Pārthiva-Śiva-liṅga-māhātmya (The Excellence of the Earthen Śiva Liṅga)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत सूत चिरंजीव धन्यस्त्वं शिवभक्तिमान् । सम्यगुक्तस्त्वया लिंगमहिमा सत्फलप्रदः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸੂਤ, ਹੇ ਸੂਤ! ਤੂੰ ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਹੋਵੇਂ। ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 2

यत्र पार्थिवमाहेशलिंगस्य महिमाधुना । सर्वोत्कृष्टश्च कथितो व्यासतो ब्रूहि तं पुनः

ਜਿਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮਾਹੇਸ਼ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੁਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ—ਉਹੀ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਫਿਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।

Verse 3

सूत उवाच । शृणुध्वमृषयः सर्वे सद्भक्त्या हरतो खिलाः । शिवपार्थिवलिंगस्य महिमा प्रोच्यते मया

ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਤਿਆਗ ਦਿਓ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 4

उक्तेष्वेतेषु लिंगेषु पार्थिवं लिंगमुत्तमम् । तस्य पूजनतो विप्रा बहवः सिद्धिमागताः

ਵਰਨਿਤ ਸਾਰੇ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

Verse 5

हरिर्ब्रह्मा च ऋषयः सप्रजापतयस्तथा । संपूज्य पार्थिवं लिंगं प्रापुःसर्वेप्सितं द्विजाः

ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ), ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ—ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਸਭ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

Verse 6

देवासुरमनुष्याश्च गंधर्वोरगराक्षसाः । अन्येपि बहवस्तं संपूज्य सिद्धिं गताः परम्

ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ; ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤੇ—ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 7

कृते रत्नमयं लिंगं त्रेतायां हेमसंभवम् । द्वापरे पारदं श्रेष्ठं पार्थिवं तु कलौ युगे

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ; ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਾਰਦ-ਲਿੰਗ, ਅਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ (ਮਿੱਟੀ ਦਾ) ਲਿੰਗ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 8

अष्टमूर्तिषु सर्वासु मूर्तिर्वै पार्थिवी वरा । अनन्यपूजिता विप्रास्तपस्तस्मान्महत्फलम्

ਅੱਠ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵੀ ਮੂਰਤੀ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਅਨਨ੍ਯ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਮਹਾਨ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤਪੱਸਿਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 9

यथा सर्वेषु देवेषु ज्येष्ठः श्रेष्ठो महेश्वरः । एवं सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्टमुच्यते

ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਜ੍ਯੇਠ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਭ ਲਿੰਗ-ਪੂਜਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪਾਰਥਿਵ (ਮਿੱਟੀ ਦਾ) ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 10

यथा नदीषु सर्वासु ज्येष्ठा श्रेष्ठा सुरापगा । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते

ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਾਪਗਾ—ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਗਾ—ਜ੍ਯੇਠੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਭ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ (ਮਿੱਟੀ ਦਾ) ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 11

यथा सर्वेषु मंत्रेषु प्रणवो हि महान्स्मृतः । तथेदं पार्थिवं श्रेष्ठमाराध्यं पूज्यमेव हि

ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂਕਾਰ/ੴ) ਮਹਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ—ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਆਰਾਧਣਯੋਗ ਅਤੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ।

Verse 12

यथा सर्वेषु वर्णेषु ब्राह्मणःश्रेष्ठ उच्यते । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते

ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਭ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 13

यथा पुरीषु सर्वासु काशीश्रेष्ठतमा स्मृता । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते

ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਭ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਪਾਰਥਿਵ (ਮਿੱਟੀ ਦਾ) ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 14

यथा व्रतेषु सर्वेषु शिवरात्रिव्रतं परम् । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्थमुच्यते

ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਪਰਮ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਭ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਪਾਰਥਿਵ (ਮਿੱਟੀ ਦਾ) ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 15

यथा देवीषु सर्वासु शैवीशक्तिः परास्मृता । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते

ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਭ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ (ਮਿੱਟੀ ਦਾ) ਲਿੰਗ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

प्रकृत्यपार्थिवं लिंगं योन्यदेवं प्रपूजयेत् । वृथा भवति सा पूजा स्नानदानादिकं वृथा

ਜੋ ਲਿੰਗ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਪਾਰਥਿਵ (ਮਿੱਟੀ ਦਾ) ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਯੋਨੀ ਦਿਵ੍ਯ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਨਾਨ‑ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 17

पार्थिवाराधनं पुण्यं धन्यमायुर्विवर्धनम् । तुष्टिदं पुष्टिदंश्रीदं कार्यं साधकसत्तमैः

ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਪੁੰਨਮਈ ਤੇ ਧੰਨ ਹੈ, ਆਯੁ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਉੱਤਮ ਸਾਧਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 18

यथा लब्धोपचारैश्च भक्त्या श्रद्धासमन्वितः । पूजयेत्पार्थिवं लिंगं सर्वकामार्थसिद्धिदम्

ਜੋ ਵੀ ਉਪਚਾਰ ਮਿਲਣ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਸਮੇਤ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਧਰਮਸੰਗਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखंडे पार्थिवशिवलिंगपूजनमाहात्म्यवर्णनं नामैकोनविंशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸਾਧ੍ਯਸਾਧਨ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਪਾਰਥਿਵ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਪੂਜਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਉੱਨੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 20

त्रिसंध्यं योर्चयंल्लिंगं कृत्वा बिल्वेन पार्थिवम् । दशैकादशकंयावत्तस्य पुण्यफलं शृणु

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤ੍ਰਿਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਬਣਾਕੇ ਬਿਲਵ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦਸ ਜਾਂ ਗਿਆਰਾਂ ਦਿਨ ਤੱਕ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਸੁਣੋ।

Verse 21

अनेनैव स्वदेहेन रुद्र लोके महीयते । पापहं सर्वमर्त्यानां दर्शनात्स्पर्शनादपि

ਇਸੇ ਆਪਣੇ ਦੇਹ ਨਾਲ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਮਰਤਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ।

Verse 22

जीवन्मुक्तः स वैज्ञानी शिव एव न संशयः । तस्य दर्शनमात्रेण भुक्तिर्मुक्तिश्च जायते

ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਜੀਵਨਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਭੁਕਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 23

शिवं यः पूजयेन्नित्यं कृत्वा लिंगं तु पार्थिवम् । यावज्जीवनपर्यंतं स याति शिवमन्दिरम्

ਜੋ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਬਣਾਕੇ ਨਿੱਤ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਇਹ ਸਾਧਨਾ ਨਿਭਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ, ਅਰਥਾਤ ਸ਼ਿਵਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 24

मृडेनाप्रमितान्वर्षाञ्छिवलोकेहि तिष्ठति । सकामः पुनरागत्य राजेन्द्रो भारते भवेत्

ਮ੍ਰਿਡ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਅਪਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੇ ਕਾਮਨਾ ਬਾਕੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੁੜ ਆ ਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇੰਦਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 25

निष्कामः पूजयेन्नित्यं पार्थिवंलिंगमुत्तमम् । शिवलोके सदा तिष्ठेत्ततः सायुज्यमाप्नुयात्

ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਗਤ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਉੱਤਮ ਪਾਰਥਿਵ (ਮਿੱਟੀ ਦੇ) ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ-ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 26

पार्थिवं शिवलिंगं च विप्रो यदि न पूजयेत् । स याति नरकं घोरं शूलप्रोतं सुदारुणम्

ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਰਥਿਵ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਘੋਰ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਅਤਿ ਦਰੁਣ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਉੱਤੇ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 27

यथाकथंचिद्विधिना रम्यं लिंगं प्रकारयेत् । पंचसूत्रविधानां च पार्थिवेन विचारयेत्

ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁੰਦਰ ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਪੰਚਸੂਤਰ-ਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਅਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 28

अखण्डं तद्धि कर्तव्यं न विखण्डं प्रकारयेत् । द्विखण्डं तु प्रकुर्वाणो नैव पूजाफलं लभेत्

ਉਹ (ਪਵਿੱਤਰ ਅਰਪਣ/ਵਸਤੂ) ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਖੰਡ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਟੁੱਟੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਾ ਚੜ੍ਹਾਈਏ; ਜੋ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਕਰ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

Verse 29

रत्नजं हेमजं लिंगं पारदं स्फाटिकं तथा । पार्थिवं पुष्परागोत्थमखंडं तु प्रकारयेत्

ਰਤਨਾਂ ਦਾ, ਸੋਨੇ ਦਾ, ਪਾਰਦ (ਪਾਰਾ) ਦਾ ਅਤੇ ਸਫਟਿਕ ਦਾ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ; ਨਾਲ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ, ਪੁਸ਼ਪਰਾਗ (ਟੋਪਾਜ਼) ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਅਖੰਡ (ਅਟੁੱਟ) ਲਿੰਗ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 30

अखंडं तु चरं लिंगं द्विखंडमचरं स्मृतम् । खंडाखंडविचारोयं सचराचरयोः स्मृतः

ਚਰ (ਜੰਗਮ) ਲਿੰਗ ਨੂੰ ‘ਅਖੰਡ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਚਰ (ਸਥਾਵਰ) ਲਿੰਗ ‘ਦ੍ਵਿਖੰਡ’ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੰਡ-ਅਖੰਡ ਦਾ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਚਰ-ਅਚਰ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 31

वेदिका तु महाविद्या लिंगं देवो महेश्वरः । अतो हि स्थावरे लिंगे स्मृता श्रेष्ठादिखंडिता

ਵੇਦਿਕਾ ਹੀ ਮਹਾਵਿਦਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਸਵੈੰ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਥਾਵਰ (ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ) ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ’ ਆਦਿ ਦਰਜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਧਾਨਤਾ ਦਾ ਵਿਭਾਗ ਸਮ੍ਰਿਤ ਹੈ।

Verse 32

द्विखंडं स्थावरं लिंगं कर्तव्यं हि विधानतः । अखंडं जंगमं प्रोक्तंश् ऐवसिद्धान्तवेदिभिः

ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਵਰ ਲਿੰਗ ਦੋ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੰਗਮ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਅਖੰਡ (ਇਕਰੂਪ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਸ਼ੈਵ ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੇ ਵੇਤਿਆਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ।

Verse 33

द्विखंडं तु चरां लिंगं कुर्वन्त्यज्ञानमोहिताः । नैव सिद्धान्तवेत्तारो मुनयः शास्त्रकोविदाः

ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਕੁਝ ਲੋਕ ਚਲ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਸ਼ਾਸਤਰ-ਕੁਸ਼ਲ ਮੁਨੀ ਇਹ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।

Verse 34

अखंडं स्थावरं लिंगं द्विखंडं चरमेव च । येकुर्वन्तिनरामूढानपूजाफलभागिनः

ਸਥਾਵਰ ਲਿੰਗ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਵਿਛਿੰਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਰ ਲਿੰਗ ਦੋ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਜਾ-ਫਲ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

Verse 35

तस्माच्छास्त्रोक्तविधिना अखंडं चरसंज्ञकम् । द्विखंडं स्थावरं लिंगं कर्तव्यं परया मुदा

ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੋਕਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਚਰ’ ਨਾਮਕ ਲਿੰਗ ਅਖੰਡ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ‘ਸਥਾਵਰ’ ਲਿੰਗ ਦੋ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ—ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ—ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 36

अखंडे तु चरे पूजा सम्पूर्णफलदायिनी । द्विखंडे तु चरे पूजामहाहानिप्रदा स्मृता

ਅਖੰਡ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਟੁੱਟੀ-ਫੁੱਟੀ ਜਾਂ ਵੰਡ ਕੇ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਮਹਾਨ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 37

अखंडे स्थावरे पूजा न कामफलदायिनी । प्रत्यवायकरी नित्यमित्युक्तं शास्त्रवेदिभिः

ਸ਼ਾਸਤਰ-ਵੇਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਖੰਡ, ਸਥਾਵਰ ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ; ਉਹ ਸਦਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਾਯ (ਵਿਧੀ-ਦੋਸ਼) ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।