Mahiṣāsura’s Conquest of Svarga and the Devas’ Appeal to Śiva and Viṣṇu
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਦੈਤ੍ਯ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਰੰਭਾਸੁਰ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਕੇ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਾਜ ਛੀਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਲੋਕ-ਵਿਵਸਥਾ ਉਲਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਦੇਵਗਣ ਪਦਚ੍ਯੁਤ ਹੋ ਕੇ ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੁਰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯਤ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰ (ਸ਼ਿਵ) ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੀ ਸਨਿਧੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਦੇਵ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ-ਵਧ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਉਪਾਅ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਦਾਮੋਦਰ ਅਤੇ ਸਤੀਸ਼ਵਰ ਧਰਮਯੁਕਤ ਤੀਬਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਅਧਰਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੋੜ ਹੀ ਸਹੀ ਮਾਰਗ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ऋषिरुवाच । आसीद्रंभासुरो नाम दैत्यवंशशिरोमणिः । तस्माज्जातो महातेजा महिषो नाम दानवः
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਦੈਤ੍ਯ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰੰਭਾਸੁਰ ਨਾਮ ਦਾ ਅਸੁਰ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਾਂ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਮਹਿਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਦਾਨਵ ਜੰਮਿਆ।
Verse 2
स संग्रामे सुरान्सर्वान्निर्जित्य दनुजाधिपः । चकार राज्यं स्वर्लोके महेन्द्रासनसंस्थितः
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।
Verse 3
पराजितास्ततो देवा ब्रह्माणं शरणं ययुः । ब्रह्मापि तान्समादाय ययौ यत्र वृषाकपी
ਫਿਰ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਕਪੀ ਸਨ।
Verse 4
तत्र गत्वा सुरास्सर्वे नत्वा शंकरकेशवौ । स्ववृत्तं कथायामासुर्यथावदनुपूर्वशः
ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਉਹ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਇਆ।
Verse 5
भगवन्तौ वयं सर्वे महिषेण दुरात्मना । उज्जासिताश्च स्वर्लोकान्निर्जित्य समरांगणे
ਹੇ ਭਗਵਾਨੋ! ਦੁਸ਼ਟ ਮਹਿਸ਼ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਰਾਜ ਅਧਿਕਾਰ ਹਥਿਆ ਲਿਆ ਹੈ।
Verse 6
भ्रमामो मर्त्यलोकेऽस्मिन्न लभेमहि शं क्वचित् । कां कां न दुर्दशां नीता देवा इन्द्रपुरोगमाः
ਅਸੀਂ ਇਸ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੀ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਕਿਹੜੀ ਕਿਹੜੀ ਦੁર્દਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਧੱਕੇ ਗਏ ਹਨ!
Verse 7
सूर्याचन्द्रमसौ पाशी कुबेरो यम एव च । इन्द्राग्निवातगन्धर्वा विद्याधरसुचारणाः
ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ, ਪਾਸ਼ਧਾਰੀ ਵਰੁਣ, ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਯਮ; ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ, ਵਾਯੂ, ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਚਾਰਣ—(ਸਭ ਉੱਥੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ)।
Verse 8
एतेषामपरेषां च विधेयं कर्म सोसुरः । स्वयं करोति पापात्मा दैत्यपक्ष भयंकर
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਜੋ ਜੋ ਕਰਤੱਬ ਕਰਮ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪਾਤਮਾ ਅਸੁਰ—ਦੈਤ੍ਯ ਪੱਖ ਲਈ ਭਿਆਨਕ—ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 9
तस्माच्छरणमापन्नान्देवान्नस्त्रातुमर्हथः । वधोपायं च तस्याशु चिन्तयेथां युवां प्रभू
ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਅਸੀਂ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਕਰੋ। ਅਤੇ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂਓ, ਉਸ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਉਪਾਅ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਸੋਚੋ।
Verse 10
इति देववचः श्रुत्वा दामोदरसतीश्वरौ । चक्रतुः परमं कोपं रोषाघूर्णितलोचनौ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦਾਮੋਦਰ ਅਤੇ ਸਤੀ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਪਰਮ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਰੋਹ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
Verse 11
ततोतिकोपपूर्णस्य विष्णोश्शंभोश्च वक्त्रतः । तथान्येषां च देवानां शरीरान्निर्गतं महः
ਤਦੋਂ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉਹ ਦਹਕਦੀ ਜੋਤ ਨਿਕਲ ਪਈ।
Verse 12
अतीव महसः पुंजं ज्वलन्तं दशदिक्षु च । अपश्यंस्त्रिदशास्सर्वे दुर्गा ध्यानपरायणाः
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ, ਜ੍ਵਲੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਪੁੰਜ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਸਭ ਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਸਨ।
Verse 13
सर्वदेवशरीरोत्थं तेजस्तदतिभीषणम् । संघीभूयाभवन्नारी साक्षान्महिषमर्दिनी
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਉਹ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਤੇਜ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਪੁੰਜ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਮਹਿਸ਼ਮਰਦਿਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
Verse 14
शंभुतेजस उत्पन्नं मुखमस्याः सुभास्वरम् । याम्येन बाला अभवन्वैष्णवेन च बाहवः
ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮੁਖ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਯਾਮ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਯੌਵਨ ਰੂਪ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ।
Verse 15
चन्द्रमस्तेजसा तस्याः स्तनयुग्मं व्यजायत । मध्यमे न्द्रेण जंघोरू वारुणेन बभूवतुः
ਚੰਦਰ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਤਨ-ਯੁਗਮ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮੱਧ ਭਾਗ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਤੇ ਊਰੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
Verse 16
भूतेजसा नितंबोभूद्ब्राह्मेण चरणद्वयम् । आर्केण चरणांगुल्यः करांगुल्यश्च वासवात्
ਭੂਤ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਨਿਤੰਬ ਬਣੇ; ਬ੍ਰਾਹਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਸੂਰਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਅਤੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ।
Verse 17
कुबेरतेजसा नासा रदनाश्च प्रजापतेः । पावकीयेन नयनत्रयं सान्ध्येन भ्रूद्वयम्
ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਬਣੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੋਂ ਦੰਦ। ਅਗਨੀ-ਤੱਤ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਭੌਂਹਾਂ।
Verse 18
आनिलेन श्रवोद्वन्द्वं तथान्येषां स्वरोकसाम् । तेजसां संभवः पद्मालया सा परमेश्वरी
ਵਾਯੂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਬਣੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ। ਤੇਜ-ਤੱਤ ਤੋਂ ਕਮਲ-ਨਿਵਾਸੀ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ—ਉਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਹੈ।
Verse 19
ततो निखिलदेवानां तेजोराशिसमुद्भवाम् । तामालोक्य सुरास्सर्वे परं हर्षं प्रपेदिरे
ਫਿਰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤੇਜ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
Verse 20
निरायुधां च तां दृष्ट्वा ब्रह्माद्यास्त्रिदिवेश्वराः । सायुधान्तां शिवां कर्तुं मनः सन्दधिरे सुराः
ਸ਼ਿਵਾ-ਸਰੂਪਣੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਿਰਅਸਤ੍ਰ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੇ ਅਧੀਸ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ।
Verse 21
ततः शूलं महेशानो महेशान्यै समर्पयत । चक्रं च कृष्णो भगवाञ्च्छंखं पाशं च पाशभृत
ਤਦੋਂ ਮਹੇਸ਼ਾਨ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਚੱਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਪਾਸ਼ਧਾਰੀ ਨੇ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Verse 22
शक्तिं हुताशनोऽयच्छन्मारुतश्चापमेव च । बाणपूर्णेषुधी चैव वज्रघण्टे शचीपतिः
ਅਗਨੀ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ (ਭਾਲਾ) ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ। ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਤੂਣੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਘੰਟੀ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀ।
Verse 23
यमो ददौ कालदण्डमक्षमालां प्रजापतिः । ब्रह्मा कमण्डलुं प्रादाद्रोमरश्मीन्दिवाकरः
ਯਮ ਨੇ ਕਾਲਦੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਅਖ਼ਸ਼ਮਾਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਮੰਡਲੁ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਦਿਵਾਕਰ (ਸੂਰਜ) ਨੇ ਰੋਮਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇਜਸਵੀ ਕਿਰਣਾਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ।
Verse 24
कालः खड्गन्ददौ तस्यै फलकं च समुज्वलम् । क्षीराब्धी रुचिरं हारमजरे च तथाम्बरे
ਕਾਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਢਾਲ ਦਿੱਤੀ। ਅਤੇ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਹਾਰ ਅਤੇ ਅਜਰ (ਅਖੰਡ) ਬਸਤ੍ਰ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ।
Verse 25
चूडामणिं कुण्डले च कटकानि तथैव च । अर्द्धचन्द्रं च केयूरान्नूपुरौ च मनोहरो
ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਮਨੋਹਰ ਸੀ—ਚੂੜਾਮਣੀ, ਕੁੰਡਲ ਅਤੇ ਕਟਕ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ; ਅੱਧ ਚੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ, ਕੇਯੂਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨੂਪੁਰਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ।
Verse 26
ग्रैवेयकमंगुलीषु समस्तास्वंगुलीयकम् । विश्वकर्मा च परशुं ददौ तस्यै मनोहरम्
ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਉਂਗਲਾਂ ਲਈ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਨੋਹਰ ਗ੍ਰੈਵੇਯਕ ਹਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਪਰਸ਼ੂ (ਕੁਹਾੜੀ) ਭੇਟ ਕੀਤਾ।
Verse 27
अस्त्राण्यनेकानि तथाभेद्यं चैव तनुच्छदम् । सुरम्यसरसां मालां पङ्कजं चाम्बुधिर्ददौ
ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ, ਅਭੇਦ੍ਯ ਕਵਚ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਸਰਸ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਮਲ-ਫੁੱਲ ਵੀ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।
Verse 28
ददौ सिंहं च हिमवान्रत्नानि विविधानि च । सुरया पूरितं पात्रं कुबेरोऽस्यै समर्पयत्
ਹਿਮਵਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ ਦਿੱਤੇ; ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਤਰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।
Verse 29
शेषश्च भोगिनां नेता विचित्रर चनाञ्चितम् । ददौ तस्यै नागहारं नानास्त्रमणिगुंफितम्
ਭੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇਤਾ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਅਦਭੁਤ ਕਾਰੀਗਰੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਨਾਨਾ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਥਿਆ ਨਾਗਹਾਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ।
Verse 30
एतैश्चान्यैस्सुरैर्देवी भूषणैरायुधैस्तथा । सत्कृतोच्चैर्ननादासौ साट्टहासं पुनःपुनः
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਤੇ ਆਯੁਧਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਟਹਾਸ ਸਮੇਤ ਗਰਜਨਾ ਕੀਤੀ।
Verse 31
तस्या भीषणनादेन पूरिता च नभःस्थली । प्रतिशब्दो महानासीच्चुक्षुभे भुवनत्रयम्
ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਮੰਡਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਤਿਧੁਨੀ ਉੱਠੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ ਕੰਬ ਉਠਿਆ।
Verse 32
चेलुः समुद्राश्चत्वारो वसुधा च चचाल ह । जयशब्दस्ततो देवैरकारि महिषार्दितैः
ਤਦ ਚਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਛਲ ਪਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉਠੀ। ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ “ਜੈ” ਦਾ ਮਹਾਨ ਜੈਕਾਰਾ ਕੀਤਾ।
Verse 33
ततोऽम्बिकां परां शक्तिं महालक्ष्मीस्वरूपिणीम् । तुष्टुवुस्ते सुरास्सर्वे भक्तिगद्गदया गिरा
ਤਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗਦਗਦ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅੰਬਿਕਾ—ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ—ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ-ਸਰੂਪਣੀ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।
Verse 34
लोकं संक्षुब्धमालोक्य देवतापरिपन्थिनः । सन्नद्धसैनिकास्ते च समुत्तस्थुरुदायुधाः
ਜਗਤ ਨੂੰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਤਿਆਰ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।
Verse 35
महिषोऽपि च तं शब्दमभ्यधावद्रुषान्वितः । स ददर्श ततो देवीं व्याप्तलोकत्रयां रुचा
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਵੀ ਉਸ ਧੁਨੀ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਸੀ।
Verse 36
एतस्मिन्नन्तरे तत्र महिषासुरपालिताः । समाजग्मुर्महावीराः कोटिशो धृतहेतयः
ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਥੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਵੱਲੋਂ ਪਾਲੇ ਤੇ ਹੁਕਮਬੱਧ ਮਹਾਵੀਰ, ਹਥਿਆਰ ਧਾਰ ਕੇ, ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
Verse 37
चिक्षुरश्चामरोदग्रौ करालोद्धतबाष्कलाः । ताम्रोग्रास्योग्रवीर्याश्च बिडालोऽन्धक एव च
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਕ੍ਸ਼ੁਰ, ਅਤੇ ਆਮਰ ਤੇ ਉਦਗ੍ਰ; ਕਰਾਲ, ਉੱਧਤ ਅਤੇ ਬਾਸ਼ਕਲ; ਤਾਮ੍ਰ, ਉਗ੍ਰਾਸ੍ਯ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਵੀਰ੍ਯ; ਨਾਲ ਹੀ ਬਿਡਾਲ ਅਤੇ ਅੰਧਕ ਵੀ ਸਨ।
Verse 38
दुर्धरो दुर्मुखश्चैव त्रिनेत्रश्च महाहनुः । एते चान्ये च बहवः शूरा युद्धविशा रदाः
ਦੁਰਧਰ, ਦੁਰਮੁਖ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹਾਹਨੂ—ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੇ ਸੂਰਮੇ ਯੁੱਧ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸਨ।
Verse 39
युयुधुः समरे देव्या सह शस्त्रास्त्रपारगाः । इत्थं कालो व्यतीयाय युध्यतोर्भीषणस्तयोः
ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਿਪੁੰਨ ਯੋਧੇ ਲੜੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਸਮਾਂ ਬੀਤਦਾ ਗਿਆ।
Verse 40
अरिवर्गकरक्षिप्ता नानाशस्त्रास्त्रराशयः । महामायाप्रभावेण विफला अभवन् क्षणात्
ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਸੁੱਟੇ ਗਏ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਮਹਾਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਗਏ।
Verse 41
ततो जघान सा देवी चिक्षुरप्रमुखानरीन् । सगणान्गदया बाणैः शूलशक्तिपरश्वधैः
ਤਦ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਚਿਕਸ਼ੁਰ ਆਦਿ ਵੈਰੀ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਲਾਂ ਸਮੇਤ ਗਦਾ, ਬਾਣ, ਸ਼ੂਲ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ੂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਡਿੱਗਾਇਆ।
Verse 42
एवं स्वीयेषु सैन्येषु हतेषु महिषासुरः । देवीनिःश्वाससंभूतान्भावयामास तान्गणान्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਮਾਰੀ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਉਹਨਾਂ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਕੇ ਉਕਸਾਇਆ।
Verse 43
अताडयत्सरैः काश्चित्काश्चिच्छृङ्गद्वयेन च । लांगूलेन च तुण्डेन भिनत्ति स्म मुहुर्मुहुः
ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਕੁਝ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੂੰਛ ਤੇ ਥੂਥਣ (ਮੂੰਹ) ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ ਰਿਹਾ।
Verse 44
इत्थं देवीगणा न्हत्वाभ्यधावत्सोऽसुराधिपः । सिंहं मारयितुन्देव्यास्ततोऽसौ कुपिताऽभवत्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਵੇਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 45
कोपात्सोपि महावीर्यः खुरकुट्टितभूतलः । शृङ्गाभ्यां शैलमुत्पाट्य चिक्षेप प्रणनाद च
ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਵੀਰਯਵਾਨ ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ-ਫਾੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਉਖਾੜ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਣਾ ਕੀਤੀ।
Verse 46
इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां महिषासुरवधोपाख्याने महालक्ष्म्यवतारवर्णनं नाम षट्चत्वारिंशोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਭਾਗ ਉਮਾਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ-ਵਧ ਉਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ‘ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਅਵਤਾਰ-ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਛਿਆਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 47
शृंगभिन्नाः पयोवाहाः खण्डं खण्डमयासिषुः । लांगूलेनाहतश्चाब्धिर्विष्वगुद्वेलमस्पदत्
ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰੇ ਹੋਏ ਦੁੱਧ ਦੇ ਵਹਾਅ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਬਿਖਰ ਗਏ। ਅਤੇ ਪੂੰਛ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਉੱਛਲ ਪਿਆ, ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ।
Verse 48
एवं क्रुद्धं समालोक्य महिषासुरमम्बिका । विदधे तद्वधोपायं देवानामभयंकरी
ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਉਪਾਅ ਰਚਿਆ।
Verse 49
ततः पाशं समुत्थाय क्षिप्त्वा तस्योपरी श्वरी । बबन्ध महिषं सोऽपि रूपन्तत्याज माहिषम्
ਫਿਰ ਦਿਵ੍ਯ ਈਸ਼ਵਰੀ ਉੱਠੀ, ਪਾਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼-ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਮਹਿਸ਼-ਰੂਪ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
Verse 50
ततः सिंहो बभूवाशु मायावी तच्छिरोम्बिका । यावद्भिनत्ति तावत्स खङ्गपाणिर्बभूव ह
ਫਿਰ ਉਹ ਮਾਇਆਵੀ ਤੁਰੰਤ ਸਿੰਹ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਤੋੜਦੀ, ਉੱਨੀ ਵਾਰ ਉਹ ਖੜਗਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
Verse 51
सचर्म्मासिकरं तं च देवी बाणैरताडयत् । ततो गजवपुर्भूत्वा सिंहं चिच्छेद शुण्डया
ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਉਗਰ ਸਿੰਹ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਹਾਥੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਸਿੰਹ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 52
ततोऽस्य च करं देवी चकर्त स्वमहासिना । अधारि च पुना रूपं स्वकीयं तेन रक्षसा
ਤਦੋਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਖੜਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਸਰੂਪ ਫਿਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਬੈਠਾ।
Verse 53
तदैव क्षोभयामास त्रैलोक्यं सचराचरम् । ततः क्रुद्धा महामाया चण्डिका मानविक्रमा
ਉਸੇ ਪਲ ਉਸ ਨੇ ਚਰ-ਅਚਰ ਸਮੇਤ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਮਹਾਮਾਇਆ ਚੰਡਿਕਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਮਨੁੱਖੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਈ।
Verse 54
पपौ पुनःपुनः पानं जहासोद्भ्रान्तलोचना । जगर्ज चासुरः सोऽपि बलवीर्यमदो द्धतः
ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਸ਼ੀਲਾ ਪਾਨ ਪੀਂਦਾ ਰਿਹਾ; ਭਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਹੱਸ ਪਿਆ। ਉਹ ਅਸੁਰ ਵੀ ਬਲ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਫੂਲ ਕੇ ਗੱਜਣ ਲੱਗਾ।
Verse 55
तस्या उपरि चिक्षेप शैलानुत्पाट्य सोऽसुरः । सा च बाणावलीघातैश्चूर्णयामास सत्वरम्
ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੇ ਪਹਾੜ ਉਖਾੜ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਤੀਖੀ ਬਾਣ-ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 56
वारुणीमद्रसं जातमुखरागाऽऽकुलेन्द्रिया । प्रोवाच परमेशानी मेघगंभीरया गिरा
ਵਾਰੁਣੀ ਨਾਮ ਦੀ ਮਦਿਰਾ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਤਦ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨੀ ਨੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਵਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ।
Verse 57
देव्युवाच । रे मूढ रे हतप्रज्ञ व्यर्थ किं कुरुषे हठम् । न मदग्रेऽसुराः केपि स्थास्नवो जगतीत्रये
ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਮੂਰਖ, ਹੇ ਨਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ! ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹਠ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸੁਰ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ।
Verse 58
ऋषि रुवाच । एकमाभाष्य कूर्दित्वा देवी सर्वकलामयी । पदाक्रम्यासुरं कण्ठे शूलेनोग्रेण साऽभिनत्
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਇਕ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਰਵਕਲਾਮਈ ਦੇਵੀ ਨੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਪੈਰ ਹੇਠਾਂ ਦਬਾਇਆ ਅਤੇ ਉਗਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕੰਠ ਨੂੰ ਵੇਧ ਕੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
Verse 59
ततस्तच्चरणाक्रान्तस्स स्वकीयमुखात्ततः । अर्द्धनिष्क्रान्त एवासीद्देव्या वीर्येण संवृतः
ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਰਨ ਨਾਲ ਦਬ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਧੱਕਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਅੱਧਾ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ।
Verse 60
अर्द्धनिष्क्रान्त एवासौ युध्यमानो महाधमः । महासिना शिरो भित्त्वा न्यपाति धरणीतले
ਉਹ ਮਹਾਧਮ ਅੱਧਾ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਵੀ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਤਦ ਮਹਾਨ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
Verse 61
हाहाशब्दं समुच्चार्य्यावाङ्मुखास्तद्गणास्ततः । पलायन्त रणाद्भीतास्त्राहित्राहीति वादिनः
‘ਹਾਹਾ’ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਗਣ ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਰ ਲਏ; ਰਣ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ‘ਤ੍ਰਾਹਿ ਤ੍ਰਾਹਿ’—‘ਬਚਾਓ ਬਚਾਓ’ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ।
Verse 62
तुष्टुवुश्च तदा देवीमिन्द्राद्याः सकलाः सुराः । गन्धर्वा गीतमुच्चेरुर्ननृतुर्नर्तकीजनाः
ਤਦੋਂ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੀਤਾ।
Verse 63
एवन्ते कथितो राजन्महालक्ष्म्याः समुद्भवः । सरस्वत्यास्तथोत्पत्तिं शृणु सुस्थेन चेतसा
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਉਦਭਵ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਸਥਿਰ ਤੇ ਸੰਯਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਵਰਤਾਂਤ ਵੀ ਸੁਣ।
Frequently Asked Questions
It presents Mahiṣāsura’s rise and conquest: after defeating the devas and occupying Indra’s seat in Svarga, the devas seek Brahmā’s help and collectively petition Śiva and Viṣṇu for protection and a means to slay (vadha-upāya) the asura.
Śaraṇāgati is portrayed as a metaphysical re-alignment: when delegated cosmic powers fail, the devas return to the supreme source. The narrative teaches that order is restored by re-anchoring authority in Śiva (with Viṣṇu as cooperative power), not merely by political or martial force.
The chapter foregrounds Śiva as Śaṃkara and Satīśvara (the Lord associated with Satī/Śakti) and Viṣṇu as Keśava/Dāmodara; Gaurī/Umā is not yet the narrative focus in the sampled verses, but the Śiva–Śakti frame is signaled through the epithet Satīśvara.