Mantra 49
Rishi: Yājñavalkya-tradition (general Śukla-Yajus attribution)
Devata: Soma (Rājan), Varuṇa, Viśve Devāḥ (as rejoicers)
Chandas: Mixed Yajus (prose-verse); cadence approximates Triṣṭubh segments
Samhita Patha (Devanagari)
मर्मा॑णि ते॒ वर्म॑णा छादयामि॒ सोम॑स्त्वा॒ राजा॒ऽमृते॒नानु॑वस्ताम् । उ॒रोर्वरी॑यो॒ वरु॑णस्ते कृणोतु॒ जय॑न्तं॒ त्वाऽनु॑ दे॒वा म॑दन्तु
Transliteration
mármāṇi te vármaṇā chādayāmi sómas tvā rājā́ ’mṛ́tenā́nuvastām | urór varī́yo váruṇas te kṛṇotu jáyantaṃ tvā́ ’nu devā́ madantu
Translation
ਹੇ (ਵੀਰ), ਤੇਰੇ ਮਰਮ-ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਰਮ (ਕਵਚ) ਨਾਲ ਢੱਕਦਾ ਹਾਂ। ਸੋਮ ਰਾਜਾ ਤੈਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਅਨੁਵਸਤ੍ਰਿਤ (ਆਵ੍ਰਿਤ/ਆਛਾਦਿਤ) ਕਰੇ। ਵਰੁਣ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਹੋਰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਥਾਂ ਬਣਾਵੇ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਜਯੰਤ ਹੋਵੇਂ—ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋਣ।
Padapatha (Word Analysis)
मर्माणि । ते । वर्मणा । छादयामि । सोमः । त्वा । राजा । अमृतेन । अनुवस्ताम् । उरुः । वरीयः । वरुणः । ते । कृणोतु । जयन्तम् । त्वा । अनु । देवाः । मदन्तु ।
Word by Word
मर्माणिvital parts, joints
मर्माणि:
Karma
TypeNoun
Rootमर्मन् (प्रातिपदिक)
तेof you, your
ते:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वर्मणाwith armor, by protection
वर्मणा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवर्मन् (प्रातिपदिक)
छादयामिI cover
छादयामि:
Kriyā
TypeVerb
Rootछाद् (धातु)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
राजाking
राजा:
Kartā (apposition to सोमः)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
अमृतेनwith immortality, with ambrosia
अमृतेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
अनुवस्ताम्may (he) clothe/cover (you) after/along
अनुवस्ताम्:
Kriyā
TypeVerb
Rootवस् (धातु) + अनु (उपसर्ग)
उरोःof the wide (one)
उरोः:
Sambandha (genitive relation)
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
वरीयःwider space, greater expanse
वरीयः:
Karma
TypeAdjective
Rootवरियस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
तेfor you, to you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
कृणोतुmay (he) make
कृणोतु:
Kriyā
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
जयन्तम्victorious, conquering
जयन्तम्:
Karma (object-complement of मदन्तु: ‘rejoice in you as victorious’)
TypeAdjective
Rootजयन्त् (कृदन्त; √जि)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अनुafter, along, in accordance
अनु:
Upapada/Preverbial (directional)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मदन्तुmay (they) rejoice, be glad
मदन्तु:
Kriyā
TypeVerb
Rootमद् (धातु)
Entities Mentioned
S
Soma (Rājan)V
VaruṇaV
Viśve DevāḥRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes