पुराणश्रवणप्रस्तावः (Prologue to the Recitation of the Śaiva Purāṇa)
ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ੈਵਪੁਰਾਣ-ਸ਼੍ਰਵਣ ਦਾ ਔਪਚਾਰਿਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ। ਸੂਤ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦਾਂਤਸਾਰ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਦਸਾਰਜ ਸ਼ੈਵਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨ ਲਈ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕਥਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ—ਪੂਰਵ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਕਲਪ ਵਿੱਚ—ਛੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ‘ਇਹੀ ਪਰਮ ਹੈ, ਉਹ ਨਹੀਂ’ ਵਾਲੇ ਤੱਤਵ-ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯ ਵਿਵਾਦ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ। ਤੱਤਵਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮ-ਵਿਵਸਥਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਤ-ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ, ਵੇਦਾਂਤਕ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਤੱਤਵ-ਨਿਰਣਯ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । इत्याकर्ण्य वचः सौतं प्रोचुस्ते परमर्षयः । वेदांतसारसर्वस्वं पुराणं श्रावयाद्भुतम्
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸੂਤ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਸਾਰ-ਸਰਬਸਵ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਪੁਰਾਣ ਸਾਨੂੰ ਸੁਣਾਓ।
Verse 2
इति श्रुत्वा मुनीनां स वचनं सुप्रहर्षितः । संस्मरञ्छंकरं सूतः प्रोवाच मुनिसत्तमान्
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੂਤ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੰਕਰ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਮੁਨਿ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਆ।
Verse 3
इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखण्डे । तृतीयोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸਾਧ੍ਯਸਾਧਨ-ਖੰਡ ਦਾ ਤੀਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 4
यत्र गीतं त्रिकं प्रीत्या भक्तिज्ञानविरागकम्
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ੍ਯ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਉਪਦੇਸ਼—ਗਾਇਆ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 5
वेदांतवेद्यं सद्वस्तु विशेषेण प्रवर्णितम्
ਵੇਦਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਣਯੋਗ ਉਹ ਸਤ੍ਵਸਤੂ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਭੇਦ-ਸਹਿਤ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 6
सूत उवाच । शृण्वंतु ऋषयः सर्वे पुराणं वेदसारजम् । पुरा कालेन महता कल्पेऽतीते पुनःपुनः
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵੇਦ-ਸਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ, ਲੰਮਾ ਮਹਾਨ ਕਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਜਦੋਂ ਪਿਛਲਾ ਕਲਪ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਤਦ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਮੁੜ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ।
Verse 7
अस्मिन्नुपस्थिते कल्पे प्रवृत्ते सृष्टिकर्मणि । मुनीनां षट्कुलीनानां ब्रुवतामितरेतरम्
ਇਸ ਆਏ ਹੋਏ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਛੇ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਮੁਨੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
Verse 8
इदं परमिदं नेति विवादः सुमहानभूत् । तेऽभिजग्मुर्विधातारं ब्रह्माणं प्रष्टुमव्ययम्
“ਇਹੀ ਪਰਮ ਹੈ, ਨਹੀਂ—ਇਹ ਨਹੀਂ” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਉੱਠਿਆ। ਤਦ ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਉਸ ਕੋਲ ਗਏ।
Verse 9
वाग्भिर्विनयगर्भाभिः सर्वे प्रांजलयोऽब्रुवन् । त्वं हि सर्वजगद्धाता सर्वकारणकारणम्
ਤਦ ਸਭ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ—“ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਧਾਤਾ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਰਣਾਂ ਦੇ ਵੀ ਪਰਮ ਕਾਰਣ ਹੋ।”
Verse 10
कः पुमान्सर्वतत्त्वेभ्यः पुराणः परतः परः । ब्रह्मोवाच । यतो वाचो निवर्तंते अप्राप्य मनसा सह
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹ ਕੌਣ ਪੁਰਖ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਪਰਾਤਪਰ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਮਨ ਸਮੇਤ ਬਾਣੀ ਨ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੁੜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?
Verse 11
यस्मात्सर्वमिदं ब्रह्मविष्णुरुद्रे द्रं पूर्वकम् । सहभूतेंद्रि यैः सर्वैः प्रथमं संप्रसूयते
ਉਸੇ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਜਗਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ—ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਸਮੇਤ।
Verse 12
एष देवो महादेवः सर्वज्ञो जगदीश्वरः । अयं तु परया भक्त्या दृश्यते नाऽन्यथा क्वचित्
ਇਹੀ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਹੈ—ਸਰਵਜ੍ਞ, ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ। ਉਹ ਕੇਵਲ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
Verse 13
रुद्रो हरिर्हरश्चैव तथान्ये च सुरेश्वराः । भक्त्या परमया तस्य नित्यं दर्शनकांक्षिणः
ਰੁਦ੍ਰ, ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਣੂ), ਹਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵ-ਈਸ਼ਵਰ—ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ—ਸਦਾ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
Verse 14
बहुनात्र किमुक्तेन शिवे भक्त्या विमुच्यते । प्रसादाद्देवताभक्तिः प्रसादो भक्तिसंभवः । यथेहांकुरतो बीजं बीजतो वा यथांकुरः
ਇੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। (ਸ਼ਿਵ ਦੀ) ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਦੇਵਤਾ-ਭਕਤੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਰਪਾ ਵੀ ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਮਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਬੀਜ ਅਤੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਫਿਰ ਅੰਕੁਰ।
Verse 15
तस्मादीशप्रसादार्थं यूयं गत्वा भुवं द्विजाः । दीर्घसत्रं समाकृध्वं यूयं वर्षसहस्रकम्
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਓ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦੀਰਘ-ਸਤ੍ਰ ਯੱਗ ਆਰੰਭ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।
Verse 16
अमुष्यैवाध्वरेशस्य शिवस्यैव प्रसादतः । वेदोक्तविद्यासारं तु ज्ञायते साध्यसाधनं
ਉਸੇ ਯਜ્ઞੇਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵੇਦੋਕਤ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਸਾਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕੀ ਸਾਧ੍ਯ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਧਨ ਕੀ ਹੈ।
Verse 17
मुनय ऊचुः । अथ किं परमं साध्यं किंवा तत्साधनं परम् । साधकः कीदृशस्तत्र तदिदं ब्रूहि तत्त्वतः
ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੁਣ ਪਰਮ ਸਾਧ੍ਯ ਕੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪਰਮ ਸਾਧਨ ਕੀ ਹੈ? ਉਸ ਰਾਹ ਲਈ ਯੋਗ ਸਾਧਕ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ? ਤੱਤਵ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੋ।
Verse 18
ब्रह्मोवाच । साध्यं शिवपदप्राप्तिः साधनं तस्य सेवनम् । साधकस्तत्प्रसादाद्योऽनित्यादिफलनिःस्पृहः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਲਕਸ਼ ਹੈ ਸ਼ਿਵਪਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ; ਉਸ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਭਕਤੀ। ਸੱਚਾ ਸਾਧਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਅਨਿੱਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 19
कर्म कृत्वा तु वेदोक्तं तदर्पितमहाफलम् । परमेशपदप्राप्तः सालोक्यादिक्रमात्ततः
ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਰਮੇਸ਼ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਸਾਲੋਕ੍ਯ ਆਦਿ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 20
तत्तद्भक्त्यनुसारेण सर्वेषां परमं फलम् । तत्साधनं बहुविधं साक्षादीशेन बोधितम्
ਜਿਸ ਦੀ ਜਿਹੀ ਭਕਤੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਨੂੰ ਪਰਮ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਫਲ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਸਾਧਨ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਈਸ਼ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਆਪ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।
Verse 21
संक्षिप्य तत्र वः सारं साधनं प्रब्रवीम्यहम् । श्रोत्रेण श्रवणं तस्य वचसा कीर्तनं तथा
ਹੁਣ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਸਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਵੀ।
Verse 22
मनसा मननं तस्य महासाधनमुच्यते । श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च मन्तव्यश्च महेश्वरः
ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨਨ ਮਹਾਨ ਸਾਧਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 23
इति श्रुतिप्रमाणं नः साधनेनाऽमुना परम् । साध्यं व्रजत सर्वार्थसाधनैकपरायणाः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸ਼੍ਰੁਤੀ (ਵੇਦ) ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ; ਇਸੇ ਸਾਧਨ ਨਾਲ ਪਰਮ ਸਾਧ੍ਯ ਵੱਲ ਵਧੋ। ਜੋ ਸਭ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਧਣ ਵਾਲੀ ਇਕੋ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਇਣ ਹਨ, ਉਹ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ।
Verse 24
प्रत्यक्षं चक्षुषा दृष्ट्वा तत्र लोकः प्रवर्तते । अप्रत्यक्षं हि सर्वत्र ज्ञात्वा श्रोत्रेण चेष्टते
ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰਵਣ (ਆਗਮ/ਉਪਦੇਸ਼) ਦੇ ਆਸਰੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।
Verse 25
तस्माच्छ्रवणमेवादौ श्रुत्वा गुरुमुखाद्बुधः । ततः संसाधयेदन्यत्कीर्तनं मननं सुधीः
ਇਸ ਲਈ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼੍ਰਵਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ। ਫਿਰ ਵਿਵੇਕੀ ਜਨ ਭਗਤੀ-ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਮਨਨ ਆਦਿ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ।
Verse 26
क्रमान्मननपर्यंते साधनेऽस्मिन्सुसाधिते । शिवयोगो भवेत्तेन सालोक्यादिक्रमाच्छनैः
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਧਨਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮਨਨ ਤੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਯੋਗ—ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ—ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲੋਕ੍ਯ ਆਦਿ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 27
सर्वांगव्याधयः पश्चात्सर्वानंदश्च लीयते । अभ्यासात्क्लेशमेतद्वै पश्चादाद्यंतमंगलम्
ਫਿਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਧਕ ਸਰਵਾਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਲੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਮੰਗਲਮਈ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
A doctrinal dispute among sages—framed as “this is supreme, not that”—is introduced as the catalyst for seeking authoritative resolution from Brahmā, signaling that the text will adjudicate ultimate reality through a cosmological-theological inquiry.
The chapter’s key “symbols” are methodological: remembering Śaṅkara before teaching signifies epistemic purification and alignment with the highest principle; calling the Purāṇa “vedasāra/vedāntasāra” encodes a claim that Purāṇic narrative is a valid carrier of Vedāntic truth when oriented to Śiva.
No distinct iconographic form of Śiva or Devī is developed in the cited portion; Śiva appears primarily as Śaṅkara invoked through smaraṇa, establishing presence and authority rather than a particular mūrti or avatāra.