Śumbha–Niśumbha-pīḍā and Devastuti to Durgā/Śivā (Names and Forms of the Devī)

Verse 1

ऋषिरुवाच । आसीच्छुम्भासुरो दैत्यो निशुंभश्च प्रतापवान् । त्रैलोक्यमोजसा क्रान्तं भ्रातृभ्यां सचराचरम्

ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— “ਸ਼ੁੰਭ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦੈਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭਰਾ ਨਿਸੁੰਭ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਰ-ਅਚਰ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਲਿਆ ਸੀ।”

Verse 2

ताभ्याम्प्रपीडिता देवा हिमवन्तं समाययुः । जननीं सर्वभूतानां कामदात्रीं ववन्दिरे

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਦੇਵਤਾ ਹਿਮਵਾਨ ਕੋਲ ਗਏ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਨਨੀ, ਮਨਚਾਹੇ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 3

देवा ऊचुः । जय दुर्गे महेशानि जयात्मीयजनप्रिये । त्रैलोक्यत्राणकारिण्यै शिवायै ते नमोनमः

ਦੇਵ ਬੋਲੇ— “ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਦੁਰਗੇ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨੀ! ਜੈ ਹੋ, ਭਗਤ-ਜਨ ਪ੍ਰਿਏ! ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰੰਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।”

Verse 4

नमो मुक्तिप्रदायिन्यै पराम्बायै नमोनमः । नमः समस्तसंसारोत्पत्तिस्थित्यन्तकारिके

ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਰਮਾਂਬਾ ਨੂੰ ਵਾਰੰਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਮੂਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਲਯ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 5

कालिकारूपसंपन्नो नमस्काराकृते नमः । छिन्नमस्तास्वरूपायै श्रीविद्यायै नमोस्तु ते

ਕਾਲਿਕਾ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਸਰੂਪ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਛਿੰਨਮਸਤਾ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੀਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਹੈ।

Verse 6

भुवनेशि नमस्तुभ्यं नमस्ते भैरवाकृते । नमोस्तु बगलामुख्यै धूमावत्यै नमोनमः

ਹੇ ਭੁਵਨੇਸ਼ੀ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਭੈਰਵ-ਆਕ੍ਰਿਤੀ! ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ। ਬਗਲਾਮੁਖੀ ਨੂੰ ਨਮੋ’ਸਤੁ; ਧੂਮਾਵਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 7

नमस्त्रिपुरसुन्दर्य्यै मातङ्गयै ते नमोनमः । अजितायै नमस्तुभ्यं विजयायै नमोनमः

ਤ੍ਰਿਪੁਰਸੁੰਦਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ, ਮਾਤੰਗੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ। ਅਜਿਤਾ (ਅਜੇਯਾ) ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਵਿਜਯਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 8

जयायै मंगलायै ते विलासिन्यै नमोनमः । दोग्ध्रीरूपे नमस्तुभ्यं नमो घोराकृतेऽस्तु ते

ਜਯਾ, ਮੰਗਲਾ ਅਤੇ ਵਿਲਾਸਿਨੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਦੋਗਧ੍ਰੀ (ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਘੋਰ, ਭਯ-ਭਕਤੀ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ।

Verse 9

मनोऽपराजिताकारे नित्याकारे नमोनमः । शरणागतपालिन्यै रुद्राण्यै ते नमोनमः

ਮਨ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜਿੱਤ, ਨਿੱਤ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਸ਼ਰਨ ਆਏਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 10

नमो वेदान्तवेद्यायै नमस्ते परमात्मने । अनन्तकोटिब्रह्माण्डनायिकायै नमोनमः

ਵੇਦਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ-ਸਰੂਪਣੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਤੇ। ਅਨੰਤ ਕਰੋੜ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡਾਂ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 11

इति देवैः स्तुता गौरी प्रसन्ना वरदा शिवा । प्रोवाच त्रिदशान्सर्वान्युष्माभिः स्तूयतेऽत्र का

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਕੀਤੀ ਗੌਰੀ—ਪ੍ਰਸੰਨ, ਕਲਿਆਣਮਈ ਤੇ ਵਰਦਾਇਨੀ—ਨੇ ਸਭ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਇੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?”

Verse 12

ततो गौरीतनोरेका प्रादुरासीत्कुमारिका । सोवाच मिषतां तेषां शिवशक्तिं परादरात्

ਤਦ ਗੌਰੀ ਦੇ ਤਨ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕੁਮਾਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਹ ਸਭ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ; ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ।

Verse 13

स्तोत्रं मे क्रियते मातः समस्तैः स्वर्गवासिभिः । निशुंभशुंभदैत्याभ्यां प्रबलाभ्यां प्रपीडितैः

“ਹੇ ਮਾਤਾ! ਬਲਵਾਨ ਦੈਤ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਸ਼ੁੰਭ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਸਾਰੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਮੇਰਾ ਸਤੋਤਰ ਕਰ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।”

Verse 14

शरीरकोशाद्यत्तस्या निर्गता तेन कौशिकी । नाम्ना सा गीयते साक्षाच्छुंभासुरनिबर्हिणी

ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਰੀਰ-ਕੋਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ‘ਕੌਸ਼ਿਕੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼ੁੰਭਾਸੁਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 15

चैवोग्रतारिका प्रोक्ता महोग्रतारिकापि च । प्रादुर्भूता यतः सा वै मातंगीत्युच्यते भुवि

ਉਹ ‘ਉਗ੍ਰਤਾਰਿਕਾ’ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਮਹੋਗ੍ਰਤਾਰਿਕਾ’ ਵੀ; ਅਤੇ ਜਿਥੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭੂਤ ਹੋਈ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਮਾਤੰਗੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉਚਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 16

बभाषे निखिलान्देवान्यूयं तिष्ठत निर्भयाः । कार्यं वः साधयिष्यामि स्वतन्त्राहं विनाश्रयम्

ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨਿਰਭੈ ਰਹੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਕਾਰਜ ਮੈਂ ਸਿਧ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਸਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।”

Verse 17

इत्युक्त्वा सा तदा देवी तरसान्तर्हिताऽभवत् । चाण्डमुण्डौ तु तान्देवीमद्राष्टां सेवकौ तयोः

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਈ। ਪਰ ਚਾਂਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੇਵਕ—ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਏ।

Verse 18

दृष्ट्वा मनोहरं तस्या रूपं नेत्रसुखावहम् । पेततुस्तौ धरामध्ये नष्टसंज्ञौ विमोहितौ

ਉਸ ਦਾ ਮਨਮੋਹਕ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ—ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠੇ।

Verse 19

गत्वा व्याजह्रतुः सर्वं राज्ञे वृत्तान्तमादितः । दृष्टा काचिन्मया पूर्वा नारी राजन्मनोरमा

ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣਾਇਆ— “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਨਮੋਹਣੀ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।”

Verse 20

हिमवच्छिखरे रम्ये संस्थिता सिंहवाहिनी । समन्ताद्देवकन्याभिः सेविता बद्धपाणिभिः

ਹਿਮਾਲੇ ਦੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸਿੰਹਵਾਹਿਨੀ ਦੇਵੀ ਵਿਹਾਜਮਾਨ ਸੀ। ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਕਰ ਜੋੜ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

Verse 21

कुरुते पादसंवाहं काचित्संस्कुरुते कचान् । पाणिसंवाहनं काचित्काचिन्नेत्राञ्जनं न्यधात्

ਇੱਕ ਸੇਵਿਕਾ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਿਸ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਕੇਸ ਸਵਾਰਦੀ। ਇੱਕ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਮਲਦੀ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਜਨ ਲਾਉਂਦੀ।

Verse 22

काचिद् गृहीत्वा हस्तेनादर्शं दर्शयते मुखम् । नागवल्लीं ददात्येका लवंगैलादिसंयुताम्

ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਰਪਣ ਫੜ ਕੇ ਮੁਖ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਲੌਂਗ, ਇਲਾਇਚੀ ਆਦਿ ਸੁਗੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲੀ ਨਾਗਵੱਲੀ (ਪਾਨ) ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 23

पतद्ग्रहं करे कृत्वा स्थिता काचित्सखी पुरः । भूषयत्यखिलांगानि काचिद्भूषाम्बरादिभिः

ਇੱਕ ਸਖੀ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਸਤ੍ਰ ਫੜੀ ਰਹੀ। ਦੂਜੀ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਕੱਪੜਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਸਜਾਉਂਦੀ ਰਹੀ।

Verse 24

कदलीस्तंभजंघोरुः कीरनासाऽहिदौर्लता । रणन्मञ्जीरचरणा रम्यमेखलया युता

ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਤੇ ਰਾਨਾਂ ਮਸਕਣੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਥੰਮ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ; ਨੱਕ ਤੋਤੇ ਦੀ ਚੋਂਚ ਜਿਹਾ; ਬਾਂਹਾਂ ਕੋਮਲ ਲਤਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ; ਝਣਕਦੇ ਨੂਪੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਚਰਨ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਮਨੋਹਰ ਮੇਖਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 25

लसत्कस्तूरिकामोदमुक्ताहारचलस्तनी । ग्रैवेयकलसद्ग्रीवा ललन्तीदाममण्डिता

ਚਮਕਦੀ ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਹਾਰ ਉਸ ਦੇ ਵਖ਼ਸਥਲ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਤਨ ਮ੍ਰਿਦੁ ਹਿਲਦੇ ਸਨ; ਗਲ ਵਿੱਚ ਦਿਪਤ ਗ੍ਰੈਵੇਯ ਹਾਰ ਚਮਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦਾਮ-ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਜੀ ਸੀ।

Verse 26

अर्द्धचन्द्रधरा देवी मणिकुण्डलधारिणी । रम्यवेणिर्विंशालाक्षी लोचनत्रयभूषिता

ਦੇਵੀ ਅਰਧਚੰਦ੍ਰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਮਣੀ-ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਵੇਣੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਨੇਤਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ ਨਾਲ ਭੂਸ਼ਿਤ ਹੈ।

Verse 27

साक्षरा मालिकोपेता पणिराजितकंकणा । स्वर्णोर्मिकांगुलिर्भ्राजत्पारिहार्य्यलसत्करा

ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮੰਗਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਸਨ; ਕਲਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਕੰਗਣ ਸ਼ੋਭਦੇ ਸਨ। ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਉਂਗਲਾਂ ਝਲਮਲ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਦਿਪਦੇ ਸਨ।

Verse 28

शुभवस्त्रावृता गौरी पद्मासनविराजिता । काश्मीरबिन्दुतिलका चन्द्रालंकृतमस्तका

ਗੌਰੀ ਮੰਗਲਮਈ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਵਿਹਾਜਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਾਲਾ ਤਿਲਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸੀ।

Verse 29

तडिद्द्युतिर्महामूल्याम्बर चोलोन्नमत्कुचा । भुजैरष्टाभिरुत्तुंगैर्धारयन्ती वरायुधान्

ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਚੋਲੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਚੇ ਵਕਸ਼ਸਥਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੋਭਾ ਦਿੱਤੀ। ਅੱਠ ਉੱਚੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਯੁਧ ਧਾਰੇ—ਭਯੰਕਰ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

Verse 30

तादृशी नासुरी नागी न गन्धर्वी न दानवी । विद्यते त्रिषु लोकेषु यादृशी सा मनोरमा

ਉਸ ਵਰਗੀ ਨਾ ਕੋਈ ਅਸੁਰੀ ਹੈ, ਨਾ ਨਾਗੀ, ਨਾ ਗੰਧਰਵੀ, ਨਾ ਦਾਨਵੀ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ—ਉਸ ਮਨਮੋਹਣੀ ‘ਮਨੋਰਮਾ’ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 31

तस्मात्संभोगयोग्यत्वं तस्यास्त्वय्येव शोभते । नारीरत्नं यतः सा वै पुंरत्नं च भवान्प्रभो

ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿਲਾਪ-ਯੋਗਤਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੇਵਲ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਭਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਾਰੀ-ਰਤਨ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੁਰਖ-ਰਤਨ ਹੈਂ।

Verse 32

इत्युक्तं चण्डमुण्डाभ्यां निशम्य स महासुरः । दूतं सुग्रीवनामानं प्रेषयामास तां प्रति

ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾ-ਅਸੁਰ ਨੇ ‘ਸੁਗ੍ਰੀਵ’ ਨਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 33

गच्छ दूत तुषाराद्रौ तत्रास्ते कापि सुन्दरी । सा नेतव्या प्रयत्नेन कथयित्वा वचो मम

“ਜਾ, ਹੇ ਦੂਤ, ਤੁਸ਼ਾਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰਿ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆ।”

Verse 34

इति विज्ञापितस्तेन सुग्रीवो दानवोत्तमः । गत्वा हिमाचलं प्राह जगदम्बां महेश्वरीम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਣ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਹਿਮਾਚਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਗਦੰਬਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 35

दूत उवाच । देवि शुंभासुरो दैत्यो निशुंभस्तस्य चानुजः । विख्यातस्त्रिषु लोकेषु महा बलपराक्रमः

ਦੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦੇਵੀ! ਸ਼ੁੰਭਾਸੁਰ ਨਾਮ ਦਾ ਦੈਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ ਬਲ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

Verse 36

चारोहं प्रेषितस्तेन सन्निधिन्ते समागमम् । स यज्जगौ सुरेशानि तत्समाकर्णयाधुना

“ਮੈਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਜਾਸੂਸ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਨਮੁੱਖ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ੋ! ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ।”

Verse 37

इन्द्रादीन्समरे जित्वा तेषां रत्नान्यपाहरम् । देवभागं स्वयं भुञ्जे यागे दत्तं सुरादिभिः

ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨ ਲੁੱਟ ਲਏ। ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦੇਵ-ਭਾਗ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹਾਂ।

Verse 38

स्त्रीरत्नं त्वामहं मन्ये सर्वरत्नोपरि स्थितम् । सा त्वं ममानुजं मां वा भजतात्कामजै रसैः

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਅਤੇ ਕਾਮ-ਜਨਿਤ ਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮ।

Verse 39

इति दूतोक्तमाकर्ण्य वचनं शुंभभाषितम् । जगाद सा महामाया भूतेशप्राणवल्लभा

ਦੂਤ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸ਼ੁੰਭ ਦੀ ਓਰੋਂ ਕਹੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੂਤੇਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਵੱਲਭਾ ਉਹ ਮਹਾਮਾਇਆ ਬੋਲੀ।

Verse 40

देव्युवाच । सत्यं वदसि भो दूत नानृतं किंचिदुच्यते । परन्त्वेका कृता पूर्वं प्रतिज्ञा तान्निबोध मे

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦੂਤ, ਤੂੰ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ; ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸਮਝ ਲੈ।

Verse 41

यो मे दर्पं विधुनुते यो मां जयति संगरे । उत्सहे तमहं कर्तुं पतिं नान्यमिति ध्रुवम्

ਜੋ ਮੇਰਾ ਦਰਪ ਦੂਰ ਕਰੇ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੇ—ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਾਂਗੀ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ।

Verse 42

स त्वं कथय शुंभाय निशुंभाय वचो मम । यथा युक्तं भवेदेवं विदधातु तथाऽत्र सः

ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਕਹਿ ਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਤੇ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਲਵੇ।

Verse 43

इत्थं देवीवचः श्रुत्वा सुग्रीवो नाम दानवः । राज्ञे विज्ञापयामास गत्वा तत्र सविस्तरम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਮ ਦਾ ਦਾਨਵ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।

Verse 44

अथ दूतोक्तमाकर्ण्य शुंभो भैरवशासनः । धूम्राक्षं प्राह सक्रोधः सेनान्यं बलिनां वरम्

ਤਦ ਭੈਰਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਦੂਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੈਨਾਪਤੀ ਧੂਮ੍ਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

Verse 45

हे धूम्राक्ष तुषाराद्रौ वर्तते कापि सुन्दरी । तामानय द्रुतं गत्वा यथा यास्यति सात्र वै

ਹੇ ਧੂਮ੍ਰਾਕਸ਼! ਤੁਸ਼ਾਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ ਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਸ ਥਾਂ ਆ ਜਾਵੇ।

Verse 46

तस्या आनयने भीतिर्न कार्य्याऽसुरसत्तम । युद्धं कार्यं प्रयत्नेन यदि सा योद्धुमिच्छति

ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਡਰ ਨਾ ਕਰ। ਜੇ ਉਹ ਲੜਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ।

Verse 47

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां धूम्रलोचन चण्डमुण्डरक्तबीजवधो नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਭਾਗ—ਉਮਾਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ—“ਧੂਮ੍ਰਲੋਚਨ, ਚੰਡ-ਮੁੰਡ ਅਤੇ ਰਕਤਬੀਜ ਵਧ” ਨਾਮਕ ਸਤਚਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 48

भर्तुर्ममान्तिकं गच्छ नोचेत्त्वां घातयाम्यहम् । पुष्ट्याऽसुराणां सहितः सहस्राणां नितंबिनि

ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਤੁਰੰਤ ਜਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਰਵਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਟਿਹ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸਮੇਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਹਾਂ।

Verse 49

देव्युवाच । दैत्यराट्प्रेषितो वीर हंसि चेत्किं करोमि ते । परन्त्वसाध्यं गमनं मन्ये संग्राममन्तरा

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਵੀਰ, ਜੇ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਪਰ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇੱਥੋਂ ਜਾਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।

Verse 50

इत्युक्तस्तामन्वधावद्दानवो धूम्रलोचनः । हुंकारोच्चारणेनैव तन्ददाह महेश्वरी

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦਾਨਵ ਧੂਮ੍ਰਲੋਚਨ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ; ਪਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਕੇਵਲ ‘ਹੁੰ’ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 51

ततः प्रभृति सा देवी धूमावत्युच्यते भुवि । आराधिता स्वभक्तानां शत्रुवर्गनिकर्तिनी

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਦੇਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ‘ਧੂਮਾਵਤੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ-ਵਰਗ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 52

धूम्राक्षे निहते देव्या वाहनेनातिकोपिना । चर्वितास्तद्गणास्सर्वेऽपलायन्तावशेषिताः

ਦੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਧੂਮ੍ਰਾਖ਼ਸ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਸ ਦੇ ਵਾਹਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ ਚਬਾ ਲਿਆ; ਜੋ ਕੁਝ ਬਚੇ ਉਹ ਭੱਜ ਗਏ।

Verse 53

इत्थं देव्या हतं दैत्यं श्रुत्वा शुंभः प्रतापवान् । चकार बहुलं कोपं सन्दष्टोष्ठपुटद्वयः

ਦੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਦੈਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ ਪਰਤਾਪੀ ਸ਼ੁੰਭ ਭਿਆਨਕ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੋਠ ਕੱਸ ਕੇ ਭਿੰਚ ਲਏ।

Verse 54

चण्डं मुंडं रक्तबीजं प्रैषयत्क्रमतोऽ सुरान् । तेपि चाज्ञापिता दैत्या ययुर्यत्राम्बिका स्थिता

ਉਸ ਨੇ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਚੰਡ, ਮੁੰਡ ਅਤੇ ਰਕਤਬੀਜ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਹੁਕਮ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਦੈਤ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਅੰਬਿਕਾ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 55

सिंहारूढा भगवतीमणिमादिभिराश्रिताम् । भासयंती दिशो भासा दृष्ट्वोचुर्द्दानवर्षभाः

ਸਿੰਹ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ, ਮਣੀ-ਰਤਨਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦੀ ਭਗਵਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਬੋਲੇ।

Verse 56

हे देवि तरसा मूलं याहि शुंभनिशुंभयोः । अन्यथा घातयिष्यामः सगणां त्वां सवाहनाम्

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੰਭ-ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਮੂਲ ਥਾਂ ਵੱਲ ਜਾ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।

Verse 57

वृणीष्व तं पतिं वामे लोकपालादिभिः स्तुतम् । प्रपत्स्यसे महानंदं देवानामपि दुर्लभम्

ਹੇ ਕੋਮਲਾਂਗੀ! ਲੋਕਪਾਲ ਆਦਿ ਦੇਵ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਮਿਲੇਗਾ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲੱਭ ਹੈ।

Verse 58

इत्युक्तमाकलय्याम्बा स्मयित्वा परमेश्वरी । उदाजहार सा देवी सूनृतं रसवद्वचः

ਇਉਂ ਕਹੀ ਗਈ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਅੰਬਾ ਉਮਾ ਮੁਸਕਰਾਈ; ਫਿਰ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸੱਚੇ, ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਰਸਭਰੇ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 59

देव्युवाच । अद्वितीयो महेशानः परब्रह्म सदाशिवः । यत्तत्त्वन्न विदुर्वेदा विष्ण्वादीनां च का कथा

ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮਹੇਸ਼ਾਨ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਅਦ੍ਵਿਤੀਯ ਹੈ, ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਤੱਤ੍ਵ ਵੇਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ?

Verse 60

तस्याहं प्रकृतिः सक्ष्मा कथमन्यं पतिम्वृणे । सिंही कामातुरा नैव जम्बुकं वृणुते क्वचित्

ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸੁਖਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ—ਸ਼ਕਤੀ-ਸਰੂਪਾ—ਹਾਂ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚੁਣਾਂ? ਕਾਮ ਨਾਲ ਆਤੁਰ ਸਿੰਹਣੀ ਵੀ ਕਦੇ ਸਿਆਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੀ।

Verse 61

करेणुर्गर्दभं नैव द्वीपिनी शशकं न वा । मृषा वदत भो दैत्यो मृत्युव्यालनियंत्रिताः

ਹਥਣੀ ਕਦੇ ਗਧੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਬਾਘਣੀ ਖਰਗੋਸ਼ ਨਾਲ। ਹੇ ਦੈਤ, ਤੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਮੌਤ-ਰੂਪੀ ਸੱਪ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ।

Verse 62

यूयं प्रयात पातालं युध्यध्वं शक्तिरस्ति चेत् । इति क्रोधकरं वाक्यं श्रुत्वोचुस्ते परस्परम्

“ਤੁਸੀਂ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਜਾਓ; ਜੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੜੋ!”—ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ।

Verse 63

अबलां मनसि ज्ञात्वा न हन्मो भवतीं वयम् । अथो स्थिरैहि पञ्चास्ये युद्धेच्छा मानसेऽस्ति चेत्

ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਅਬਲਾ ਇਸਤਰੀ ਜਾਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗੇ। ਪਰ ਹੇ ਪੰਚਾਸ੍ਯ! ਜੇ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਖੜੀ ਰਹੁ।

Verse 64

तेषामेवं विवदतां कलहः समवर्द्धत । ववृषु समरे बाणा उभयोर्द्दलयोश्शिताः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਝਗੜਾ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗ ਵਰ੍ਹੇ।

Verse 65

एवं तैः समरं कृत्वा लीलया परमेश्वरी । जघान चण्डमुण्डाभ्यां रक्तबीजं महासुरम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਲੀਲਾ-ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਹਾਦੈਤ ਰਕਤਬੀਜ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਵਾਇਆ।

Verse 66

द्वेषबुद्धिं विधायापि त्रिदशस्थितयोऽप्यमी । अन्तेऽप्रापन्परं लोकं यंल्लोकं यान्ति तज्जनाः

ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ; ਤਾਂ ਵੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸੇ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਲੋਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।