Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 24, Mantra 2

Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Soma, Varuṇa, Savitṛ, Bṛhaspati, Mitra-Varuṇa
Chandas: Yajus (prose formula)

रोहि॑तो धू॒म्ररो॑हितः क॒र्कन्धु॑रोहित॒स्ते सौ॒म्या ब॒भ्रुर॑रु॒णब॑भ्रु॒: शुक॑बभ्रु॒स्ते वा॑रु॒णाः शि॑ति॒रन्ध्रो॒ऽन्यत॑: शितिरन्ध्रः सम॒न्तशि॑तिरन्ध्र॒स्ते सा॑वि॒त्राः शि॑तिबा॒हुर॒न्यत॑: शितिबाहु सम॒न्तशि॑तिबाहु॒स्ते बा॑र्हस्प॒त्याः पृष॑ती क्षु॒द्रपृ॑षती स्थू॒लपृ॑षती॒ ता मै॑त्रावरु॒ण्य॒:

róhito dhūmráróhitaḥ karkándhuróhitas te saumyā́ḥ | babhrúr aruṇababhrúḥ śukababhrús te vāruṇā́ḥ | śitirándhro 'nyatáḥ śitirándhraḥ samántaśitirándhras te sāvitrā́ḥ | śitibāhúr anyatáḥ śitibāhu samántaśitibāhus te bārhaspatyā́ḥ | pṛ́ṣatī kṣudrápṛṣatī sthūlápṛṣatī tā́ maitrāvaruṇyàḥ

ਰੋਹਿਤ (ਲਾਲੀ ਵਾਲਾ), ਧੂਮ੍ਰ-ਰੋਹਿਤ (ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੀ ਲਾਲੀ), ਕਰਕੰਧੁ-ਰੋਹਿਤ (ਬੋਰ ਫਲ ਵਰਗੀ ਲਾਲੀ)—ਇਹ ਸੋਮ ਦੇ ਹਨ। ਬਭ੍ਰੁ (ਭੂਰਾ), ਅਰੁਣ-ਬਭ੍ਰੁ (ਲਾਲੀ-ਭੂਰਾ), ਸ਼ੁਕ-ਬਭ੍ਰੁ (ਸ਼ੁਕ/ਤੋਤੇ ਵਰਗਾ ਭੂਰਾ)—ਇਹ ਵਰੁਣ ਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸ਼ਿਤਿਰੰਧ੍ਰ (ਚਿੱਟੇ ਛੇਦਾਂ ਵਾਲਾ), ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਿਤਿਰੰਧ੍ਰ, ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੇ ਸ਼ਿਤਿਰੰਧ੍ਰ—ਇਹ ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸ਼ਿਤਿਬਾਹੁ (ਚਿੱਟੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ), ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਿਤਿਬਾਹੁ, ਸਭ ਪਾਸੇ ਸ਼ਿਤਿਬਾਹੁ—ਇਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਹਨ। ਪૃਸ਼ਤੀ, ਖੁਦ੍ਰਪૃਸ਼ਤੀ, ਸਥੂਲਪૃਸ਼ਤੀ—ਇਹ ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣ੍ਯ ਹਨ।

रोहितः । धूम्र-रोहितः । कर्कन्धु-रोहितः । ते । सौम्याः । बभ्रुः । अरुण-बभ्रुः । शुक-बभ्रुः । ते । वारुणाः । शिति-रन्ध्रः । अन्यतः । शिति-रन्ध्रः । समन्त-शिति-रन्ध्रः । ते । सावित्राः । शिति-बाहुः । अन्यतः । शिति-बाहुः । समन्त-शिति-बाहुः । ते । बार्हस्पत्याः । पृषती । क्षुद्र-पृषती । स्थूल-पृषती । ताः । मैत्रावरुण्याः

रोहितःreddish, roan
रोहितः:
विशेषणम् (सम्बन्धः) / विधेय-विशेषण
TypeAdjective
Rootरोहित (प्रातिपदिक) < रुह् (धातु) / ‘लाल/रक्तवर्ण’
धूम्र-रोहितःsmoke-grey roan
धूम्र-रोहितः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootधूम्र (प्रातिपदिक) + रोहित (प्रातिपदिक)
कर्कन्धु-रोहितःjujube-coloured roan
कर्कन्धु-रोहितः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootकर्कन्धु (प्रातिपदिक) + रोहित (प्रातिपदिक)
तेthey / those
ते:
कर्तृ/विषय (उद्देश्य-समूहः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सौम्याःbelonging to Soma
सौम्याः:
विशेषणम् (ते इति)
TypeAdjective
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
बभ्रुःbrown
बभ्रुः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootबभ्रु (प्रातिपदिक)
अरुण-बभ्रुःreddish-brown
अरुण-बभ्रुः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअरुण (प्रातिपदिक) + बभ्रु (प्रातिपदिक)
शुक-बभ्रुःparrot-/pale-brown
शुक-बभ्रुः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशुक (प्रातिपदिक) + बभ्रु (प्रातिपदिक)
तेthey / those
ते:
कर्तृ/विषय
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वारुणाःbelonging to Varuṇa
वारुणाः:
विशेषणम् (ते इति)
TypeAdjective
Rootवारुण (प्रातिपदिक)
शितिरन्ध्रःhaving white/bright openings (spotted/with pale apertures)
शितिरन्ध्रः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशिति-रन्ध्र (प्रातिपदिक; समासः)
अन्यतःon one side
अन्यतः:
अधिकरण/दिशा-निर्देश (पार्श्वतः)
TypeIndeclinable
Rootअन्यतस् (अव्यय)
शितिरन्ध्रःwhite-opened / pale-holed
शितिरन्ध्रः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशिति-रन्ध्र (प्रातिपदिक)
समन्त-शितिरन्ध्रःwhite-opened all around
समन्त-शितिरन्ध्रः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसमन्त (अव्यय/उपसर्गवत् ‘चारों ओर’) + शिति-रन्ध्र (प्रातिपदिक)
तेthey / those
ते:
कर्तृ/विषय
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सावित्राःbelonging to Savitṛ
सावित्राः:
विशेषणम् (ते इति)
TypeAdjective
Rootसावित्र (प्रातिपदिक)
शितिबाहुःwhite-armed
शितिबाहुः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशिति-बाहु (प्रातिपदिक; समासः)
अन्यतःon one side
अन्यतः:
अधिकरण/दिशा-निर्देश
TypeIndeclinable
Rootअन्यतस् (अव्यय)
शितिबाहुःwhite-armed
शितिबाहुः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशिति-बाहु (प्रातिपदिक)
समन्त-शितिबाहुःwhite-armed all around
समन्त-शितिबाहुः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसमन्त + शिति-बाहु (प्रातिपदिक)
तेthey / those
ते:
कर्तृ/विषय
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
बार्हस्पत्याःbelonging to Bṛhaspati
बार्हस्पत्याः:
विशेषणम् (ते इति)
TypeAdjective
Rootबार्हस्पत्य (प्रातिपदिक)
पृषतीspeckled (female; a dappled one)
पृषती:
विशेष्य/नाम (प्रकार-निर्देशः)
TypeNoun/Adjective
Rootपृषती (प्रातिपदिक)
क्षुद्र-पृषतीsmall-speckled
क्षुद्र-पृषती:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootक्षुद्र (प्रातिपदिक) + पृषती (प्रातिपदिक)
स्थूल-पृषतीlarge-speckled
स्थूल-पृषती:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootस्थूल (प्रातिपदिक) + पृषती (प्रातिपदिक)
ताःthose (fem.)
ताः:
कर्तृ/विषय
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
मैत्रावरुण्यःbelonging to Mitra and Varuṇa
मैत्रावरुण्यः:
विशेषणम् (ताः इति)
TypeAdjective
Rootमैत्रावरुण्य (प्रातिपदिक)
P
Prajāpati
A
Agni
S
Sarasvatī
A
Aśvins
S
Soma
P
Pūṣan
S
Sūrya
T
Tvaṣṭṛ
V
Vāyu
I
Indra
V
Viṣṇu
R
Rudra Paśupati
P
Parjanya
V
Viśve Devāḥ
V
Vāc
A
Aditi
D
Dhātṛ
D
Devapatnīs