महापातकवर्णनम् (Mahāpātaka-varṇanam) — “Description of Great Sins and Their Consequences”

Verse 1

व्यास उवाच । ये पापनिरता जीवा महानरकहेतवः । भगवंस्तान्समाचक्ष्व ब्रह्मपुत्र नमोऽस्तु ते

ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਭਗਵਨ! ਜੋ ਜੀਵ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਮਹਾਨ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮੈਨੂੰ ਕਰੋ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁੱਤਰ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । ये पापनिरता जीवा महानरकहेतवः । ते समासेन कथ्यंते सावधानतया शृणु

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਜੋ ਜੀਵ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਨ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

Verse 3

परस्त्रीद्रव्यसंकल्पश्चेतसाऽनिष्टचिंतनम् । अकार्याभिनिवेशश्च चतुर्द्धा कर्म मानसम्

ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪਰਾਏ ਧਨ ਦੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲਾਲਸਾ ਕਰਨੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਟ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਣੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਠ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣਾ— ਇਹ ਚਾਰ ਮਾਨਸਿਕ ਕਰਮ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 4

अविबद्धप्रलापत्वमसत्यं चाप्रियं च यत् । परोक्षतश्च पैशुन्यं चतुर्द्धा कर्म वाचिकम्

ਅਸੰਬੰਧ ਤੇ ਵਿਅਰਥ ਬਕਬਕ, ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ, ਅਪ੍ਰਿਯ/ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਕਹਿਣਾ, ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਚੁਗਲੀ-ਨਿੰਦਾ ਕਰਨੀ— ਵਾਚਿਕ ਕਰਮ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ।

Verse 5

इति श्रीशिवमहापुराणे पंचम्यामुमासंहितायां महापातकवर्णनं नाम पंचमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਭਾਗ ‘ਉਮਾਸੰਹਿਤਾ’ ਵਿੱਚ ‘ਮਹਾਪਾਤਕ-ਵਰਨਨ’ ਨਾਮਕ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 6

इत्येतद्वा दशविधं कर्म प्रोक्तं त्रिसाधनम् । अस्य भेदान्पुनर्वक्ष्ये येषां फलमनंतकम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਦਸ-ਵਿਧ ਧਰਮਕਰਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਭੇਦ ਫਿਰ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਅਨੰਤ ਹੈ।

Verse 7

ये द्विषंति महादेवं संसारार्णवतारकम् । सुमहत्पातकं तेषां निरयार्णवगामिनाम्

ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਰਕ-ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 8

ये शिवज्ञानवक्तारं निन्दंति च तपस्विनम् । गुरून्पितॄनथोन्मत्तास्ते यांति निरयार्णवम्

ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਚਾਰਯ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨਮੱਤ ਵਾਂਗ ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਰਕ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।

Verse 9

शिवनिन्दा गुरोर्निन्दा शिवज्ञानस्य दूषणम् । देवद्रव्यापहरणं द्विजद्रव्यविनाशनम्

ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ, ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ, ਦੇਵ-ਦ੍ਰਵ੍ਯ (ਮੰਦਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਪਤੀ) ਦੀ ਚੋਰੀ, ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਨਾਸ—ਇਹ ਮਹਾਪਾਤਕ ਹਨ।

Verse 10

हरंति ये च संमूढाश्शिवज्ञानस्य पुस्तकम् । महांति पातकान्याहुरनन्तफलदानि षट्

ਜੋ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਲੋਕ ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਛੇ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦੇ ਭਾਗੀ ਬਣਦੇ ਹਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਨੰਤ ਹਨ।

Verse 11

नाभिनन्दंति ये दृष्ट्वा शिवपूजां प्रकल्पिताम् । न नमंत्यर्चितं दृष्ट्वा शिवलिंगं स्तुवंति न

ਜੋ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪੂਜਿਤ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਭਗਤੀ ਤੇ ਆਦਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 12

यथेष्टचेष्टा निश्शंकास्संतिष्ठंते रमंति च । उपचारविनिर्मुक्ताश्शिवाग्रे गुरुसन्निधौ

ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਨਿਃਸ਼ੰਕ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਟਿਕਦੇ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ—ਪੂਜਾ ਦੇ ਉਪਚਾਰਕ ਔਪਚਾਰਿਕਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ—ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੱਗੇ।

Verse 13

स्थानसंस्कारपूजां च ये न कुर्वंति पर्वसु । विधिवद्वा गुरूणां च कर्म्मयोगव्यवस्थिताः

ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਪર્વਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਥਾਂ-ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਰਮਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਣ—ਉਹ ਸ਼ੈਵ-ਵਿਹਿਤ ਸਤਕਰਮ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ।

Verse 14

ये त्यजंति शिवाचारं शिवभक्तान्द्विषंति च । असंपूज्य शिवज्ञानं येऽधीयंते लिखंति च

ਜੋ ਸ਼ਿਵਾਚਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸ਼ਿਵਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚਲਦੇ ਹਨ।

Verse 15

अन्यायतः प्रयच्छंति शृण्वन्त्युच्चारयंति च । विक्रीडंति च लोभेन कुज्ञाननियमेन च

ਉਹ ਅਨਿਆਇ ਨਾਲ (ਉਪਦੇਸ਼/ਦਾਨ) ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੁਣਦੇ ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 16

असंस्कृतप्रदेशेषु यथेष्टं स्वापयंति च । शिवज्ञानकथाऽऽक्षेपं यः कृत्वान्यत्प्रभाषते

ਉਹ ਅਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ ਕਥਾ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਰੋਕ ਕੇ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਬੱਝੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

न ब्रवीति च यः सत्यं न प्रदानं करोति च । अशुचिर्वाऽशुचिस्थाने यः प्रवक्ति शृणोति च

ਜੋ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਜੋ ਆਪ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਕਹਿੰਦਾ-ਸੁਣਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸ਼ਿਵਾਚਾਰ ਤੋਂ ਪਤਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀ ਸਾਧਨਾ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 18

गुरुपूजामकृत्वैव यश्शास्त्रं श्रोतुमिच्छति । न करोति च शुश्रूषामाज्ञां च भक्तिभावतः

ਜੋ ਗੁਰੂ-ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਨਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

Verse 19

नाभिनन्दंति तद्वाक्यमुत्तरं च प्रयच्छति । गुरुकर्मण्यसाध्यं यत्तदुपेक्षां करोति च

ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੰਮ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 20

गुरुमार्त्तमशक्तं च विदेशं प्रस्थितं तथा । वैरिभिः परिभूतं वा यस्संत्यजति पापकृत्

ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਖੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਪਰਦੇਸ ਨੂੰ ਚਲੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਬਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋਣ—ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 21

तद्भार्य्यापुत्रमित्रेषु यश्चावज्ञां करोति च । एवं सुवाचकस्यापि गुरोर्धर्मानुदर्शिनः

ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੁਵਚਨ ਗੁਰੂ ਦਾ ਵੀ ਅਦਬ ਨਾ ਕਰੇ।

Verse 22

एतानि खलु सर्वाणि कर्माणि मुनिसत्तम । सुमहत्पातकान्याहुश्शिवनिन्दासमानि च

ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਤਿ ਮਹਾਪਾਪ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 23

ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः । महापातकिनस्त्वेते तत्संयोगी च पंचमः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੁਰਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਚੋਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਜ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਮਹਾਪਾਤਕੀ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੰਜਵਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 24

क्रोधाल्लोभाद्भयाद्द्वेषाद्ब्राह्मणस्य वधे तु यः । मर्मांतिकं महादोषमुक्त्वा स ब्रह्महा भवेत्

ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਡਰ ਜਾਂ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਮ-ਚੀਰਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਦੋਸ਼ ਕਰ ਕੇ ‘ਬ੍ਰਹਮਹਾ’ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ) ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 25

ब्राह्मणं यः समाहूय दत्त्वा यश्चाददाति च । निर्द्दोषं दूषयेद्यस्तु स नरो ब्रह्महा भवेत्

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਵਚਨ ਕੀਤਾ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਹਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 26

यश्च विद्याभिमानेन निस्तेजयति सुद्विजम् । उदासीनं सभामध्ये ब्रह्महा स प्रकीर्तितः

ਜੋ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਬੈਠੇ ਸਦਵਿਜ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਰੁਸਵਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ ਘਟਾ ਦੇਵੇ—ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਹਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੈ।

Verse 27

मिथ्यागुणैर्य आत्मानं नयत्युत्कर्षतां बलात् । गुणानपि निरुद्वास्य स च वै ब्रह्महा भवेत्

ਜੋ ਝੂਠੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਗੁਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਹਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 28

गवां वृषाभिभूतानां द्विजानां गुरुपूर्वकम् । यस्समाचरते विप्र तमाहुर्ब्रह्मघातकम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੋ ਸਾਂਡ ਚੜ੍ਹੀਆਂ (ਗਰਭਵਤੀ) ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਅਪਚਾਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਦਵਿਜਾਂ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ—ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਘਾਤਕ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 29

देवद्विजगवां भूमिं प्रदत्तां हरते तु यः । प्रनष्टामपि कालेन तमाहुर्ब्रह्मघातकम्

ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜਾਂ ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਧਰਤੀ—ਭਾਵੇਂ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਗੁੰਮ ਜਿਹੀ ਲੱਗੇ—ਹੜਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਘਾਤਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 30

देवद्विजस्वहरणमन्यायेनार्जितं तु यत् । ब्रह्महत्यासमं ज्ञेयं पातकं नात्र संशयः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਅਨਿਆਇ ਨਾਲ ਹੜਪਣਾ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਪ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 31

अधीत्य यो द्विजो वेदं ब्रह्मज्ञानं शिवात्मकम् । यदि त्यजति यो मूढः सुरापानस्य तत्समम्

ਜੋ ਦ੍ਵਿਜ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹ ਕੇ—ਜਿਸ ਦਾ ਤਾਤਪਰ੍ਯ ਬ੍ਰਹਮ-ਜ੍ਞਾਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਰ ਸ਼ਿਵਸਰੂਪ ਹੈ—ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

Verse 32

यत्किंचिद्धि व्रतं गृह्य नियमं यजनं तथा । संत्यागः पञ्चयज्ञानां सुरापानस्य तत्समम्

ਕੋਈ ਵੀ ਵਰਤ, ਕੋਈ ਵੀ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਯਜਨ-ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ; ਪਰ ਜੇ ਪੰਚਯਜ੍ਞਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਿਆਗ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 33

पितृमातृपरित्यागः कूटसाक्ष्यं द्विजानृतम् । आमिषं शिवभक्तानामभक्ष्यस्य च भक्षणम्

ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਦਾ ਤਿਆਗ, ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ, ਦ੍ਵਿਜ ਦਾ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ, ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤਾਂ ਦੇ ਮਾਸ/ਆਹਾਰ ਨੂੰ ਹੜਪਣਾ, ਅਤੇ ਅਭਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦਾ ਭਕ੍ਸ਼ਣ—ਇਹ ਮਹਾਪਾਤਕ ਹਨ; ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਮਲ-ਬੰਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 34

वने निरपराधानां प्राणिनां चापघातनम् । द्विजार्थं प्रक्षिपेत्साधुर्न धर्मार्थं नियोजयेत्

ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਜਾਂ ਮਾਰਨਾ ਸਾਧੂ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਦਵਿਜ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਵੀ ਐਸੀ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਧਨ ਕਦੇ ਨਾ ਬਣਾਏ।

Verse 35

गवां मार्गे वने ग्रामे यैश्चैवाग्निः प्रदीयते । इति पापानि घोराणि ब्रह्महत्यासमानि च

ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ—ਜੰਗਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਿੰਡ—ਜੋ ਅੱਗ ਲਗਾਉਂਦੇ ਜਾਂ ਲਗਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 36

दीनसर्वस्वहरणं नरस्त्रीगजवाजिनाम् । गोभूरजतवस्त्राणामौषधीनां रसस्य च

ਦੀਨਾਂ ਦਾ ਸਰਬਸਵ ਲੁੱਟ ਲੈਣਾ—ਨਰ-ਨਾਰੀ, ਹਾਥੀ-ਘੋੜੇ ਤੱਕ; ਅਤੇ ਗਾਂ, ਧਰਤੀ, ਚਾਂਦੀ, ਕੱਪੜੇ, ਦਵਾਈਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸ ਤੱਕ ਛੀਨ ਲੈਣਾ—ਇਹ ਮਹਾਪਾਪ ਹੈ।

Verse 37

चन्दनागरुकर्पूरकस्तूरीपट्टवाससाम् । विक्रयस्त्वविपत्तौ यः कृतो ज्ञानाद् द्विजातिभिः

ਜੇ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਦਵਿਜ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਚੰਦਨ, ਅਗਰੂ, ਕਪੂਰ, ਕਸਤੂਰੀ, ਪੱਟ (ਰੇਸ਼ਮ) ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਨੁਚਿਤ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ਿਵੋਨਮੁਖ ਸ਼ੁੱਧੀ-ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 38

हस्तन्यासापहरणं रुक्मस्तेयसमं स्मृतम् । कन्यानां वरयोग्यानामदानं सदृशे वरे

ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖੋਹ ਲੈਣਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਰੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਹ-ਯੋਗ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮਕੱਖ ਵਰ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਣਾ ਵੀ ਉਸੇ ਜਿਹਾ ਦੋਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 39

पुत्रमित्रकलत्रेषु गमनं भगिनीषु च । कुमारीसाहसं घोरमद्यपस्त्रीनिषेवणम्

ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਜਾਣਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਗਮਨ; ਕੁਆਰੀ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਭਿਆਨਕ ਅਤਿਆਚਾਰ; ਮਦਿਰਾਪਾਨ ਅਤੇ ਪਤਿਤ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਸੰਗ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਪਾਤਕ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਸ਼ (ਬੰਧਨ) ਵਧਾ ਕੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਅਭਿਮੁਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ।

Verse 40

सवर्णायाश्च गमनं गुरुभार्य्यासमं स्मृतम् । महापापानि चोक्तानि शृणु त्वमुपपातकम्

ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਰਣ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਅਧਰਮੀ ਸੰਗਮ ਕਰਨਾ ਵੀ ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਗਮਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਹਾਪਾਪ ਕਹੇ ਗਏ; ਹੁਣ ਉਪਪਾਤਕ ਸੁਣੋ।