Shukla Yajur Veda — Adhyaya 17, Mantra 29
Rishi: Cosmogonic seer-tradition (ṛṣayaḥ pūrve implied); Vājasaneyin redactional attribution to Yājñavalkya’s school
Devata: Āpaḥ (Waters) / the hidden Garbha (incipient Agni/Prajāpati)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
प॒रो दि॒वा प॒र ए॒ना पृ॑थि॒व्या प॒रो दे॒वेभि॒रसु॑रै॒र्यदस्ति॑ । कᳪस्वि॒द् गर्भं॑ प्रथ॒मं द॑ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वाः स॒मप॑श्यन्त॒ पूर्वे॑
Transliteration
paró diváḥ pará enā́ pṛthivyā́ḥ paró devébhir ásurair yád ásti | káṃ svíd gárbhaṃ prathamáṃ dadhre ā́po yátra devā́ḥ samápaśyanta pū́rve
Translation
ਦਿਵ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਇਸ ਪૃਥਵੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ—ਆਪಃ (ਜਲਾਂ) ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਪਹਿਲਾ ਗਰਭ ਧਾਰਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਵਕਾਲ ਦੇ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਵੇਖਿਆ?
Padapatha (Word Analysis)
परः । दिवः । परः । एना । पृथिव्याः । परः । देवेभिः । असुरैः । यत् । अस्ति । कम्-स्वित् । गर्भम् । प्रथमम् । दध्रे । आपः । यत्र । देवाः । सम्-अपश्यन्त । पूर्वे
Word by Word
प॒रःbeyond, higher
प॒रः:
विशेषणम् (अधिकरण-सम्बन्धे) / विधेय-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
दि॒वःof heaven, of the sky
दि॒वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
प॒रःbeyond
प॒रः:
विशेषणम् (अधिकरण-सम्बन्धे) / विधेय-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
ए॒नाःof this (one)
ए॒नाः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एन-आदेशः)
पृ॑थि॒व्याःof the earth
पृ॑थि॒व्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
प॒रःbeyond
प॒रः:
विशेषणम् (अधिकरण-सम्बन्धे) / विधेय-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
दे॒वेभिःwith the gods
दे॒वेभिः:
सह/साकं-सम्बन्ध (तृतीया)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
असु॑रैःwith the asuras
असु॑रैः:
सह/साकं-सम्बन्ध (तृतीया)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
यत्whatever (that which)
यत्:
कर्तृ/कर्म-स्थान (सापेक्ष-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्तिis, exists
अस्ति:
अस्ति-क्रियापदम्
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
कम्whom? / what?
कम्:
कर्म (दध्रेः)
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वित्indeed? (interrogative particle)
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
गर्भम्embryo, germ
गर्भम्:
कर्म (दध्रेः)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
प्रथ॒मम्first
प्रथ॒मम्:
विशेषणम् (गर्भम्)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
द॑ध्रेheld, bore, contained
द॑ध्रे:
क्रिया (मुख्या)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ (दध्रेः)
TypeNoun
Rootआप्/आपः (प्रातिपदिक; नित्यबहुवचन)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (स्थान)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
दे॒वाःthe gods
दे॒वाः:
कर्तृ (समपश्यन्)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
स॒मप॑श्यन्तsaw together, beheld
स॒मप॑श्यन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम् + पश्य् (धातु)
पूर्वे॑the former, the earlier (ones)
पूर्वे॑:
विशेषणम् (देवाः)
TypeAdjective (substantivized)
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)G
Garbha (incipient Agni/Prajāpati)D
Devaḥ pūrve (the ancient gods)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes