ब्राह्मणीमरणवर्णनम् (Account of the Brahmin Woman’s Death) — within Nandikeśvara-māhātmya

Verse 1

सूत उवाच । कालंजरे गिरौ दिव्ये नीलकण्ठो महेश्वरः । लिंगरूपस्सदा चैव भक्तानन्दप्रदः सदा

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਦਿਵ੍ਯ ਕਾਲੰਜਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਨੀਲਕੰਠ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸਦਾ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਆਨੰਦ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।

Verse 2

महिमा तस्य दिव्योस्ति श्रुतिस्मृतिप्रकीतितः । तीर्थं तदाख्यया तत्र स्नानात्पातकनाशकृत्

ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 3

रेवातीरे यानि सन्ति शिवलिंगानि सुव्रताः । सर्वसौख्यकराणीह तेषां संख्या न विद्यते

ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ ਧਾਰਿਓ, ਰੇਵਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਜੋ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਣਜਾਣ ਹੈ—ਗਿਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।

Verse 4

सा च रुद्रस्वरूपा हि दर्शनात्पापहारिका । तस्यां स्थिताश्च ये केचित्पाषाणाः शिवरूपिणः

ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰ-ਸਰੂਪ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਜੋ ਵੀ ਪੱਥਰ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਿਵ-ਰੂਪ—ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਟ ਰੂਪ ਹਨ।

Verse 5

तथापि च प्रवक्ष्यामि यथान्यानि मुनीश्वराः । प्रधानशिवलिंगानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि च

ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰੋ, ਮੈਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਭੁਕਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।

Verse 6

आर्तेश्वरसुनामा हि वर्तते पापहारकः । परमेश्वर इति ख्यातः सिंहेश्वर इति स्मृतः

ਉਹ ‘ਆਰਤੇਸ਼ਵਰ’ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਪਾਪ ਹਰਨ ਵਾਲਾ। ਉਹ ‘ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ’ ਵਜੋਂ ਖਿਆਤ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਸਿੰਹੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

शर्मेशश्च तथा चात्र कुमारेश्वर एव च । पुण्डरीकेश्वरः ख्यातो मण्डपेश्वर एव च

ਇੱਥੇ ‘ਸ਼ਰਮੇਸ਼’ ਅਤੇ ‘ਕੁਮਾਰੇਸ਼ਵਰ’ ਵੀ ਹਨ; ‘ਪੁੰਡਰੀਕੇਸ਼ਵਰ’ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਮੰਡਪੇਸ਼ਵਰ’ ਵੀ।

Verse 8

तीक्ष्णेशनामा तत्रासीद्दर्शनात्पापहारकः । धुंधुरेश्वरनामासीत्पापहा नर्मदातटे

ਉੱਥੇ ‘ਤੀਖ਼ਣੇਸ਼’ ਨਾਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਤਟ ‘ਧੁੰਧੁਰੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਪਾਪਹਰ ਹੈ।

Verse 9

शूलेश्वर इति ख्यातस्तथा कुंभेश्वरः स्मृतः । कुबेरेश्वरनामापि तथा सोमेश्वरः स्मृतः

ਉਹ ‘ਸ਼ੂਲੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਕੁੰਭੇਸ਼ਵਰ’ ਵਜੋਂ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ‘ਕੁਬੇਰੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ’ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਿਮਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 10

नीलकण्ठो मंगलेशो मंगलायतनो महान् । महाकपीश्वरो देवः स्थापितो हि हनूमता

ਨੀਲਕੰਠ, ਮੰਗਲੇਸ਼, ਮੰਗਲ ਦਾ ਮਹਾਨ ਧਾਮ—ਉਹ ਦੇਵ ਮਹਾਕਪੀਸ਼ਵਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 11

ततश्च नंदिको देवो हत्याकोटिनिवारकः । सर्वकामार्थदश्चैव मोक्षदो हि प्रकीर्तित

ਫਿਰ ਦੇਵ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਰਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼-ਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 12

नन्दीकेशं च यश्चैव पूजयेत्परया मुदा । नित्यं तस्याखिला सिद्धिर्भविष्यति न संशयः

ਜੋ ਕੋਈ ਨਿੱਤ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਨੰਦੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 13

तत्र तीरे च यः स्नाति रेवायां मुनिसत्तमाः । तस्य कामाश्च सिध्यन्ति सर्वं पापं विनश्यति

ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਰੇਵਾ (ਨਰਮਦਾ) ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਧਰਮਯੁਕਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 14

ऋषय ऊचुः । एवं तस्य च माहात्म्यं कथं तत्र महामते । नन्दिकेशस्य कृपया कथ्यतां च त्वयाधुना

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ! ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਕਟਾਵੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉੱਥੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋਈ? ਨੰਦਿਕੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।

Verse 15

सूत उवाच । सम्यक्पृष्टं भवद्भिश्च कथयामि यथाश्रुतम् । शौनकाद्याश्च मुनयः सर्वे हि शृणुतादरात्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ ਮੁਨੀਓ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

Verse 16

पुरा युधिष्ठिरेणैव पृष्टश्च ऋषिसत्तमः । यथोवाच तथा वच्मि भवत्स्नेहानुसारतः

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹੁਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 17

रेवायाः पश्चिमे तीरे कर्णिकी नाम वै पुरी । विराजते सुशोभाढ्या चतुर्वर्णसमाकुला

ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ‘ਕਰਣਿਕੀ’ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਨਗਰੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰੋਂ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

Verse 18

तत्र द्विजवरः कश्चिदुत्तस्य कुलसम्भवः । काश्यां गतश्च पुत्राभ्यामर्पयित्वा स्वपत्निकाम्

ਉੱਥੇ ਉੱਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਕੇ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 19

तत्रैव स मृतो विप्रः पुत्राभ्यां च श्रुतन्तदा । तदीयं चैव तत्कृत्यं चक्राते पुत्रकावुभौ

ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਵਿਪ੍ਰ ਮਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਤਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।

Verse 20

पत्नी च पालयामास पुत्रौ पुत्रहितैषिणी । पुत्रौ च वर्जयित्वा च विभक्तं वै धनं तया

ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਧਨ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ।

Verse 21

स्वीयं च रक्षितं किंचिद्धनं मरणहेतवे । ततश्च द्विजपत्नी हि कियत्कालं मृता च सा

ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਜ (ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ) ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨ ਵਿਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮ੍ਰਿਤ ਪਈ ਰਹੀ।

Verse 22

कदाचित्क्रियमाणा सा विविधं पुण्यमाचरत् । न मृता दैवयोगेन द्विजपत्नी च सा द्विजाः

ਕਦੇ ਦੈਵ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਰੀ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਜੀਵਿਤ ਹੀ ਰਹੀ।

Verse 23

यदा प्राणान्न मुमुचे माता दैवात्तयोश्च सा । तद्दृष्ट्वा जननीकष्टं पुत्रकावूचतुस्तदा

ਜਦੋਂ ਦੈਵ-ਵਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗੇ, ਤਦ ਜਨਨੀ ਦਾ ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬੋਲੇ।

Verse 24

पुत्रावूचतुः । किं न्यूनं विद्यते मातः कष्टं यद्विद्यते महत् । व्रियतां तदृतं प्रीत्या तदावां करवावहे

ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮਾਤਾ ਜੀ, ਕੀ ਕੋਈ ਘਾਟ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਵੱਡਾ ਕਲੇਸ਼ ਹੈ? ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੱਚ ਦੱਸੋ; ਉਹ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰਾਂਗੇ।

Verse 25

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वोक्तं तया तत्र न्यूनं तु विद्यते बहु । तदेव क्रियते चेद्वै सुखेन मरणं भवेत्

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਮਝ ਆਇਆ ਕਿ ਹਾਲੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਉਸੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਸਚੇ ਨਾਲ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਵੀ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 26

ज्येष्ठपुत्रश्च यस्तस्यास्तेनोक्तं कथ्यतान्त्वया । करिष्यामि तदेतद्धि तया च कथितन्तदा

ਉਸ ਦੇ ਜੇਠੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ। ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਮੈਂ ਓਹੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਓਹੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਸੀ।

Verse 27

द्विजपत्न्युवाच । शृणु पुत्र वचः प्रीत्या पुरासीन्मे मनः स्पृहा । काश्यां गंतुं तथा नासीदिदानीं म्रियते पुनः

ਦੁਇਜ-ਪਤਨੀ ਬੋਲੀ—ਪੁੱਤਰ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ੀ ਜਾਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਜਗੀ ਸੀ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ। ਹੁਣ ਓਹੀ ਤਾਂਘ ਮੁੜ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਰ ਕੇ ਫਿਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੋਵੇ।

Verse 28

ममास्थीनि त्वया पुत्र क्षेपणीयान्यतन्द्रितम् । गंगाजले शुभं तेद्य भविष्यति न संशयः

ਪੁੱਤਰ, ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਮੇਰੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਗੰਗਾ-ਜਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰ ਦੇਈਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

Verse 29

सूत उवाच । इत्युक्ते च तया मात्रा स ज्येष्ठतनयोब्रवीत् । मातरं मातृभक्तिस्तु सुव्रतां मरणोन्मुखीम्

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਮਾਂ ਨੇ ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਜੇਠੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—ਜੋ ਮਾਤਾ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਸੁਵ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੌਤ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

Verse 30

पुत्र उवाच । मातस्त्वया सुखेनैव प्राणास्त्याज्या न संशयः । तव कार्यं पुरा कृत्वा पश्चात्कार्यं मदीयकम्

ਪੁੱਤਰ ਬੋਲਿਆ—ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕਰ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਕਰਤਵ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ।

Verse 31

इति हस्ते जलं दत्त्वा यावत्पुत्रो गृहं गतः । तावत्सा च मृता तत्र हरस्मरणतत्परा

ਇਉਂ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਜਲ ਦੇ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਹਾਲੇ ਘਰ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਗਈ।

Verse 32

तस्याश्चैव तु यत्कृत्यं तत्सर्वं संविधाय सः । मासिकं कर्म कृत्वा तु गमनाय प्रचक्रमे

ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਤਵ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਮਾਸਿਕ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤੁਰ ਪਿਆ।

Verse 33

द्वयोः श्रेष्ठतमो यो वै सुवादो नाम विश्रुतः । तदस्थीनि समादाय निस्सृतस्तीर्थकाम्यया

ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਉਹ ‘ਸੁਵਾਦ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਅਸਥੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।

Verse 34

संगृह्य सेवकं कंचित्तेनैव सहितस्तदा । आश्वास्य भार्य्यापुत्रांश्च मातुः प्रियचिकीर्षया

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦੇ ਸੰਗ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 35

श्राद्धदानादिकं भोज्यं कृत्वा विधिमनुत्तमम् । मंगलस्मरणं कृत्वा निर्जगाम गृहाद्द्विजः

ਸ਼ਰਾਧ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭੋਜਨ-ਅਰਪਣ ਉੱਤਮ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੰਗਲ-ਸਿਮਰਨ (ਪਵਿੱਤਰ ਆਹਵਾਨ) ਕਰ ਉਹ ਦਵਿਜ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।

Verse 36

तद्दिने योजनं गत्वा विंशति ग्रामके शुभे । उवासास्तं गते भानौ गृहे विप्रस्य कस्यचित्

ਉਸੇ ਦਿਨ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਤੁਰ ਕੇ, ਵੀਹ ਸ਼ੁਭ ਪਿੰਡ ਲੰਘ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਟਿਕਿਆ।

Verse 37

चक्रे सन्ध्यादिसत्कर्म स द्विजो विधिपूर्वकम् । स्तवादि कृतवांस्तत्र शंभोरद्भुतकर्मणः

ਉਸ ਦਵਿਜ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਧਿਆ ਆਦਿ ਸਤਕਰਮ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਲਈ ਸਤੁਤੀ ਆਦਿ ਭਗਤੀ-ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ।

Verse 38

सेवकेन तदा युक्तो ब्राह्मणः संस्थितस्तदा । यामिनी च गता तत्र मुहूर्तद्वयसंमिता

ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੇਵਕ ਸਮੇਤ ਓਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਉਥੇ ਦੋ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਜਿਤਨੀ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ।

Verse 39

एतस्मिन्नंतरे तत्रैकमाश्चर्य्यमभूत्तदा । शृणुतादरतस्तच्च मुनयो वो वदाम्यहम्

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਓਥੇ ਹੀ ਇਕ ਮਹਾਨ ਅਚੰਭਾ ਵਾਪਰਿਆ। ਹੇ ਮੁਨੀਓ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।