Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 17, Mantra 35

Rishi: Indra-victory cycle (Ṛgvedic source-stratum within VS)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; to be verified)

स इषु॑हस्तैः॒ स नि॑ष॒ङ्गिभि॑र्व॒शी सᳪस्र॑ष्टा॒ स युध॒ इन्द्रो॑ ग॒णेन॑ । स॒ᳪसृष्ट॒जित्सो॑म॒पा बा॑हुश॒र्ध्युग्रध॑न्वा॒ प्रति॑हिताभि॒रस्ता॑

sa íṣuhastaiḥ sá niṣaṅgíbhir vaśī saṃsrā́ṣṭā sá yúdha índro gaṇéna | saṃsṛṣṭajít somapā́ bāhuśárdhy ugrádhanvā pratihitā́bhir ástā

ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ੁ (ਬਾਣ) ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ; ਨਿਸ਼ੰਗਿਭਿਃ (ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਸਜ्ज) ਉਹ; ਵਸ਼ੀ (ਅਧਿਪਤੀ) ਉਹ, ਸੰਸ੍ਰਸ਼ਟਾ (ਕਤਾਰਬੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ/ਵਿਉਂਤਕਾਰ) ਉਹ—ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਗਣ (ਦਲ) ਨਾਲ ਇੰਦਰ। ਸੰਸ੍ਰਸ਼ਟਜਿਤ् (ਕਤਾਰਬੱਧ ਹੋ ਕੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ), ਸੋਮਪਾ (ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲਾ), ਬਾਹੁਸ਼ਰਧ੍ਯ (ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ), ਉਗ੍ਰਧਨ੍ਵਾ (ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ), ਪ੍ਰਤਿਹਿਤਾਭਿਃ ਅਸਤਾ (ਸੁਨਿਸ਼ਾਨ ਬਾਣ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲਾ)।

सः । इषु॑-हस्तैः । सः । नि॒ष॒ङ्गि॑भिः । व॒शी । स॒म्- स्र॑ष्टा । सः । युधः॑ । इन्द्रः॑ । ग॒णेन॑ । स॒म्- सृष्ट॑-जित् । सो॒म॒-पाः । बा॒हु॒-श॒र्धि॑ । उ॒ग्र॒-ध॒न्वा॑ । प्रति॑-हिता॑भिः । अ॒स्ता॑ ।

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इषुहस्तैःwith hands holding arrows
इषुहस्तैः:
करण
TypeNoun (compound)
Rootइषु-हस्त (प्रातिपदिक; इषु ‘arrow’ + हस्त ‘hand’)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्
निषङ्गिभिःwith quiver-bearers / with those bearing scabbards
निषङ्गिभिः:
करण
TypeNoun/Adjective
Rootनिषङ्गिन् (प्रातिपदिक; ‘having a quiver/sword-sheath’)
वशीself-controlled, masterful
वशी:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootवशिन् (प्रातिपदिक)
संस्रष्टाthe arranger/organizer (one who joins together)
संस्रष्टा:
कर्तृ
TypeAgent noun
Rootसम् + सृज् (धातु) → संस्रष्टृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्
युधेfor battle
युधे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयुध् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
गणेनwith a troop/host
गणेन:
करण
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
संसृष्टजित्victorious through well-marshalled union / conquering when arrayed
संसृष्टजित्:
कर्तृ
TypeAdjective (compound)
Rootसम् + सृज् (कृदन्त) + जित् (प्रातिपदिक; ‘conquering’)
सोमपाःthe Soma-drinker
सोमपाः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootसोमपा (प्रातिपदिक; सोम + पा ‘drinker’)
बाहुशर्ध्य्having a host of arms / strong-armed with a troop
बाहुशर्ध्य्:
कर्तृ
TypeAdjective (compound)
Rootबाहु-शर्ध्य (प्रातिपदिक; बाहु ‘arm’ + शर्ध्य ‘having a troop/host’)
उग्रधन्वाfierce-bowed, formidable archer
उग्रधन्वा:
कर्तृ
TypeAdjective (compound)
Rootउग्र-धन्वन् (प्रातिपदिक; उग्र ‘fierce’ + धन्वन् ‘bowman’)
प्रतिहिताभिःwith the set/placed (missiles), with the fixed (arrows)
प्रतिहिताभिः:
करण
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रति + धा (धातु) → प्रतिहित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + आभिः (स्त्री. तृतीया बहु.)
अस्ताweapons, missiles
अस्ता:
कर्म
TypeNoun
Rootअस्त (प्रातिपदिक; ‘weapon, missile’)
I
Indra