गौतमस्य शिवदर्शनं पापक्षयवचनं च | Gautama’s Vision of Śiva and the Teaching on Sin and Purification
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸੂਤ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਕ੍ਰਿਪਾਨਿਧਿ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਵਰ ਮੰਗੋ।’ ਗੌਤਮ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸ ਤੇ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਹੋਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੂੰ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈਂ; ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਅਤੇ ਭਗਤ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਭਗਤ-ਦ੍ਰੋਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੁਰਾਤਮਿਆਂ ਦੇ ਕੁਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਦੰਡਦਾਤਾ ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਨ, ਸੱਚੀ ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਨਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एवं कृते तु ऋषिणा सस्त्रीकेन द्विजाश्शिवः । आविर्बभूव स शिवः प्रसन्नस्सगणस्तदा
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਦਵਿਜਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਆਵਿਰਭੂਤ ਹੋਏ।
Verse 2
अथ प्रसन्नस्स शिवो वरं ब्रूहि महामुने । प्रसन्नोऽहं सुभक्त्या त इत्युवाच कृपानिधिः
ਤਦੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ— “ਵਰ ਮੰਗ; ਤੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹਾਂ।” ਇਉਂ ਕਰੁਣਾ-ਨਿਧਿ ਸ਼ੰਭੂ ਬੋਲੇ।
Verse 3
तदा तत्सुंदरं रूपं दृष्ट्वा शंभोर्महात्मनः । प्रणम्य शंकरं भक्त्या स्तुतिं चक्रे मुदान्वितः
ਤਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
Verse 4
स्तुत्वा बहु प्रणम्येशं बद्धाञ्जलिपुटः स्थितः । निष्पापं कुरु मां देवाब्रवीदिति स गौतमः
ਬਹੁਤ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ— “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਕਰ ਦਿਓ।”
Verse 5
सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य गौतमस्य महात्मनः । सुप्रसन्नतरो भूत्वा शिवो वाक्यमुपाददे
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮਹਾਤਮਾ ਗੌਤਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।
Verse 6
शिव उवाच । धन्योऽसि कृतकृत्योऽसि निष्पापोऽसि सदा मुने । एतैर्दुष्टैः किल त्वं च च्छलितोऽसि खिलात्मभिः
ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੈਂ; ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਹੈਂ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਟ, ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਛਲ ਲਿਆ ਹੈ।”
Verse 7
त्वदीयदर्शनाल्लोका निष्पापाश्च भवंति हि । किं पुनस्त्वं सपापोऽसि मद्भक्तिनिरतस्सदा
ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪ ਪਾਪੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ?
Verse 8
उपद्रवस्त्वयि मुने यैः कृतस्तु दुरात्मभिः । ते पापाश्च दुराचारा हत्यावंतस्त एव हि
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਉਪਦ੍ਰਵ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹਨ; ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਹੀ ਹੱਤਿਆ-ਪਾਪ ਦੇ ਕਰਤਾਰ ਹਨ।
Verse 9
एतेषां दर्शनादन्ये पापिष्ठाः संभवंतु च । कृतघ्नाश्च तथा जाता नैतेषां निष्कृतिः क्वचित्
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਹੋਰ ਪਾਪੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਹ ਆਪ ਵੀ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ।
Verse 10
सूत उवाच । इत्युक्त्वा शंकरस्तस्मै तेषां दुश्चरितं तदा । बहूवाच प्रभुर्विप्राः सत्कदोऽसत्सु दंडदः
ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਤਦ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਚਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਸਤਕਰਮੀ ਨੂੰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਿਹਾ।
Verse 11
शर्वोक्तमिति स श्रुत्वा सुविस्मितमना ऋषिः । सुप्रणम्य शिवं भक्त्या सांजलिः पुनरब्रवीत्
ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਵਿਸਮਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ।
Verse 12
गौतम उवाच । ऋषिभिस्तैर्महेशान ह्युपकारः कृतो महान् । यद्येवं न कृतं तैस्तु दर्शनं ते कुतो भवेत्
ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ, ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਐਸਾ ਨਾ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ?
Verse 13
धन्यास्ते ऋषयो यैस्तु मह्यं शुभतरं कृतम् । तद्दुराचरणादेव मम स्वार्थो महानभूत्
ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਉਸੇ ਦੁਸ਼ਚਰਨ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 14
सूत उवाच । इत्येवं तद्वचश्श्रुत्वा सुप्रसन्नो महेश्वरः । गौतमं प्रत्युवाचाशु कृपादृष्ट्या विलोक्य च
ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਕਿਰਪਾ-ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਗੌਤਮ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
Verse 15
शिव उवाच । ऋषि धन्योसि विप्रेंद्र ऋषे श्रेष्ठतरोऽसि वै । ज्ञात्वा मां सुप्रसन्नं हि वृणु त्वं वरमुत्तमम्
ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ, ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ; ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਤੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਜਾਣ ਕੇ ਹੁਣ ਉੱਤਮ ਵਰ ਮੰਗ।
Verse 16
सूत उवाच । गौतमोऽपि विचार्यैव लोके विश्रुतमित्युत । अन्यथा न भवेदेव तस्मादुक्तं समाचरेत्
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਗੌਤਮ ਨੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਇਹ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” ਇਸ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਆਚਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 17
निश्चित्यैवं मुनिश्रेष्ठो गौतमश्शिवभक्तिमान् । सांजलिर्नतशीर्षो हि शंकरं वाक्यमब्रवीत्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਗੌਤਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
Verse 18
गौतम उवाच । सत्यं नाथ ब्रवीषि त्वं तथापि पंचभिः कृतम् । नान्यथा भवतीत्यत्र यज्जातं जायतां तु तत्
ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਨਾਥ, ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ; ਪਰ ਇਹ ਪੰਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਇੱਥੇ ਉਪਜਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਧ ਹੋਵੇ।
Verse 19
यदि प्रसन्नो देवेश गंगा च दीयतां मम । कुरु लोकोपकारं हि नमस्तेऽस्तु नमोऽस्तु ते
ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ਇਹ ਕਰ ਦਿਓ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 20
सूत उवाच । इत्युक्त्वा वचनं तस्य धृत्वा वै पादपंकजम् । नमश्चकार देवेशं गौतमो लोककाम्यया
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ ਗੌਤਮ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਦੇਵੇਸ਼ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
Verse 21
ततस्तु शंकरो देवः पृथिव्याश्च दिवश्च सः । सारं चैव समुद्धृत्य रक्षितं पूर्वमेव तत्
ਫਿਰ ਦੇਵ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦਾ ਸਾਰ ਤੱਤ ਕੱਢ ਕੇ, ਲੋਕ-ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ।
Verse 22
विवाहे ब्रह्मणा दत्तमवशिष्टं च किंचन । तत्तस्मै दत्तवाञ्च्छंभुर्मुनये भक्तवत्सलः
ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਭਕਤ-ਵਤਸਲ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉਹ ਬਚਤ ਵੀ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤੀ।
Verse 23
गंगाजलं तदा तत्र स्त्रीरूपमभवत्परम् । तस्याश्चैव ऋषिश्रेष्ठः स्तुतिं कृत्वा नतिं व्यधात्
ਉਸੇ ਥਾਂ ਤੇ ਤਦੋਂ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਲ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਇਸਤਰੀ-ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਵ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
Verse 24
गौतम उवाच । धन्यासि कृतकृत्यासि पावितं भुवनं त्वया । मां च पावय गंगे त्वं पततं निरये ध्रुवम्
ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਗੰਗੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕ ਵੱਲ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
Verse 25
सूत उवाच । शंभुश्चापि तदोवाच सर्वेषां हितकृच्छृणु । गंगे गौतममेनं त्वं पावयस्व मदाज्ञया
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤਦ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ: “ਸਭ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁਣ। ਹੇ ਗੰਗਾ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਸ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ।”
Verse 26
इति श्री शिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां । त्र्यंबकेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम षड्विंशोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਚੌਥੀ ਕੋਟਿਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ‘ਤ੍ਰਯੰਬਕੇਸ਼ਵਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ-ਵਰਨਨ’ ਨਾਮਕ ਛੱਬੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 27
गंगोवाच । ऋषिं तु पावयित्वाहं परिवारयुतं प्रभो । गमिष्यामि निजस्थानं वचस्सत्यं ब्रवीमि ह
ਗੰਗਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ! ਇਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨਿਜ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਮੈਂ ਸੱਚਾ ਬਚਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।
Verse 28
सूत उवाच । इत्युक्तो गंगया तत्र महेशो भक्तवत्सलः । लोकोपकरणार्थाय पुनर्गगां वचोऽब्रवीत्
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਗੰਗਾ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਉਪਰੰਤ, ਭਕਤਵਤਸਲ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕੀਤਾ।
Verse 29
शिव उवाच । त्वया स्थातव्यमत्रैव व्रजेद्यावत्कलिर्युगः । वैवस्वतो मनुर्देवि ह्यष्टाविंशत्तमो भवेत्
ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਦੇਵੀ! ਕਲੀਯੁਗ ਲੰਘਣ ਤੱਕ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਜਾ ਸਕੇਂਗੀ, ਜਦੋਂ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਠਾਈਵਾਂ ਮਨੁ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 30
सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य स्वामिनश्शंकरस्य तत् । प्रत्युवाच पुनर्गंगा पावनी सा सरिद्वरा
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਗੰਗਾ ਨੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 31
गंगोवाच । माहात्म्यमधिकं चेत्स्यान्मम स्वामिन्महेश्वर । सर्वेभ्यश्च तदा स्थास्ये धरायां त्रिपुरान्तकः
ਗੰਗਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਸਵਾਮੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਜੇ ਮੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਉੱਚੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ, ਸਭ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਾਂਗੀ।
Verse 32
किं चान्यच्च शृणु स्वामिन्वपुषा सुन्दरेण ह । तिष्ठ त्वं मत्समीपे वै सगणसांबिकः प्रभो
ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ! ਆਪਣਾ ਸੁੰਦਰ ਸਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।
Verse 33
सूत उवाच । एवं तस्या वचः श्रुत्वा शंकरो भक्तवत्सलः । लोकोपकरणार्थाय पुनर्गंगां वचोब्रवीत्
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਤ-ਵਤਸਲ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
Verse 34
शिव उवाच । धन्यासि श्रूयतां गंगे ह्यहं भिन्नस्त्वया न हि । तथापि स्थीयते ह्यत्र स्थीयतां च त्वयापि हि
ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਗੰਗੇ, ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਸੁਣ; ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਕਟਾਵੇ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਰਹਾਂਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਰਹਿ।
Verse 35
सूत उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा स्वामिनः परमेशितुः । प्रसन्नमानसा भूत्वा गंगा च प्रत्यपूजयत्
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਗੰਗਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਤਰ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
Verse 36
एतस्मिन्नंतरे देवा ऋषयश्च पुरातनाः । सुतार्थान्यप्यनेकानि क्षेत्राणि विविधानि च
ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇਵਗਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਲਕਸ਼ ਲਈ ਅਨੇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਤੀਰਥਾਂ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
Verse 37
आगत्य गौतमं सर्वे गंगां च गिरिशं तथा । जयजयेति भाषंतः पूजयामासुरादरात्
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੌਤਮ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਤੇ ਗਿਰੀਸ਼ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਵੀ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ। “ਜੈ ਜੈ” ਆਖਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭਗਤੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
Verse 38
ततस्ते निर्जरा सर्वे तेषां चक्रुः स्तुतिं मुदा । करान् बद्ध्वा नतस्कंधा हरिब्रह्मादयस्तदा
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਦੇਵ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ), ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇ ਮੋਢੇ ਨਿਵਾ ਕੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।
Verse 39
गंगा प्रसन्ना तेभ्यश्च गिरिशश्चोचतुस्तदा । वरं ब्रूत सुरश्रेष्ठा दद्वो वः प्रियकाम्यया
ਤਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਗਿਰੀਸ਼ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਬੋਲੇ— “ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਵਰ ਮੰਗੋ; ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਿਯ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਵਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।”
Verse 40
देवा ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश प्रसन्ना त्वं सरिद्वरे । स्थातव्यमत्र कृपया नः प्रियार्थं तथा नृणाम्
ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ— “ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਅਤੇ ਹੇ ਸਰਿਦ੍ਵਰੇ ਗੰਗੇ, ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਿਯ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।”
Verse 41
गंगोवाच । यूयं सर्वप्रियार्थं च तिष्ठथात्र न किं पुनः । गौतमं क्षालयित्वाहं गमिष्यामि यथागतम्
ਗੰਗਾ ਨੇ ਕਿਹਾ— “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਇੱਛਾ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੋ; ਫਿਰ ਸੰਦੇਹ ਕਿਉਂ? ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਆਈ ਸੀ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ।”
Verse 42
भवत्सु मे विशेषोत्र ज्ञेयश्चैव कथं सुराः । तत्प्रमाणं कृतं चेत्स्यात्तदा तिष्ठाम्यसंशयम्
“ਹੇ ਦੇਵੋ, ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇ? ਜੇ ਉਸ ਦਾ ਯੋਗ ਪ੍ਰਮਾਣ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਾਂਗੀ।”
Verse 43
सर्वे ऊचुः । सिंहराशौ यदा स्याद्वै गुरुस्सर्वसुहृत्तमः । तदा वयं च सर्वे त्वागमिष्यामो न संशयः
ਸਭ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਪਰਮ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਹੈ, ਸਿੰਹ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਭ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵਾਂਗੇ; ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
Verse 44
एकादश च वर्षाणि लोकानां पातकं त्विह । क्षालितं यद्भवेदेवं मलिनास्स्मः सरिद्वरे
ਇੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਪਾਪ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਸਰਿਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ ਮਲਿਨ ਹਾਂ।
Verse 45
तस्यैव क्षालनाय त्वायास्यामस्सर्वथा प्रिये । त्वत्सकाशं महादेवि प्रोच्यते सत्यमादरात्
ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵਾਂਗੇ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਸਾਨ্নਿਧ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੱਚ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Verse 46
अनुग्रहाय लोकानामस्माकं प्रियकाम्यया । स्थातव्यं शंकरेणापि त्वया चैव सरिद्वरे
ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਿਯ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਹੇ ਸਰਿਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੁ; ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵਸਣ।
Verse 47
यावत्सिंहे गुरुश्चैव स्थास्यामस्तावदेव हि । त्वयि स्नानं त्रिकालं च शंकरस्य च दर्शनम्
ਹੇ ਪੂਜਯ ਗੁਰਦੇਵ, ਅਸੀਂ ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਸਿੰਹ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗੇ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਕਾਲ ਸਨਾਨ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਪਾਵਨ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ।
Verse 48
कृत्वा स्वपापं निखिलं विमोक्ष्यामो न संशयः । स्वदेशांश्च गमिष्यामो भवच्छासनतो वयम्
ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।
Verse 49
सूत उवाच । इत्येवं प्रार्थितस्तैस्तु गौतमेन महर्षिणा । स्थितोऽसौ शंकरः प्रीत्या स्थिता सा च सरिद्वरा
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਵੱਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸ਼ੰਕਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਦੀ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੀ।
Verse 50
सा गंगा गौतमी नाम्ना लिंगं त्र्यंबकमीरितम् । ख्याता ख्यातं बभूवाथ महापातकनाशनम्
ਉਹ ਗੰਗਾ “ਗੌਤਮੀ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਅਤੇ ਲਿੰਗ “ਤ੍ਰਯੰਬਕ” ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਵਜੋਂ ਵਿਖਿਆਤ ਹੋ ਗਏ।
Verse 51
तद्दिनं हि समारभ्य सिंहस्थे च बृहस्पतौ । आयांति सर्वतीर्थानि क्षेत्राणि देवतानि च
ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਸਿੰਹ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 52
सरांसि पुष्करादीनि गंगाद्यास्सरितस्तथा । वासुदेवादयो देवाः संति वै गोतमीतटे
ਗੌਤਮੀ (ਗੋਦਾਵਰੀ) ਦੇ ਕੰਢੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ, ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
Verse 53
यावत्तत्र स्थितानीह तावत्तेषां फलं न हि । स्वप्रदेशे समायातास्तर्ह्येतेषां फलं भवेत्
ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ॥
Verse 54
ज्योतिर्लिंगमिदं प्रोक्तं त्र्यंबकं नाम विश्रुतम् । स्थितं तटे हि गौतम्या महापातकनाशनम्
ਇਹ ਜੋਤਿਰਲਿੰਗ ‘ਤ੍ਰਯੰਬਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ॥
Verse 55
यः पश्येद्भक्तितो ज्योतिर्लिंगं त्र्यंबकनामकम् । पूजयेत्प्रणमेत्स्तुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ‘ਤ੍ਰਯੰਬਕ’ ਨਾਮਕ ਜੋਤਿਰਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥
Verse 56
ज्योतिर्लिंगं त्र्यंबकं हि पूजितं गौतमेन ह । सर्वकामप्रदं चात्र परत्र परमुक्तिदम्
ਗੌਤਮ ਨੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਜੋਤਿਰਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਇੱਥੇ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਮੋਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 57
इति वश्च समाख्यातं यत्पृष्टोऽहं मुनीश्वराः । किमन्यदिच्छथ श्रोतुं तद् ब्रूयां वो न संशयः
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰੋ! ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਦੱਸੋ—ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ।
Frequently Asked Questions
Śiva directly manifests before Gautama, invites a boon, and argues that a devotee devoted to Śiva is inherently purified; wrongdoing lies with those who harass or deceive the devotee, who incur severe demerit.
Darśana functions as a purificatory conduit: proximity to Śiva (and, by extension, to steadfast devotees) transmits śuddhi, reframing purity as relational and grace-mediated rather than merely juridical or external.
Śiva is foregrounded as prasanna-kṛpānidhi (the gracious, pleased lord) and as satkada/asatsu-daṇḍada (benefactor of the good and punisher of the wicked), integrating compassion with moral governance.