Shukla Yajur Veda — Adhyaya 25, Mantra 31
Rishi: Not explicit in excerpt; Aśvamedha transmission
Devata: The gods collectively (devāḥ), as recipients of the victim’s totality
Chandas: Triṣṭubh-like (requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
यद्वा॒जिनो॒ दाम॑ स॒न्दान॒मर्व॑तो॒ या शी॑र्ष॒ण्या॒ रश॒ना रज्जु॑रस्य । यद्वा॑ घास्य॒ प्रभृ॑तमा॒स्ये तृण॒ᳪ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु
Transliteration
yád vājíno dā́ma sandā́nam árvato yā́ śīrṣaṇyā́ raśánā rájjur asya | yád vā ghā́syá prábhṛtamā́ ’sye tṛ́ṇaṃ sárvā tā́ te ápi devéṣv astu ||
Translation
ਵਾਜੀ (ਦੌੜਾਕ) ਦਾ ਜੋ ਦਾਮ ਅਤੇ ਸੰਦਾਨ ਹੈ, ਅਰਵਤ (ਘੋੜੇ) ਦੀ ਜੋ ਸ਼ੀਰਸ਼ਣਿਆ ਰਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਰੱਜੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਵਜੋਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਤ੍ਰਿਣ (ਘਾਹ) ਹੈ—ਉਹ ਸਭ, ਉਹੀ ਸਭ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਹੋਵੇ।
Padapatha (Word Analysis)
यत् । वाजिनः । दाम । सन्दानम् । अर्वतः । या । शीर्षण्या । रशना । रज्जुः । अस्य । यत् । वा । घास्य । प्रभृतमा । अस्ये । तृणम् । सर्वाः । ताः । ते । अपि । देवेषु । अस्तु
Word by Word
यत्which/that (what)
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण (यद्-तद् सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाजिनःof the racer/steed
वाजिनः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
दामhalter/rope
दाम:
कर्म (यद्…अस्तु इत्यर्थे)
TypeNoun
Rootदामन् (प्रातिपदिक)
सन्दानम्binding, fastening
सन्दानम्:
कर्म/विशेष्य (दाम का)
TypeNoun
Rootसन्दान (प्रातिपदिक; √धा/√दध् ‘to bind/put together’ से भाव)
अर्वतःof the horse
अर्वतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअर्वत् (प्रातिपदिक)
याwhich
या:
सम्बन्ध/विशेषण (यद्-तद् सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शीर्षण्या(placed) on the head; head-strap
शीर्षण्या:
विशेषण (रशना)
TypeAdjective
Rootशीर्षण्य (प्रातिपदिक)
रशनाrein, strap
रशना:
कर्म/विशेष्य (यत्…अस्तु)
TypeNoun
Rootरशना (प्रातिपदिक)
रज्जुःrope
रज्जुः:
कर्म/विशेष्य (यत्…अस्तु)
TypeNoun
Rootरज्जु (प्रातिपदिक)
अस्यof this (horse)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यत्and whatever
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण (यद्-तद् सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
घास्यof fodder/grass
घास्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootघास (प्रातिपदिक)
प्रभृतमाthe best/most choice (brought)
प्रभृतमा:
विशेषण (तृणम्)
TypeAdjective
Rootप्र-भृतम (प्रातिपदिक; √भृ ‘to bring/carry’ से)
अस्यof this (horse)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इतिthus
इति:
—
TypeIndeclinable
Rootइति
तृणम्grass
तृणम्:
कर्म (यत्…अस्तु)
TypeNoun
Rootतृण (प्रातिपदिक)
सर्वाःall
सर्वाः:
कर्तृ (अस्तु के साथ; ‘ता:’ का विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
ताःthose (things)
ताः:
कर्तृ (अस्तु)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेfor you / your
ते:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (ते = ‘for you/your’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपिalso
अपि:
—
TypeIndeclinable
Rootअपि
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अस्तुlet it be
अस्तु:
—
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
Entities Mentioned
D
Devāḥ (the gods collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes