नारीसन्देहभञ्जक-शम्भ्ववतारकथा (The Account of Śambhu’s Incarnation that Dispels Doubts Concerning Women)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । अथ वक्ष्ये मुनिश्रेष्ठ शम्भोः शृण्ववतारकम् । स्वभक्तदयया विप्र नारीसन्देहभंजकम्

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 2

आसीत्सत्यरथो नाम्ना विदर्भविषये नृपः । धर्म्मात्मा सत्यशीलश्च महाशैवजनप्रियः

ਵਿਦਰਭ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਯਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸੱਚ-ਨਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਸ਼ੈਵ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਸੀ।

Verse 3

तस्य राज्ञस्सुधर्मेण महीं पालयतो मुने । महान्कालो व्यतीयाय सुखेन शिवधर्म्मतः

ਹੇ ਮੁਨੀ! ਉਹ ਰਾਜਾ ਸੁਧਰਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਸ਼ਿਵ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੀਤ ਗਿਆ।

Verse 4

कदाचित्तस्य राज्ञस्तु शाल्वैश्च पुररोधिभिः । महान्रणो बभूवाथ बहुसैन्यैर्बलोद्धतैः

ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਨਗਰ ਨੂੰ ਘੇਰਣ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਸਮਰਥ ਅਤੇ ਬਲ-ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਲਵਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਗਿਆ।

Verse 5

स विदर्भनृपः कृत्वा सार्धं तैर्दारुणं रणम् । प्रनष्टोरुबलः शाल्वैर्निहतो दैवयोगतः

ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਦੈਵ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ਾਲਵਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।

Verse 6

तस्मिन्नृपे हते युद्धे शाल्वैस्तु भयविह्वलाः । सैनिका हतशेषाश्च मन्त्रिभिस्सह दुद्रुवुः

ਜਦੋਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲਵਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਬਚੇ-ਖੁੱਚੇ ਸਿਪਾਹੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਭੱਜ ਗਏ।

Verse 7

अथ तस्य महाराज्ञी रात्रौ स्वपुरतो मुने । संरुद्धा रिपुभिर्यत्नादन्तर्वत्नी बहिर्ययौ

ਫਿਰ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਰੋਕ ਰੱਖੀ ਸੀ; ਤਾਂ ਵੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ।

Verse 8

निर्गता शोकसंतप्ता सा राजमहिषी शनैः । प्राचीं दिशं ययौ दूरं स्मरन्तीशपदाम्बुजम्

ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਰਾਜਮਹਿਸ਼ੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਨਿਕਲ ਪਈ। ਈਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੀ ਉਹ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਦੂਰ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 9

अथ प्रभाते सा राज्ञी ददर्श विमलं सरः । अतीता दूरमध्वानं दयया शङ्करस्य हि

ਤਦ ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸ ਰਾਣੀ ਨੇ ਇਕ ਨਿਰਮਲ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਿਆ। ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਕਰੁਣਾ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਰਾਹ ਲੰਘ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੀ।

Verse 10

तत्रागत्य प्रिया राज्ञस्संतप्ता सुकुमारिणी । निवासार्थं सरस्तीरे छायावृक्षमुपाश्रयत्

ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ, ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੰਤਪਤ, ਵਸਣ ਲਈ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਛਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਬੈਠੀ।

Verse 11

तत्र दैववशाद्राज्ञी मुहूर्त्ते सद्गुणान्विते । असूत तनयं दिव्यं सर्वलक्षणलक्षितम्

ਉੱਥੇ ਦੈਵ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ, ਸਦਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

Verse 12

अथ तज्जननी दैवात्तृषिताति नृपाङ्गना । सरोवतीर्णा पानार्थं ग्रस्ता ग्राहेण पाथसि

ਫਿਰ ਦੈਵੀ ਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ—ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ—ਬਹੁਤ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਈ। ਪੀਣ ਲਈ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।

Verse 13

स सुतो जातमात्रस्तु क्षुत्पिपासार्द्दितो भृशम् । रुरोद च सरस्तीरे विनष्ट पितृमातृकः

ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਦੇ ਹੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਗੁਆ ਕੇ ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋਇਆ।

Verse 14

तस्मिन्वने क्रन्दमाने जातमात्रे सुते मुने । कृपान्वितो महेशोऽभूदन्तर्यामी स रक्षक

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਨਵਜਾਤ ਪੁੱਤਰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਕਰੁਣਾਮਯ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਵੱਸ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕ ਬਣੇ।

Verse 15

प्रेरिता मनसा काचिदीशेन त्रासहारिणा । अकस्मादागता तत्र भ्रमन्ती भैक्ष्यजीविनी

ਭੈ-ਹਰ ਪ੍ਰਭੂ ਈਸ਼ ਨੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਕੇ ਭਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੀਊਣ ਵਾਲੀ, ਭਟਕਦੀ ਇਕ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 16

सा त्वेकहायनं बालं वहन्ती विधवा निजम् । अनाथमेकं क्रंदन्तं शिशुन्तत्र ददर्श ह

ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਬੱਚਾ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਨਾਥ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਨਿੱਕਾ ਬੱਚਾ ਇਕੱਲਾ ਰੋਂਦਾ ਵੇਖਿਆ।

Verse 17

सा दृष्ट्वा तत्र तम्बालं वने निर्मनुजे मुने । विस्मिताति द्विजस्त्री सा चिचिन्तं हृदये बहु

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਉਹ ਤੰਬਾਲ (ਨਿਵਾਸ/ਰਚਨਾ) ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸਤ੍ਰੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ।

Verse 18

अहो सुमहदाश्चर्य्यमिदं दृष्टम्मयाधुना । असंभाव्यमकथ्यं च सर्वथा मनसा गिरा

ਅਹੋ! ਹੁਣੇ ਹੀ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਲਪਨੀਯ ਅਤੇ ਅਕਥ ਹੈ—ਮਨ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰੇ।

Verse 19

अच्छिन्ननाभिनालोयं रसायां केवलं शिशुः । शेते मातृविहीनश्च क्रन्दंस्तेजस्विनां वरः

ਨਾਭਿਨਾਲ ਨਾ ਕੱਟੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਜਲ-ਰਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝਿਆ ਹੋ ਕੇ ਰੋਂਦਾ ਸੀ, ਤੱਥਾਪਿ ਤੇਜਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ।

Verse 20

अस्य पित्रादयः केऽपि न सन्तीह सहायिनः । कारणं किं बभूवाथ ह्यहो दैवबलं महत्

ਇੱਥੇ ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਦਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਕਾਰਨ ਕੀ ਬਣਿਆ? ਹਾਏ, ਦੈਵ ਦਾ ਬਲ ਕਿੰਨਾ ਮਹਾਨ ਹੈ!

Verse 21

न जाने कस्य पुत्रोऽयमस्य ज्ञातात्र कोपि न । यतः पृच्छाम्यस्य जन्य जाता च करुणा मयि

ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਜਨਮ-ਪਰਿਚਯ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਲਈ ਕਰੁਣਾ ਜਾਗ ਉੱਠੀ ਹੈ।

Verse 22

इच्छाम्येनं पोषितुं हि बालमौरसपुत्रवत् । संप्रष्टुं नोत्सहेऽज्ञात्वा कुलजन्मादि चास्य वै

ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਾਲਣਾ-ਪੋਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਕੁਲ, ਜਨਮ ਆਦਿ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

Verse 23

नन्दीश्वर उवाच । इति संचिन्त्यमानायां तस्यां विप्रवरस्त्रियाम् । कृपां चकार महतीं शंकरो भक्तवत्सल

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਭਕਤਵਤਸਲ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ।

Verse 24

दध्रे भिक्षुस्वरूपं हि महालीलो महेश्वरः । सर्वथा भक्तसुखदो निरुपाधिः स्वयं सदा

ਮਹਾਲੀਲਾ ਵਾਲੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਭਿਖਸ਼ੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਕਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਸਵਯੰਭੂ ਅਤੇ ਨਿਰੁਪਾਧਿ ਹਨ।

Verse 25

तत्राजगाम सहसा स भिक्षुः परमेश्वरः । यत्रास्ति संदेहवती द्विजस्त्री ज्ञातुमिच्छती

ਜਿੱਥੇ ਸੰਦੇਹ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਇਸਤਰੀ ਸੱਚ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਓਥੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਭਿਖਸ਼ੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 26

भिक्षुवर्य्यस्वरूपोऽसावविज्ञातगतिः प्रभुः । तामाह विप्रवनितां विहस्य करुणानिधिः

ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਤੀ ਆਮ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉੱਤਮ ਭਿਖਸ਼ੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਇਆ। ਕਰੁਣਾ-ਸਾਗਰ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 27

भिक्षुवर्य्य उवाच । सन्देहं कुरु नो चित्ते विप्रभामिनि मा खिद । रक्षैनम्बालकं प्रीत्या सुपवित्रं स्वपुत्रकम्

ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਿਖਖੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ, ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ। ਇਸ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਲਕ ਦੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ।

Verse 28

अनेन शिशुना श्रेयः प्राप्स्यसे न चिरात्परम् । पुष्णीहि सर्वथा ह्येनं महातेजस्विनं शिशुम्

ਇਸ ਬਾਲਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 29

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तवन्तं तं भिक्षुस्वरूपं करुणानिधिम् । सा विप्रवनिता शम्भुं प्रीत्या पप्रच्छ सादरम्

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਕਰੁਣਾ-ਨਿਧਿ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਭਿਖਖੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ।

Verse 30

विप्रवनितोवाच । त्वदाज्ञयैनं बालं हि रक्षिष्यामि स्वपुत्रवत् । पौक्ष्यामि नात्र सन्देहो मद्भाग्यात्त्वमिहागतः

ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਲਕ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਾਂਗੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ।

Verse 31

तथापि ज्ञातुमिच्छामि विशेषेण तु तत्त्वतः । कोयं कस्य सुतश्चायं कस्त्वमत्र समागतः

ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਤੱਤਵਤಃ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ?

Verse 32

मुहुर्मम समायाति ज्ञानं भिक्षुवर प्रभो । त्वं शिवः करुणासिन्धुस्त्वद्भक्तोयं शिशुः पुरा

ਹੇ ਭਿਖਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਭੋ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕਰੁਣਾ-ਸਿੰਧੂ ਸ਼ਿਵ ਹੋ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਾਲਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਭਗਤ ਸੀ।

Verse 33

केनचित्कर्मदोषेण सम्प्राप्तोयं दशामिमाम् । तद्भुक्त्वा परमं श्रेयः प्राप्स्यते त्वदनुग्रहात्

ਕਿਸੇ ਕਰਮ-ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਹ ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਫਲ ਨੂੰ ਭੋਗ ਕੇ (ਖਤਮ ਕਰ ਕੇ) ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 34

त्वन्माययैव साहं वै मार्गभ्रष्टा विमोहिता । आगता प्रेषिता त्वत्तो ह्यस्य रक्षणहेतुतः

ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਵੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਭਟਕ ਗਈ। ਪਰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹਾਂ—ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀ ਹੋਈ—ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੀ।

Verse 35

नन्दीश्वर उवाच । इति तद्दर्शनप्राप्तविज्ञानां विप्रकामिनीम् । ज्ञातुकामां विशेषेण प्रोचे भिक्षुतनुश्शिवः

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਤੱਤ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਭਿਖਸ਼ੂ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

Verse 36

भिक्षुवर्य्य उवाच । शृणु प्रीत्या विप्रपत्नि बालस्यास्य पुरेहितम् । सर्वमन्यस्य सुप्रीत्या वक्ष्यते तत्त्वतोऽनघे

ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਿਖਸ਼ੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪਤਨੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਇਸ ਬਾਲਕ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣ। ਹੇ ਨਿਰਪਾਪੇ, ਮੈਂ ਸਦਭਾਵ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਤੱਤਵ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।

Verse 37

सुतो विदर्भराजस्य शिवभक्तस्य धीमतः । अयं सत्यरथस्यैव स्वधर्मनिरतस्य हि

ਇਹ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਤਿਆਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ—ਉਹ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਵਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰੂਪ ਨਾਲ ਰਤ ਹੈ।

Verse 38

शृणु सत्यरथो राजा हतः शाल्वे रणे परैः । तत्पत्नी निशि सुव्यग्रा निर्ययौ स्वगृहाद्द्रुतम्

ਸੁਣੋ—ਸ਼ਾਲਵ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਾ ਸਤਿਆਰਥ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਈ।

Verse 39

असूत तनयं चैनं समायाता प्रगेऽत्र हि । सरोवतीर्णा तृषया ग्रस्ता ग्राहेण दैवतः

ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਆ ਗਈ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀ; ਦੈਵੀ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।

Verse 40

नन्दीश्वर उवाच । इति तस्य समुत्पत्तिं तत्पितुः संगरे मृतिम् । तन्मातृमरणं ग्राहात्सर्वं तस्य न्यवेदयत्

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ: ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਤ, ਅਤੇ ਮਗਰਮੱਛ ਦੇ ਫੜਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ।

Verse 41

अथ सा ब्रह्माणी सा हि विस्मिताति मुनीश्वर । पुनः पप्रच्छ तं भिक्षुं ज्ञानिनं सिद्धरूपकम्

ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਭਿਖਸ਼ੂ ਨੂੰ—ਤੱਤਵ-ਜਾਣੂ, ਸਿੱਧ-ਸਰੂਪ—ਫਿਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ।

Verse 42

ब्राह्मण्युवाच । स राजोऽस्य पिता भिक्षो वरभोगान्तरेव हि । कस्माच्छाल्वैस्स्वरिपुभिस्स्वल्पेहैश्च विघातितः

ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਭਿਖਸ਼ੂ, ਇਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਰਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਸ਼ਾਲਵਾਂ—ਆਪਣੇ ਹੀ ਵੈਰੀ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੇ—ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ?

Verse 43

कस्मादस्य शिशोर्माता ग्राहेणाशु सुभक्षिता । यस्मादनाथोयं जातो विबन्धुश्चैव जन्मतः

ਅਤੇ ਇਸ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਕਿਉਂ ਨਿਗਲ ਲਿਆ? ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬਾਲਕ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਅਨਾਥ ਅਤੇ ਬੰਧੂਹੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 44

कस्मात्सुतो ममापीह सुदरिद्रो हि भिक्षुकः । भवेत्कथं सुखं भिक्षो पुत्रयोरनयोर्वद

ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇੱਥੇ ਇੰਨਾ ਅਤਿ-ਦਰਿਦ੍ਰ ਭਿਖਾਰੀ ਕਿਉਂ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ? ਹੇ ਭਿਖੂ, ਦੱਸੋ—ਇਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸੁਖ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 45

नन्दीश्वर उवाच । इति तस्या वचः श्रुत्वा स भिक्षुः परमेश्वरः । विप्रपत्न्याः प्रसन्नात्मा प्रोवाच विहसंश्च ताम्

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਸਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਭਿਖੂ, ਜੋ ਆਪ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪਤਨੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੁਸਕਰਾਂਦਿਆਂ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 46

भिक्षुवर्य्य उवाच । विप्रपत्नि विशेषेण सर्वप्रश्नान्वदामि ते । शृणु त्वं सावधानेन चरित्रमिदमुत्तमम्

ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਿਖਸ਼ੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਪਤਨੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਉੱਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੁਣ।

Verse 47

अमुष्य बालस्य पिता स विदर्भमहीपतिः । पूर्वजन्मनि पाण्ड्योऽसौ बभूव नृपसत्तमः

ਉਸ ਬਾਲਕ ਦਾ ਪਿਤਾ ਵਿਦਰਭ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਪੂਰਵ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਪਾਂਡ੍ਯ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਸੀ।

Verse 48

स शैवनृपतिर्धर्मात्पालयन्निखिला महीम् । स्वप्रजां रंजयामास सर्वोपद्रवनाशनः

ਉਹ ਸ਼ੈਵ ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸਭ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 49

कदाचित्स हि सर्वेशं प्रदोषे पर्यपूजयत् । त्रयोदश्यां निराहारो दिवानक्तव्रती शिवम्

ਇੱਕ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਹ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮਿਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਮ੍ਯਕ ਅਰਚਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 50

तस्य पूजयतः शम्भुं प्रदोषे गिरिशं रते । महाञ्छब्दो बभूवाथ विकटस्सर्वथा पुरे

ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਵੇਲੇ ਰਤਿ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਗਿਰੀਸ਼ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕੋਲਾਹਲ ਉੱਠਿਆ।

Verse 51

तमाकर्ण्य रवं सोऽथ राजा त्यक्तशिवार्चनः । रिप्वागमनशंकातो निर्ययौ भवनाद्बहिः

ਉਹ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ; ਵੈਰੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।

Verse 52

एतस्मिन्नेव काले तु तस्यामात्यो महाबली । गृहीतशस्त्रसामन्तो राजान्तिकमुपाययौ

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦਾ ਮਹਾਬਲੀ ਮੰਤਰੀ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ ਸਾਮੰਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਇਆ।

Verse 53

तन्दृष्ट्वा शत्रुसामन्तं महाक्रोधेन विह्वलः । अविचार्य वृषन्तस्य शिरश्छेदमकारयत्

ਉਸ ਵੈਰੀ ਸਾਮੰਤ-ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਹਵਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ੰਤ ਦਾ ਸਿਰ ਕਟਵਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 54

असमाप्ये शपूजान्तामशुचिर्नष्टधीर्नृपः । रात्रौ चकार सुप्रीत्या भोजनन्नष्टमंगलः

ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਹਾਲੇ ਸਮਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ; ਫਿਰ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਭਟਕੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੰਗਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 56

तत्पुत्रो यः पूर्वभवे सोऽस्मिञ्जन्मनि तत्सुतः । अहमेव हतैश्वर्य्यः शिवपूजा व्यतिक्रमात्

ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਹੀ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਐਸ਼ਵਰਯ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 57

अस्य माता पूर्वभवे सपत्नीं छद्मनाहरत् । भक्षिता तेन पापेन ग्राहेणाऽस्मिन्भवे हि सा

ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਛਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸੌਤ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਪਾਪ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਗਰਮੱਛ ਵੱਲੋਂ ਨਿਗਲ ਲਈ ਗਈ।

Verse 59

एष ते तनयः पूर्वजन्मनि ब्राह्मणोत्तमः । प्रतिग्रहैर्वयो निन्ये न यज्ञाद्यैस्सुकर्मभिः

ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਇਕ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਯੱਗ ਆਦਿ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ (ਦਾਨ ਲੈਣ) ਨਾਲ ਹੀ ਉਮਰ ਗੁਜ਼ਾਰੀ।

Verse 60

अतो दारिद्र्यमापन्नः पुत्रस्ते द्विजभामिनि । तद्दोषपरिहारार्थं शरणं शंकरं व्रज

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਕੁਲ ਦੀ ਭਾਮਿਨੀ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ।

Verse 61

एताभ्यां खलु बालाभ्यां शिवपूजाविधीयताम् । उपवीतानन्तरं हि शिवः श्रेयः करिष्यति

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਲਕਾਂ ਲਈ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਪਵੀਤ ਧਾਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਵ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਕਰੇਗਾ।

Verse 62

नन्दीश्वर उवाच । इति तामुपदिश्याथ भिक्षुवर्ण्यतनुः शिवः । स्वरूपं दर्शयामास परमं भक्तवत्सलः

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਭਿਖਾਰੀ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵ ਨੇ, ਭਗਤ-ਵਤਸਲ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।

Verse 63

अथ सा विप्रवनिता ज्ञात्वा तं शंकरम्प्रभुम् । सुप्रणम्य हि तुष्टाव प्रेम्णा गद्गदया गिरा

ਤਦ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਣ ਕੇ, ਡੂੰਘੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗਦਗਦ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 64

ततस्स भगवाञ्च्छम्भुर्धृतभिक्षुतनुर्द्रुतम् । पश्यन्त्या विप्रपन्त्यास्तु तत्रैवान्तरधीयत

ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਭਿਖਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਓਥੇ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 65

अथ तस्मिन् गते भिक्षौ विश्रब्धा ब्राह्मणी च सा । तमर्भकं समादाय सस्वपुत्रा गृहं ययौ

ਉਹ ਭਿਖਾਰੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋਈ; ਉਸ ਨਿੱਕੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਘਰ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 66

एकचक्राह्वये रम्ये ग्राम्ये कृत निकेतना । स्वपुत्रं राजपुत्रं च वरान्नैश्च व्यवर्द्धयत्

ਏਕਚਕ੍ਰਾ ਨਾਮ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਘਰ ਬਣਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਪੁੱਤਰ—ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਅੰਨ-ਪਾਨ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ।

Verse 67

ब्राह्मणै कृतसंस्कारौ कृतोपनयनौ च तौ । ववृधाते स्वगेहे च शिवपूजनतत्परौ

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਨਯਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਲੇ-ਬੜੇ—ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ।

Verse 68

तौ शाण्डिल्यमुनेस्तात निदेशान्नियम स्थितौ । प्रदोषे चक्रतुः शम्भोः पूजां कृत्वा व्रतं शुभम्

ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਸ਼ਾਂਡਿਲ੍ਯ ਮੁਨੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਵੇਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ; ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 69

कदाचिद्द्विजपुत्रेण विनाऽसौ राजनन्दनः । नद्यां स्नातुं गतः प्राप निधानकलशं वरम्

ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਉੱਤਮ ਘੜਾ ਮਿਲਿਆ।

Verse 70

एवं पूजयतोः शम्भुं राजद्विजकुमारयोः । सुखेनैव व्यतीयाय तयोर्मासचतुष्टयम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਯੁਵਕ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੀਤ ਗਏ।

Verse 71

एवमर्चयतोः शम्भुं भूयोपि परया मुदा । सम्वत्सरो व्यतीयाय तस्मिन्नेव तयोर्गृहे

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਿਆ।

Verse 72

सम्वत्सरे व्यतिक्रान्ते स राजतनयो मुने । गत्वा वनान्ते विप्रेण शिवस्यानुग्रहाद्विभोः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਗਿਆ।

Verse 73

अकस्मादागतां तत्र दत्तां तज्जनकेन ह । विवाह्य गन्धर्वसुतां चक्रे राज्यमकण्टकम्

ਉੱਥੇ ਅਚਾਨਕ ਆਈ ਗੰਧਰਵ-ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਗੰਧਰਵ-ਸੁਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਨਿਸ਼ਕੰਟਕ—ਨਿਰਵਿਘਨ—ਬਣਾ ਲਿਆ।

Verse 74

या विप्रवनिता पूर्वंतमपुष्णात्स्वपुत्रवत् । सैव माताभवत्तस्य स भ्राता द्विजनन्दनः

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸਤਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਾਲਦੀ ਸੀ, ਉਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣ ਗਈ; ਅਤੇ ਉਹ ਦਵਿਜ-ਨੰਦਨ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 76

भिक्षुवर्य्यावतारस्ते वर्णितश्च मयाधुना । शिवस्य धर्मगुप्ताह्व नृपबालसुखप्रदः

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਿਖਖੂ-ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਧਰਮਗੁਪਤ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਸੁਖ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 77

एतदाख्यानमनघं पवित्रं पावनं महत् । धर्मार्थकाममोक्षाणां साधनं सर्वकामदम्

ਇਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਆਖਿਆਨ ਪਵਿੱਤਰ, ਮਹਾ-ਪਾਵਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਮ-ਅਰਥ-ਕਾਮ-ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਯੋਗ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 78

य एतच्छ्रृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वा समाहितः । स भुक्त्वेहाखिलान्कामान्सोन्ते शिवपुरम्व्रजेत्

ਜੋ ਨਿੱਤ ਇਹ ਆਖਿਆਨ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਭੋਗ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਪੁਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 95

विदर्भे सोभवद्राजा जन्मनीह शिवव्रती । शिवार्चनान्तरायेण परैर्भोगांन्तरे हतः

ਵਿਦਰਭ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਸ਼ਿਵ-ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਪਰ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਭੋਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।