Adhyaya 24
Satarudra SamhitaAdhyaya 2464 Verses

पिप्पलादावतारकथनम् (Account of the Pippalāda Avatāra)

ਅਧਿਆਇ 24 ਸੰਵਾਦਾਂ ਦੀ ਪਰਤਦਾਰ ਰਚਨਾ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੈਵ ਅਵਤਾਰ-ਕਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਭਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੱਸ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਪਰਮ ਅਵਤਾਰ ਪਿੱਪਲਾਦ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਸ਼ੈਵ ਦਧੀਚੀ ਦਾ ਪੂਰਵ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਕ੍ਸ਼ੁਵ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਯਾਦ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ। ਦਧੀਚੀ ਦੀ ਆਦਰਸ਼ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਪਤਨੀ ਸੁਵਰਚਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਧਰਮ-ਆਚਾਰ ਦੇ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਵਸਥਾ ਸਧਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਕਰੁਣਾ ਕਰਕੇ ਸੁਵਰਚਾ ਵਿੱਚ ਪਿੱਪਲਾਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਅਵਤਾਰ ਲੋਕਹਿਤ ਲਈ ਹਸਤਕਸ਼ੇਪ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਸੂਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ—ਦੇਵ-ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ‘ਪਿੱਪਲਾਦ-ਚਰਿਤ੍ਰ’ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਗੂੜ੍ਹ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਤਪੱਸਿਆ, ਵਰਤ-ਸ਼ੁਚਿਤਾ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਵਤਰਨ ਦੇਵ-ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । पिप्पलादाख्यपरममवतारं महेशितुः । शृणु प्राज्ञ महाप्रीत्या भक्तिवर्धनमुत्तमम्

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਪ੍ਰਾਜ্ঞ! ਮਹਾਂ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਸੁਣ; ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ‘ਪਿੱਪਲਾਦ’ ਨਾਮਕ ਪਰਮ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਇਹ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਭਗਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 2

यः पुरा गदितो विप्रो दधीचिर्मुनिसत्तमः । महाशैवस्सुप्रतापी च्यावनिर्भृगुवंशजः

ਜਿਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ—ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਧੀਚਿ; ਮਹਾ-ਸ਼ੈਵ ਭਗਤ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਅਤੇ ਚ੍ਯਵਨ ਰਾਹੀਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।

Verse 3

क्षुवेण सह संग्रामे येन विष्णुः पराजितः । सनिर्जरोऽथ संशप्तो महेश्वरसहायिना

ਕ੍ਸ਼ੁ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਫਿਰ ਅਮਰਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ ਗਿਆ।

Verse 4

तस्य पत्नी महाभागा सुवर्चा नामनामतः । महापतिव्रता साध्वी यया शप्ता दिवौकसः

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਹਾਂਭਾਗਵਤੀ ਸੀ, ਜੋ ‘ਸੁਵਰਚਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਪਰਮ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਸਾਧਵੀ ਸੀ; ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਦੇਵਲੋਕ ਦੇ ਵਾਸੀ ਵੀ ਸ਼ਪਤ ਹੋਏ।

Verse 5

तस्मात्तस्यां महादेवो नानालीलाविशारदः । प्रादुर्बभूव तेजस्वी पिप्पलादेति नामतः

ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਮਹਾਦੇਵ ਤੇਜਸਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ‘ਪਿੱਪਲਾਦ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।

Verse 6

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य मुनिश्रेष्ठो नन्दीश्वरवचोऽद्भुतम् । सनत्कुमारः प्रोवाच नतस्कन्धः कृताञ्जलिः

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਮੋਢੇ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । नन्दीश्वर महाप्राज्ञ साक्षाद्रुद्रस्वरूपधृक् । धन्यस्त्वं सद्गुरुस्तात श्रावितेयं कथाद्भुता

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ্ঞ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਰੁਦ੍ਰ-ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਧੰਨ ਹੋ ਤੁਸੀਂ, ਤਾਤ, ਸਦਗੁਰੂ; ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਵਾਈ ਹੈ।

Verse 8

क्षुवेण सह संग्रामे श्रुतो विष्णुपुरा जयः । ब्रह्मणा मे पुरा तात तच्छापश्च शिलादज

ਹੇ ਸ਼ਿਲਾਦਜ ਪਿਆਰੇ, ਕ੍ਸ਼ੁ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਣੁਪੁਰੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਤਾਤ, ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

Verse 9

अधुना श्रोतुमिच्छामि देवशापं सुवर्चया । दत्तं पश्चात्पिप्पलादचरितं मङ्गलायनम्

ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੁਵਰਚਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਦੇਵ-ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਗਲਦਾਇਕ ਪਿੱਪਲਾਦ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।

Verse 10

सूत उवाच । इति श्रुत्वाथ शैलादिर्विधिपुत्रवचश्शुभम् । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम्

ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਵਿਧਿ-ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੈਲਾਦੀ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 11

नन्दीश्वर उवाच । एकदा निर्जरास्सर्वे वासवाद्या मुनीश्वर । वृत्रासुरसहायैश्च दैत्यैरासन्पराजिताः

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 12

स्वानि स्वानि वरास्त्रा णि दधीचस्याश्रमेऽखिलाः । निक्षिप्य सहसा सद्योऽभवन्देवाः पराजिताः

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਸਤ੍ਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ; ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 13

तदा सर्वे सुरास्सेन्द्रा वध्यमानास्तथर्षयः । ब्रह्मलोकगताश्शीघ्रं प्रोचुः स्वं व्यसनं च तत्

ਤਦੋਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਛੇਤੀ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਗਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਹ ਸਾਰੀ ਵਿਪਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।

Verse 14

तच्छ्रुत्वा देववचनं ब्रह्मा लोकपितामहः । सर्वं शशंस तत्त्वेन त्वष्टुश्चैव चिकीर्षितम्

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਲੋਕ-ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ; ਅਤੇ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਜੋ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ।

Verse 15

भवद्वधार्थं जनितस्त्वष्ट्रायं तपसा सुराः । वृत्रो नाम महातेजाः सर्वदैत्याधिपो महान्

ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ! ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਤਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵ੍ਰਿਤਰ ਨਾਮਕ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 16

अथ प्रयत्नः क्रियतां भवेदस्य वधो यथा । तत्रोपायं शृणु प्राज्ञ धर्महेतोर्वदामि ते

ਹੁਣ ਅਜਿਹਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਵਧ ਹੋ ਸਕੇ। ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ! ਉਸਦਾ ਉਪਾਅ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 17

महामुनिर्दधीचिर्यस्स तपस्वी जितेन्द्रियः । लेभे शिवं समाराध्य वज्रास्थित्ववरम्पुरा

ਮਹਾਮੁਨੀ ਦਧੀਚੀ, ਜੋ ਤਪੱਸਵੀ ਅਤੇ ਜਿਤੇਂਦਰੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਵਜਰ ਵਰਗੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 18

तस्यास्थीन्येव याचध्वं स दास्यति न संशय । निर्माय तैर्दण्डवज्रं वृत्रं जहि न संशयः

ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਹੀ ਮੰਗੋ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਦੇਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਡੰਡਾ ਬਣਾ ਕੇ ਵ੍ਰਿਤਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰੋ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

Verse 19

नन्दीश्वर उवाच । तच्छ्रुत्वा ब्रह्मवचनं शक्रो गुरुसमन्वितः । आगच्छत्सामरः सद्यो दधीच्याश्रममुत्तमम्

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ।

Verse 20

दृष्ट्वा तत्र मुनिं शक्रः सुवर्चान्वितमादरात् । ननाम साञ्जलिर्नम्रः सगुरुः सामरश्च तम्

ਉੱਥੇ ਤਪੋਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਆਦਰ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆਇਆ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਸਮੂਹ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 21

तदभिप्रायमाज्ञाय स मुनिर्बुधसत्तमः । स्वपत्नीं प्रेषयामास सुवर्चां स्वाश्रमान्तरम्

ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਜਾਣ ਕੇ, ਬੁੱਧਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੁਵਰਚਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 22

ततस्स देवराजश्च सामरः स्वार्थसाधकः । अर्थशास्त्रपरो भूत्वा मुनीशं वाक्यमब्रवीत्

ਫਿਰ ਦੇਵਰਾਜ, ਦੇਵ-ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਸਿਧ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਮੁਨੀਸ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 23

शक्र उवाच । त्वष्ट्रा विप्रकृताः सर्वे वयन्देवास्तथर्षयः । शरण्यं त्वां महाशैवं दातारं शरणं गताः

ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ, ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਅਨਿਆਇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਰਨਦਾਤਾ ਮਹਾਸ਼ੈਵ, ਦਾਤਾ ਪ੍ਰਭੂ—ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।

Verse 24

स्वास्थीनि देहि नो विप्र महावज्रमयानि हि । अस्थ्ना ते स्वपविं कृत्वा हनिष्यामि सुरद्रुहम्

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ ਮੁਨੀ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਦਿਓ; ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਹਾਵਜ੍ਰ-ਸਰੂਪ ਹਨ। ਤੇਰੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵਜ੍ਰ ਬਣਾਕੇ ਮੈਂ ਦੇਵ-ਦ੍ਰੋਹੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।

Verse 25

इत्युक्तस्तेन स मुनिः परोपकरणे रतः । ध्यात्वा शिवं स्वनाथं हि विससर्ज कलेवरम्

ਉਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਤ ਉਹ ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਨਾਥ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਸਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਗਿਆ।

Verse 26

ब्रह्मलोकं गतस्सद्यस्स मुनिर्ध्वस्तबन्धनः । पुष्पवृष्टिरभूत्तत्र सर्वे विस्मयमागताः

ਸਾਰੇ ਬੰਧਨ ਤੁਰੰਤ ਟੁੱਟ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਫੌਰਨ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।

Verse 27

अथ गां सुरभिं शक्र आहूयाशु ह्यलेहयत् । अस्त्रनिर्मितये त्वाष्ट्रं निदि देश तदस्थिभिः

ਫਿਰ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਸੁਰਭੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਹ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਚਟਵਾਏ। ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਅਸਤ੍ਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਤਵਸ਼ਟਾ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।

Verse 28

विश्वकर्मा तदाज्ञप्तश्चक्लृपेऽस्त्राणि कृत्स्नशः । तदस्थिभिर्वज्रमयस्सुदृढैश्शिववर्चसा

ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰ ਬਣਾਏ—ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਵਜ੍ਰਮਯ, ਬਹੁਤ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਸ਼ਿਵ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ।

Verse 29

वंशोद्भवं वज्रं शरो ब्रह्मशिरस्तथा । अन्यास्थिभिर्बहूनि स्वपराण्यस्त्राणि निर्ममे

ਬਾਂਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੱਡੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਵਜ੍ਰ, ਸ਼ਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਸ਼ਿਰ ਨਾਮਕ ਅਸਤ੍ਰ ਬਣਾਇਆ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਨੇਕ ਪਰਮ ਅਸਤ੍ਰ ਰਚੇ।

Verse 30

तमिन्द्रो वज्रमुद्यम्य वर्द्धितः शिववर्चसा । वृत्रमभ्यद्रवत्क्रुद्धो मुने रुद्र इवान्तकम्

ਹੇ ਮੁਨੀ! ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਵਜ੍ਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਆਪ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਵੇ।

Verse 31

ततः शक्रस्सुसन्नद्धस्तेन वज्रेण स द्रुतम् । उच्चकर्त शिरो वार्त्रं गिरिशृंगमिवौजसा

ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਿਆ ਸ਼ਕ੍ਰ ਉਸੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਵਾਰ ਕਰ ਕੇ ਭਾਰੀ ਬਲ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਬੈਠਾ—ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਚੀਰ ਦੇਵੇ।

Verse 32

तदा समुत्सवस्तात बभूव त्रिदिवौकसाम् । तुष्टुवुर्निर्जराश्शक्रम्पेतुः कुसुमवृष्टयः

ਤਦ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ! ਸੁਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ ਉਤਸਵ ਹੋਇਆ। ਅਮਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।

Verse 33

इति ते कथितन्तात प्रसंगाच्चरि तन्त्विदम् । पिप्पलादावतारम्भे शृणु शम्भोर्महादरात्

ਹੇ ਪਿਆਰੇ! ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਇਹ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਹੁਣ ਪਿੱਪਲਾਦ ਦੇ ਅਵਤਾਰ-ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣ।

Verse 34

सुवर्चा सा मुनेः पत्नी दधीचस्य महात्मनः । ययौ स्वमाश्रमाभ्यन्तस्तदाज्ञप्ता पतिव्रता

ਮਹਾਤਮਾ ਦਧੀਚਿ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਪਤਨੀ ਸੁਵਰਚਾ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 35

आगत्य तत्र सा दृष्ट्वा न पतिं स्वन्तपस्विनी । गृहकार्यं च सा कृत्वाखिलम्पतिनिदेशतः

ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਸਾਧਵੀ ਤਪਸਵਿਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ ਵੀ ਪਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਘਰ-ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

Verse 36

आजगाम पुनस्तत्र पश्यन्ती बह्वशोभनम् । देवांश्च तान्मुनिश्रेष्ठ सुवर्चा विस्मिताभवत्

ਉਹ ਮੁੜ ਉੱਥੇ ਆਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖੇ; ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਵਰਚਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ।

Verse 37

ज्ञात्वा च तत्सर्वमिदं सुराणां कृत्यं तदानीञ्च चुकोप साध्वी । ददौ तदा शापमतीव रुष्टा तेषां सुवर्चा ऋषिवर्यभार्या

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਤੁਰੰਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਈ; ਤਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ-ਵਰਯ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਵਰਚਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਰੋਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 38

सुवर्चोवाच । अहो सुरा द्रुष्टतराश्च सर्वे स्वकार्यदक्षा ह्यबुधाश्च लुब्धाः । तस्माच्च सर्वे पशवो भवन्तु सेन्द्राश्च मेऽद्यप्रभृतीत्युवाच

ਸੁਵਰਚਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਹਾਏ! ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਬਹੁਤ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰ, ਪਰ ਅਕਲੋਂ ਖਾਲੀ ਤੇ ਲਾਲਚੀ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸਭ ਪਸ਼ੂ ਬਣ ਜਾਣ!”

Verse 39

एवं शापन्ददौ तेषां सुराणां सः तपस्विनी । सशक्राणां च सर्वेषां सुवर्चा मुनिकामिनी

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪੱਸਵਿਨੀ, ਮੁਨੀ-ਪ੍ਰਿਆ ਸੁਵਰਚਾ ਨੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 40

अनुगन्तुम्पतेर्लोकमथेच्छत्सा पतिव्रता । चितां चक्र समेधोभिः सुपवित्रैर्मनस्विनी

ਫਿਰ ਪਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਿਧਾਂ ਨਾਲ ਚਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।

Verse 41

ततो नभोगिरा प्राह सुवर्चान्ताम्मुनिप्रियाम् । आश्वासयन्ती गिरिशप्रेरिता सुखदायिनी

ਤਦ ਗਿਰੀਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਸੁਖਦਾਇਨੀ ਨਭੋਗਿਰਾ ਨੇ ਮੁਨੀ-ਪ੍ਰਿਆ ਸੁਵਰਚਾਂਤਾ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

Verse 42

आकाशवाण्युवाच । साहसं न कुरु प्राज्ञे शृणु मे परमं वचः । मुनितेजस्त्वदुदरे तदुत्पादय यत्नतः

ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਬੋਲੀ—ਹੇ ਪ੍ਰਾਜ্ঞੇ, ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਨਾ ਕਰ; ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਬਚਨ ਸੁਣ। ਮੁਨੀ ਦਾ ਤੇਜ ਤੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ।

Verse 43

ततः स्वाभीष्टचरणन्देवि कर्तुन्त्वमर्हसि । सगर्भा न दहेद्गात्रमिति ब्रह्मनिदेशनम्

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈਂ; ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ—ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਾ ਸਾੜੇ।

Verse 44

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा सा नभोवाणी विरराम मुनीश्वर । तां श्रुत्वा सा मुनेः पत्नी विस्मिताभूत्क्षणं च सा

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ।

Verse 45

सुवर्चा सा महासाध्वी पतिलोकमभीप्सती । उपविश्याश्मना भूयः सोदरं विददार ह

ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਸੁਵਰਚਾ, ਮਹਾਸਾਧਵੀ, ਪਤੀ-ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਮੁੜ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 46

निर्गतो जठरात्तस्या गर्भो मुनिवरस्य सः । महादिव्यतनुर्दीप्तो भासयंश्च दिशोदश

ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਦਾ ਭ੍ਰੂਣ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ—ਮਹਾਦਿਵ੍ਯ ਦੇਹ ਨਾਲ ਦਿਪਤ, ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।

Verse 47

साक्षाद्रुद्रावतारोऽसौ दधीच वरतेजसः । प्रादुर्भूतस्स्वयन्तात स्वलीलाकरणे क्षमः

ਉਹ ਸਾਖਾਤ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਸੀ—ਉੱਤਮ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਦਧੀਚਿ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਸਮਰੱਥ ਸੀ।

Verse 48

तन्दृष्ट्वा स्वसुतन्दिव्यं स्वरूपम्मुनिकामिनी । सुवर्चाज्ञाय मनसा साक्षाद्रुद्रावतारकम्

ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁਨੀ-ਪ੍ਰਿਆ ਸੁਵਰਚਾ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਾਖਾਤ ਰੁਦ੍ਰਾਵਤਾਰ ਹੈ।

Verse 49

प्रहृष्टाभून्महासाध्वी प्रणम्याशु नुनाव सा । स्वहृदि स्थापयामास तत्स्वरूपम्मुनीश्वर

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਉਹ ਮਹਾਸਾਧਵੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਤੁਰੰਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸ্তুਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 50

सुवर्चा तनयं तं च प्रहस्य विमलेक्षणा । जननी प्राह सुप्रीत्या पतिलोकमभीप्सती

ਤਦੋਂ ਨਿਰਮਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਸੁਵਰਚਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਹੱਸ ਪਈ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਪਤੀ-ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ।

Verse 51

सुवर्चोवाच । हे तात परमेशान चिरन्तिष्ठास्य सन्निधौ । अश्वत्थस्य महाभाग सर्वेषां सुखदो भवेः

ਸੁਵਰਚਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਤਾਤ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨ! ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦੇ ਸਾਨ্নਿਧ ਵਿੱਚ ਚਿਰਕਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹੋ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣੋ।

Verse 52

मामाज्ञापय सुप्रीत्या पतिलोकाय चाधुना । तत्रस्थाहं च पतिना त्वां ध्याये रुद्ररूपिणम्

ਹੁਣ ਕਿਰਪਾਲੂ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ-ਲੋਕ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ। ਉੱਥੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਵੱਸ ਕੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ-ਰੂਪ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਕਰਾਂਗੀ।

Verse 54

एवन्दधीचपत्नी सा पतिना संगता मुने । शिवलोकं समासाद्य सिषेवे शङ्करम्मुदा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਦਧੀਚੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਿਵ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।

Verse 55

एतस्मिन्नन्तरे देवास्सेन्द्राश्च मुनिभिस्सह । तत्राजग्मुस्त्वरा तात आहूता इव हर्षिताः

ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਗਣ ਮੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚੇ; ਜਿਵੇਂ ਬੁਲਾਏ ਗਏ ਹੋਣ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।

Verse 56

हरिर्ब्रह्मा च सुप्रीत्यावतीर्णं शंकरं भुवि । सुवर्चायां दधीचाद्वा ययतुस्स्वगणैस्सह

ਤਦ ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਵਤਰੇ ਸ਼ੰਕਰ ਕੋਲ—ਸੁਵਰਚਾ ਵਿੱਚ ਦਧੀਚਿ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ—ਗਏ।

Verse 57

तत्र दृष्ट्वावतीर्णन्तं मुनिपुत्रत्वमागतम् । रुद्रं सर्वे प्रणेमुश्च तुष्टुवुर्बद्धपाणयः

ਉੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 58

तदोत्सवो महानासीद्देवानां मुनिसत्तम । नेदुर्दुन्दुभयस्तत्र नर्तक्यो ननृतुर्मुदा

ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਉਹ ਉਤਸਵ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਗੂੰਜੀਆਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚੀਆਂ।

Verse 59

जगुर्गन्धर्वपुत्राश्च किन्नरा वाद्यवादकाः । वादयामासुरमराः पुष्प वृष्टिं च चक्रिरे

ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾਏ। ਅਮਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਗੂੰਜਾਇਆ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।

Verse 60

पिप्पलस्य शर्वपितुर्विलसन्तं सुतं च तम् । संस्कृत्य विधिवत्सर्वे विष्ण्वाद्यास्तुष्टुवुः पुनः

ਤਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਉਸ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 61

पिप्पलादेति तन्नाम चक्रे ब्रह्मा प्रसन्नधीः । प्रसन्नो भव देवेश इत्यूचे हरिणा सुरैः

ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ “ਪਿੱਪਲਾਦ” ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵੇਸ਼ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਬੋਲੇ—“ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।”

Verse 62

इत्युक्त्वा तमनुज्ञाय ब्रह्मा विष्णुस्सुरास्तथा । स्वंस्वं धाम ययुस्सर्वे विधाय च महोत्सवम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਅਤੇ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਦੇਵਗਣ—ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮਹੋਤਸਵ ਕਰਕੇ—ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 63

अथ रुद्रः पिप्पलादोऽश्वत्थमूले महाप्रभुः । तताप सुचिरं कालं लोकानां हितकाम्यया

ਫਿਰ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਰੁਦ੍ਰ—ਪਿੱਪਲਾਦ—ਨੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦੇ ਮੂਲ ਹੇਠ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 64

इत्थं सुतपतस्तस्य पिप्पलादस्य सम्मुखे । महाकालो व्यतीयाय लोकचर्यानुसारिणः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੱਪਲਾਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁਤਪਾ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮ-ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਲੋਕ-ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਕਾਲ (ਵੱਡਾ ਸਮਾਂ) ਬੀਤਦਾ ਗਿਆ।

Verse 93

नन्दीश्वर उवाच । इत्येवं सा बभाषेऽथ सुवर्चा तनयम्प्रति । पतिमन्वगमत्साध्वी परमेण समाधिना

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਸਾਧਵੀ ਸੁਵਰਚਾ ਪਰਮ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਈ।

Frequently Asked Questions

It presents the narrative premise for Śiva’s manifestation as Pippalāda: the Mahāśaiva sage Dadhīci and his wife Suvarcā become pivotal through conflict-history and a deva-directed curse, culminating in Śiva’s avatāra as a restorative intervention.

The chapter uses śāpa (curse), pativratā power, and avatāra-birth as symbolic operators for Purāṇic causality: disciplined vow and devotion are not merely ethical ideals but mechanisms that reshape cosmic order, with Śiva’s descent representing anugraha that re-harmonizes disrupted dharma.

Śiva is highlighted in the avatāra-form named Pippalāda, described as a radiant manifestation arising in Suvarcā; the emphasis is on Maheśvara’s capacity to enter embodied history to protect devotees and recalibrate divine relations.