपदिक)
नियुतःthe yoked teams (harnessed steeds)
नियुतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनियुत्- (प्रातिपदिक)
सश्चत(you all) accompany/attach (yourselves)
सश्चत:
—
TypeVerb
Root√सच् (सचँ सङ्गमे)
स्वाःyour own
स्वाः:
कर्तृ (नियुतः) / विशेषण
TypeAdjective/Pronoun
Rootस्व- (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
श्वेतम्white/bright
श्वेतम्:
कर्म (वसुधितिम्-विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्वेत- (प्रातिपदिक)
वसुधितिम्the wealth-bestowing (one)/abode of wealth
वसुधितिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवसुधिति- (प्रातिपदिक)
निरेकेapart, separately, distinctly
निरेके:
अधिकरण/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (adverbial form)
Rootनिर्-√इ (इण् गतौ) / ‘निरेके’ इति क्रियाविशेषणरूपेण
Entities Mentioned
V
VāyuD
DhīṣaṇāR
Rodasi (Dyāvā-Pṛthivī, the Two Worlds)Ś
Śveta (the ‘White one’, treasure-holder)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes