शारभावतारवर्णनम् (Account of Śiva’s Śārabha Manifestation and the Measureless Avatāras)

Verse 1

नंदीश्वर उवाच । विध्वंसी दक्षयज्ञस्य वीरभद्राह्वयः प्रभो । अवतारश्च विज्ञेयः शिवस्य परमात्मनः

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯੱਗ ਦਾ ਵਿਧੰਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜੋ ‘ਵੀਰਭਦ੍ਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 2

सतीचरित्रे कथितं चरितं तस्य कृत्स्नशः । श्रुतं त्वयापि बहुधा नातः प्रोक्तं सुविस्तरात्

ਸਤੀਂ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਹੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਸੁਣੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਮੁੜ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਜਾਵੇਗੀ।

Verse 3

अतः परं मुनिश्रेष्ठ भवत्स्नेहाद्ब्रवीमि तत् । शार्दूलाख्यावतारं च शङ्करस्य प्रभोः शृणु

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਨੇਹ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ‘ਸ਼ਾਰਦੂਲ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਵਤਾਰ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।

Verse 4

सदाशिवेन देवानां हितार्थं रूपमद्भुतम् । शारभं च धृतन्दिव्यं ज्वलज्ज्वालासमप्रभम्

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਨੇ ਅਦਭੁਤ, ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਾਰਭ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਰੂਪ ਭੜਕਦੀਆਂ ਜਵਾਲਾਂ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।

Verse 5

शिवावतारा अमिता सद्भक्तहितकारकाः । सङ्ख्या न शक्यते कर्तुं तेषां च मुनिसत्तमाः

ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਅਸੀਮ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੱਚੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।

Verse 6

आकाशस्य च ताराणां रेणुकानां क्षितेस्तथा । आसाराणां च वृद्धेन बहुकल्पैः कदापि हि

ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਤਾਰੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਧੂੜ-ਕਣ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਗਿਣਦਿਆਂ ਗਿਣਦਿਆਂ ਕੋਈ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੇਗਾ।

Verse 7

सङ्ख्या विशक्यते कर्तुं सुप्राज्ञैर्बहुजन्मभिः । शिवावताराणां नैव सत्यं जानीहि मद्वचः

ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਾਜ্ঞ ਮੁਨੀ ਵੀ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਗਣਿਤ ਹਨ—ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੱਚ ਜਾਣੋ।

Verse 8

तथापि च यथाबुद्ध्या कथयामि कथाश्रुतम् । चरित्रं शारभं दिव्यं परमैश्वर्य्यसूचकम्

ਤਥਾਪਿ ਆਪਣੀ ਯਥਾਬੁੱਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸੁਣੀ ਕਥਾ ਮੈਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਸ਼ਾਰਭ ਦਾ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਚਰਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 9

जयश्च विजयश्चैव भवद्भिः शापितौ यदा । तदा दितिसुतौ द्वौ तावभूतां कश्यपान्मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ! ਜਦੋਂ ਜਯ ਅਤੇ ਵਿਜਯ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਪਿਤ ਹੋਏ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਦਿਤੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਏ।

Verse 10

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां शार्दूलावतारे नृसिंहचरितवर्णनं नाम दशमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅੰਦਰ, ‘ਨ੍ਰਿਸਿੰਹ ਚਰਿਤ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਦਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 11

पृथ्व्युद्धारे विधात्रा व प्रार्थितो हि पुरा प्रभुः । हिरण्याक्षं जघानासौ विष्णुर्वाराहरूपधृक्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਧਾਰ ਲਈ ਵਿਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ; ਤਦੋਂ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।

Verse 12

तं श्रुत्वा भ्रातरं वीरं निहतं प्राणसन्निभम् । चुकोप हरयेऽतीव हिरण्यकशिपुर्मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਰਗੇ ਪਿਆਰੇ ਵੀਰ ਭਰਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 13

वर्षाणामयुतं तप्त्वा ब्रह्मणो वरमाप सः । न कश्चिन्मारयेन्मां वै त्वत्सृष्टाविति तुष्टतः

ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਤੇਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਸਕੇ।”

Verse 14

शोणिताख्यपुरं गत्वा देवानाहूय सर्वतः । त्रिलोकीं स्ववशे कृत्वा चक्रे राज्यमकण्टकम्

ਸ਼ੋਣਿਤ ਨਾਮਕ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ; ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਬਿਨਾ ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਰਗਾ—ਨਿਰਵਿਘਨ—ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।

Verse 15

देवर्षिकदनं चक्रे सर्वधर्म विलोपकः । द्विजपीडाकरः पापी हिरण्यकशिपुर्मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਪਾਪੀ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 16

प्रह्लादेन स्वपुत्रेण हरिभक्तेन दैत्यराट् । यदा विद्वेषमकरोद्धरिर्वैरं विशेषतः

ਜਦੋਂ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਲਾਦ—ਜੋ ਹਰਿ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ—ਦੇ ਕਾਰਨ ਦ್ವੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਤਦੋਂ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਹਰਿ ਦੀ ਵੈਰਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

Verse 17

सभास्तम्भात्तदा विष्णुरभूदाविर्द्रुतम्मुने । सन्ध्यायां क्रोधमापन्नो नृसिंहवपुषा ततः

ਹੇ ਮੁਨੀ! ਸਭਾ ਦੇ ਸਤੰਭ ਤੋਂ ਤਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ।

Verse 18

सर्वथा मुनिशार्दूल करालं नृहरेर्व्वपुः । प्रजज्वालातिभयदं त्रासयन्दैत्यसत्तमान्

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਾਰਦੂਲ! ਨ੍ਰਿਹਰੀ ਦਾ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਵਲੰਤ ਹੋ ਉਠਿਆ; ਅਤਿ ਡਰਾਉਣਾ ਬਣ ਕੇ ਦੈਤ੍ਯ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਗਿਆ।

Verse 19

नृसिंहेन तदा दैत्या निहताश्चैव तत्क्षणम् । हिरण्यकशिपुश्चाथ युद्धञ्चक्रे सुदारुणम्

ਤਦੋਂ ਨਰਸਿੰਹ ਨੇ ਦੈਤ੍ਯ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਛਿਨ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਛੇੜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 20

महायुद्धं तयोरासीन्मुहूर्त्तम्मुनिसत्तमाः । विकरालं च भयदं सर्वेषां रोमहर्षणम्

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਲਈ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ, ਡਰਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 21

सायं चकर्ष देवेशो देहल्यां दैत्यपुङ्गवम् । व्योम्नि देवेषु पश्यत्सु नृसिंहश्च रमेश्वरः

ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨਰਸਿੰਘ ਭਗਵਾਨ ਨੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ, ਉਸ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਚੌਖਟ 'ਤੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆ।

Verse 22

अथोत्संगे च तं कृत्वा नखैस्तदुदरन्द्रुतम् । विदार्य मारयामास पश्यतां त्रिदिवौकसाम्

ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਨਹੁੰਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਪੇਟ ਪਾੜ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 23

हते हिरण्यकशिपौ नृसिंहे नैव विष्णुना । जगत्स्वास्थ्यन्तदा लेभे न वै देवाविशेषतः

ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੇ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।

Verse 24

देवदुन्दुभयो नेदुः प्रह्लादो विस्मयं गतः । लक्ष्मीश्च विस्मयं प्राप्ता रूपं दृष्ट्वाऽद्भुतं हरेः

ਦੇਵ-ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ। ਹਰੀ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਵਿਸਮਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।

Verse 25

हतो यद्यपि दैत्येन्द्रस्तथापि न पुरं सुखम् । ययुर्देवा नृसिंहस्य ज्वाला सा न निवर्तिता

ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੇਵਤਾ ਹਟ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਨ੍ਰਿਸਿੰਹ ਦੀ ਉਹ ਜਲਦੀ ਉਗਰਤਾ ਠੰਡੀ ਨਾ ਪਈ।

Verse 26

तया च व्याकुलं जातं सर्वं चैव जगत्पुनः । देवाश्च दुःखमापन्नाः किम्भविष्यति वा पुनः

ਉਸ ਕਾਰਨ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮੁੜ ਵਿਅਾਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ—“ਹੁਣ ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?”

Verse 27

इत्येवं च वदन्तस्ते भयादूदूरमुपस्थि ताः । नृसिंहक्रोधजज्वालाव्याकुलाः पद्मभूमुखाः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਡਰ ਕਰਕੇ ਦੂਰ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ; ਪਦਮ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਮੁਖ ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਉਠੀ ਜਵਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਏ।

Verse 28

प्रह्रादं प्रेषयामासुस्तच्छान्त्यै निकटं हरेः । सर्वान्मिलित्वा प्रह्लादः प्रार्थितो गतवांस्तदा

ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਭੇਜਿਆ। ਤਦ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 29

उरसाऽऽलिंगयामास तं नृसिंहः कृपानिधिः । हृदयं शीतलं जातं रुड्ज्वाला न निवर्त्तिता

ਤਦ ਕਰੁਣਾ-ਨਿਧਿ ਨਰਸਿੰਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਕਸ਼ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਆਲਿੰਗਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਸੜਦੀ ਪੀੜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹਟੀ।

Verse 30

तथापि न निवृता रुड्ज्वाला नरहरेर्यदा । इष्टं प्राप्तास्ततो देवाश्शंकर शरणं ययुः

ਤਾਂ ਵੀ ਜਦੋਂ ਨਰਹਰੀ ਦੀ ਉਗਰ ਜਵਾਲਾ ਵਰਗੀ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਹਟੀ, ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ।

Verse 31

तत्र गत्वा सुरास्सर्वे ब्रह्माद्या मुनय स्तथा । शंकरं स्तवयामासुर्लोकानां सुखहेतवे

ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਮੁਨੀਗਣ—ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਖ-ਹਿਤ ਦੇ ਕਾਰਣ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 32

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव शरणागतवत्सल । पाहि नः शरणापन्ना न्सर्वान्देवाञ्जगन्ति च

ਦੇਵ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ, ਸ਼ਰਨਾਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਲੁ! ਅਸੀਂ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ; ਸਾਡੀ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।

Verse 33

नमस्तेऽस्तु नमस्तेऽस्तु नमस्तेऽस्तु सदाशिव । पूर्वं दुःखं यदा जातं तदा ते रक्षिता वयम्

ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ—ਹੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵ! ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਦੁੱਖ ਉੱਠਿਆ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸੀ।

Verse 34

समुद्रो मथितश्चैव रत्नानां च विभागशः । कृते देवैस्तदा शंभो गृहीतं गरलन्त्वया

ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਤਦ ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਰੁਣਾ ਵਸ਼ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਘੋਰ ਗਰਲ (ਵਿਸ਼) ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।

Verse 35

रक्षिताः स्म तदा नाथ नीलकण्ठ इति श्रुतः । विषं पास्यसि नो चेत्त्वं भस्मीभूतास्तदाखिलाः

ਹੇ ਨਾਥ, ਤਦ ਅਸੀਂ ਬਚ ਗਏ—ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ‘ਨੀਲਕੰਠ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ ਨਾ ਪੀਓ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਭ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ।

Verse 36

प्रसिद्धं च यदा यस्य दुःखं च जायते प्रभो । तदा त्वन्नाममात्रेण सर्वदुःखं विलीयते

ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਮਾਤਰ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 37

इदानीं नृहरिज्वालापीडितान्नस्सदाशिव । तां त्वं शमयितुं देव शक्तोऽसीति सुनिश्चितम्

ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਨ੍ਰਿਹਰੀ ਦੀ ਭੜਕਦੀ ਜਵਾਲਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ, ਹੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਕੇ ਨਿਵਾਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ—ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।

Verse 38

नन्दीश्वर उवाच । इति स्तुतस्तदा देवैश्शंकरो भक्तवत्सलः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्माऽभयन्दत्त्वा परप्रभुः

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਭਕਤ-ਵਤਸਲ ਸ਼ੰਕਰ ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਭੈ ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 39

शंकर उवाच । स्वस्थानं गच्छत सुरास्सर्व्वे ब्रह्मादयोऽभयाः । शमयिष्यामि यद्दुःखं सर्वथा हि व्रतम्मम

ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦੇਵਗਣੋ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਸਭੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਓ। ਜੋ ਦੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵਰਤ ਹੈ।

Verse 40

गतो मच्छरणं यस्तु तस्य दुःखं क्षयं गतम् । मत्प्रियः शरणापन्नः प्राणेभ्योऽपि न संशयः

ਜੋ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਭਗਤ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 41

नन्दीश्वर उवाच । इति श्रुत्वा तदा देवा ह्यानन्दम्परमं गताः । यथागतं तथा जग्मुस्स्मरन्तश्शंकरं मुदा

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ—ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ।