Bhaimaśaṅkara-māhātmya: Śiva’s Descent in Kāmarūpa and the Rise of Bhīma
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸੂਤ ਭੈਮਸ਼ੰਕਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣ-ਫਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਛਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ-ਹਿਤ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੰਕਰ ਕਾਮਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਥੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਪੀੜਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸ ਭੀਮ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਹ੍ਯ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਕੁੰਭਕਰਣ (ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ) ਅਤੇ ਕਰਕਟੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਲ ਭੀਮ ਮਾਂ ਤੋਂ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ; ਕਰਕਟੀ ਕੁੰਭਕਰਣ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਤਰਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਧਰਮ ਦੀ ਵਾਧਾ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਸਨਿੱਧੀ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਮੰਗਲਦਾਇਕ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं भैमशंकरम् । यस्य श्रवणमात्रेण सर्वाभीष्टं लभेन्नरः
ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਭੀਮਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਅਭੀਸ਼ਟ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 2
कामरूपाभिधे देशे शंकरो लोककाम्यया । अवतीर्णः स्वयं साक्षात्कल्याणसुखभाजनम्
ਕਾਮਰੂਪ ਨਾਮਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼ੰਕਰ ਆਪ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਏ; ਉਹ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦਾ ਪਰਮ ਧਾਮ ਹਨ।
Verse 3
यदर्थमवतीर्णोसौ शंकरो लोकशंकरः । शृणुतादरतस्तच्च कथयामि मुनीश्वराः
ਜਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰੋ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹਾਂ।
Verse 4
भीमोनाम महोवीर्यो राक्षसोऽभूत्पुरा द्विजाः । दुःखदस्सर्वभूतानां धर्मध्वंसकरस्सदा
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਮਹਾਵੀਰਯਵਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
Verse 5
कुंभकर्णात्समुत्पन्नः कर्कट्यां सुमहाबलः । सह्ये च पर्वते सोऽपि मात्रा वासं चकार ह
ਕੁੰਭਕਰਣ ਤੋਂ ਕਰਕਟੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚੋਂ ਜਨਮਿਆ ਉਹ ਅਤਿ ਮਹਾਬਲੀ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਸਹ੍ਯ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮਾਂ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕੀਤਾ।
Verse 6
कुंभकर्णे च रामेण हते लोकभयंकरे । राक्षसी पुत्रसंयुक्ता सह्येऽतिष्ठत्स्वयं तदा
ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਯੰਕਰ ਕੁੰਭਕਰਣ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਦ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਆਪ ਹੀ ਸਹ੍ਯ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਟਿਕ ਗਈ।
Verse 7
स बाल एकदा भीमः कर्कटीं मातरं द्विजाः । पप्रच्छ च खलो लोकदुःखदो भीमविक्रमः
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਇਕ ਵਾਰ ਬਾਲਕ ਭੀਮ—ਦੁਸ਼ਟ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ—ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕਰਕਟੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
Verse 8
भीम उवाच । मातर्मे कः पिता कुत्र कथं वैकाकिनी स्थिता । ज्ञातुमिच्छामि तत्सर्वं यथार्थं त्वं वदाधुना
ਭੀਮ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮਾਤਾ, ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਅਤੇ ਹੇ ਵੈਕਾਕਿਨੀ, ਤੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਯਥਾਰਥ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਹੁਣ ਦੱਸ।
Verse 9
सूत उवाच । एवं पृष्टा तदा तेन पुत्रेण राक्षसी च सा । उवाच पुत्रं सा दुष्टा श्रूयतां कथयाम्यहम्
ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਤਦ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੋਲੀ—“ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ।”
Verse 10
कर्कट्युवाच । पिता ते कुम्भकर्णश्च रावणानुज एव च । रामेण मारितस्सोयं भ्रात्रा सह महाबलः
ਕਰਕਟੀ ਬੋਲੀ: “ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕੁੰਭਕਰਣ—ਰਾਵਣ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ—ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।”
Verse 11
अत्रागतः कदाचिद्वै कुम्भकर्णस्य राक्षसः । मद्भोगं कृतवांस्तात प्रसह्य बलवान्पुरा
“ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਾਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਣ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਪੁੱਤਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬਲਪੂਰਵਕ ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਮੇਰਾ ਭੋਗ ਕੀਤਾ ਸੀ।”
Verse 12
लंकां स गतवान्मां च त्यक्त्वात्रैव महाबलः । मया न दृष्ट्वा सा लंका ह्यत्रैव निवसाम्यहम्
ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਹ ਲੰਕਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ।
Verse 13
पिता मे कर्कटो नाम माता मे पुष्कसी मता । भर्ता मम विराधो हि रामेण निहतः पुरा
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਕਟ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਪੁਸ਼ਕਸੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਵਿਰਾਧ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
Verse 14
पित्रोः पार्श्वे स्थिता चाहं निहते स्वामिनि प्रिये । पितरौ मे मृतौ चात्र ऋषिणा भस्मसात्कृतौ
ਪ੍ਰਿਯੇ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਸੁਆਮੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਾਸ ਹੀ ਖੜੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵੀ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 15
भक्षणार्थं गतौ तत्र कुद्धेन सुमहात्मना । सुतीक्ष्णेन सुतपसाऽगस्त्यशिष्येण वै तदा
ਫਿਰ ਭੱਖਣ ਲਈ ਉੱਥੇ ਗਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਏ; ਉਹ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਸਨ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਨਾਲ ਉਗ੍ਰ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
Verse 16
साऽहमेकाकिनी जाता दुःखिता पर्वते पुरा । निवसामि स्म दुःखार्ता निरालंबा निराश्रया
ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ। ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਬਿਨਾ ਸਹਾਰੇ, ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ ਵੱਸਦੀ ਰਹੀ।
Verse 17
ततस्त्वं च समुत्पन्नो महाबलपराक्रमः । अवलंब्य पुनस्त्वां च कालक्षेपं करोम्यहम्
ਫਿਰ ਤੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—ਮਹਾਂ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਮਹਾਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੁੜ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਸਮਾਂ ਕੱਟਾਂਗੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਭਾਵਾਂਗੀ।
Verse 19
सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्या भीमो भीमपराक्रमः । कुद्धश्च चिंतयामास किं करोमि हरिं प्रति
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਸਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਭੀਮ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: “ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?”
Verse 20
इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां भीमेश्वरज्योतिर्लिगमाहात्म्ये भीमासुरकृतोपद्रववर्णनं नाम विंशोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਚੌਥੀ ਕੋਟਿਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਭੀਮੇਸ਼ਵਰ ਜ੍ਯੋਤਿਰਲਿੰਗ ਦੇ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅੰਦਰ, ‘ਭੀਮਾਸੁਰਕ੍ਰਿਤ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਵੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 21
तत्पुत्रोहं भवेयं चेद्धरिं तं पीडयाम्यहम् । इति कृत्वा मतिं भीमस्तपस्तप्तुं महद्ययौ
“ਜੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਨੂੰ ਮੈਂ ਪੀੜਤ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਭੀਮ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਰ ਪਿਆ।
Verse 22
ब्रह्माणां च समुद्दिश्य वर्षाणां च सहस्रकम् । मनसा ध्यानमाश्रित्य तपश्चक्रे महत्तदा
ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕੀਤਾ।
Verse 23
ऊर्ध्वबाहुश्चैकपादस्सूर्य्ये दृष्टिं दधत्पुरा । संस्थितस्स बभूवाथ भीमो राक्षसपुत्रकः
ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਸ-ਪੁੱਤਰ ਘੋਰ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ—ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਇੱਕ ਪੈਰ ਤੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਟਿਕਾਈ।
Verse 24
शिरसस्तस्य संजातं तेजः परमदारुणम् । तेन दग्धास्तदा देवा ब्रह्माणं शरणं ययुः
ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇਜ ਉੱਠਿਆ। ਉਸ ਸੜਾਉਂਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਗਧ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਨੂੰ ਗਏ।
Verse 25
प्रणम्य वेधसं भक्त्या तुष्टुवुर्विविधैः स्तवैः । दुःखं निवेदयांचकुर्ब्रह्मणे ते सवासवाः
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵੇਧਸ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ।
Verse 26
देवा ऊचुः । ब्रह्मन्वै रक्षसस्तेजो लोकान्पीडितुमुद्यतम् । यत्प्रार्थ्यते च दुष्टेन तत्त्वं देहि वरं विधे
ਦੇਵ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ! ਰਾਖਸ਼ਸ ਦਾ ਤੇਜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨ ਲਈ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਜੋ ਵਰ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਤੱਤਵ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਐਸਾ ਵਰ ਦਿਓ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ।
Verse 27
नोचेदद्य वयं दग्धास्तीव्रतत्तेजसा पुनः । यास्यामस्संक्षयं सर्वे तस्मात्तं देहि प्रार्थितम्
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਫਿਰ ਉਸ ਤੀਖੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਗਧ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵਾਂਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਰ ਦੇ ਦਿਓ।
Verse 28
सूत उवाच । इति तेषां वचश्श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । जगाम च वरं दातुं वचनं चेदमब्रवीत्
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਲੋਕ-ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਅਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
Verse 29
ब्रह्मोवाच । प्रसन्नोऽस्मि वरं ब्रूहि यत्ते मनसि वर्तते । इति श्रुत्वा विधेर्वाक्यमब्रवीद्राक्षसो हि सः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵਰ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸ। ਵਿਧਾਤਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਬੋਲਿਆ।
Verse 30
भीम उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वर स्त्वया । अतुलं च बलं मेऽद्य देहि त्वं कमलासन
ਭੀਮ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਅਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਹੇ ਕਮਲਾਸਨ! ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਅਤੁੱਲ ਬਲ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।
Verse 31
सूत उवाच । इत्युक्त्वा तु नमश्चक्रे ब्रह्मणे स हि राक्षसः । ब्रह्मा चापि तदा तस्मै वरं दत्त्वा गृहं ययौ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
Verse 32
राक्षसो गृहमागत्य ब्रह्माप्तातिबलस्तदा । मातरं प्रणिपत्याशु स भीमः प्राह गर्ववान्
ਤਦ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ ਘਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੁੱਲ ਬਲ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੁਰੰਤ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਗਰੂਰ ਨਾਲ ਫੂਲ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
Verse 33
भीम उवाच । पश्य मातर्बलं मेऽद्य करोमि प्रलयं महत् । देवानां शक्रमुख्यानां हरेर्वै तत्सहायिनः
ਭੀਮ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮਾਤਾ, ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਬਲ ਵੇਖੋ। ਮੈਂ ਇੰਦਰ-ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦਾ ਵੀ ਮਹਾਂ ਵਿਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।
Verse 34
सूत उवाच । इत्युक्त्वा प्रथमं भीमो जिग्ये देवान्सवासवान् । स्थानान्निस्सारयामास स्वात्स्वात्तान्भीमविक्रमः
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਭੀਮ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
Verse 35
ततो जिग्ये हरिं युद्धे प्रार्थितं निर्जरैरपि । ततो जेतुं रसां दैत्यः प्रारंभं कृतवान्मुदा
ਫਿਰ ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਤਦੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਤੇ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
Verse 36
पुरा सुदक्षिणां तत्र कामरूपेश्वरं प्रभुम् । जेतुं गतस्ततस्तेन युद्धमासीद्भयंकरम्
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਸੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀਕਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਕਾਮਰੂਪੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਗਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਗਿਆ।
Verse 37
भीमोऽथ तं महाराजं प्रभावाद्ब्रह्मणोऽसुरः । जिग्ये वरप्रभावेण महावीरं शिवाश्रयम्
ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਉਹ ਅਸੁਰ ਭੀਮ, ਵਰ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਵੀਰ ਉਸ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਗਿਆ।
Verse 38
स हि जित्वा ततस्तं च कामरूपेश्वरं प्रभुम् । बबंध ताडयामास भीमो भीमपराक्रमः
ਕਾਮਰੂਪੇਸ਼ਵਰ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭੀਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰਿਆ।
Verse 39
गृहीतं तस्य सर्वस्वं राज्यं सोपस्करं द्विजाः । तेन भीमेन दुष्टेन शिवदासस्य भूपतेः
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ! ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਭੀਮ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਦਾਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਅਤੇ ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਸਮੇਤ ਰਾਜ ਵੀ ਛੀਨ ਲਿਆ।
Verse 40
राजा चापि सुधर्मिष्ठः प्रियधर्मो हरप्रियः । गृहीतो निगडैस्तेन ह्येकांते स्थापितश्च सः
ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਪਰਮ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ, ਧਰਮ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜਕੜ ਕੇ ਇਕਾਂਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 41
तत्र तेन तदा कृत्वा पार्थिवीं मूर्तिमुत्तमाम् । भजनं च शिवस्यैव प्रारब्धी प्रियकाम्यया
ਉੱਥੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਮ ਪਾਰਥਿਵ ਮੂਰਤੀ (ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤ) ਬਣਾਈ। ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਜਨ-ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
Verse 42
गंगायास्तवनं तेन बहुधा च तदा कृतम् । मानसं स्नानकर्मादि कृत्वा शंकरपूजनम्
ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਮਨਸਿਕ ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
Verse 43
पार्थिवेन विधानेन चकार नृपसत्तमः । तद्ध्यानं च यथा स्याद्वै कृत्वा च विधिपूर्वकम्
ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਾਰਥਿਵ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਵਿਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਪੂਜਾ ਅਨੁਕੂਲ ਧਿਆਨ ਵੀ ਯਥਾਵਤ ਕੀਤਾ।
Verse 44
प्रणिपातैस्तथा स्तोत्रैर्मुद्रासन पुरस्सरम् । कृत्वा हि सकलं तच्च स भेजे शंकरं मुदा
ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਆਸਨ ਨੂੰ ਅਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਅਤੇ ਸਤੋਤਰ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
Verse 45
पंचाक्षरमयीं विद्यां जजाप प्रणवान्विताम् । नान्यत्कार्यं स वै कर्तुं लब्धवानन्तरं तदा
ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂਕਾਰ) ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪੰਚਾਖਰੀ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਜਪ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਰਤੱਬ ਨਾ ਰਿਹਾ—ਕੇਵਲ ਜਪ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਧਰਮ ਬਣ ਗਿਆ।
Verse 46
तत्पत्नी च तदा साध्वी दक्षिणा नाम विश्रुता । निधानं पार्थिवं प्रीत्या चकार नृपवल्लभा
ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੱਲਭਾ, ‘ਦਕਸ਼ਿਣਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਧਵੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਰਾਜਸੀ ਨਿਧੀ-ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ।
Verse 47
दंपती त्वेकभावेन शंकरं भक्तशंकरम् । भेजाते तत्र तौ नित्यं शिवाराधनतत्परौ
ਉਹ ਦੰਪਤੀ ਇਕ-ਮਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਨਿੱਤ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਆਰਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
Verse 48
राक्षसो यज्ञकर्मादि वरदर्प विमोहितः । लोपयामास तत्सर्वं मह्यं वै दीयतामिति
ਵਰਦਾਨਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਯੱਗ-ਕਰਮ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਤੱਬ ਲੋਪ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ—“ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ!”
Verse 49
बहुसैन्यसमायुक्तो राक्षसानां दुरात्मनाम । चकार वसुधां सर्वां स्ववशे चर्षिसत्तमाः
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਧੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 50
वेदधर्मं शास्त्रधर्मं स्मृतिधर्मं पुराणजम् । लोपयित्वा च तत्सर्वं बुभुजे स्वयमूर्जितः
ਉਸ ਨੇ ਵੇਦ-ਧਰਮ, ਸ਼ਾਸਤਰ-ਧਰਮ, ਸਿਮ੍ਰਿਤੀ-ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਜ ਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਓਹਲੇ ਪਾ ਕੇ ਲੁਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਲ ਨਾਲ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੜਪ ਕਰ ਬੈਠਾ।
Verse 51
देवाश्च पीडितास्तेन सशक्रा ऋषयस्तथा । अत्यन्तं दुःखमापन्ना लोकान्निस्सारिता द्विजाः
ਉਸ ਦੇ ਤਾਣ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਏ; ਅਤੇ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
Verse 52
ते ततो विकलास्सर्वे सवासवसुरर्षयः । ब्रह्मविष्णू पुरोधाय शंकरं शरणं ययुः
ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ—ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਮੇਤ—ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
Verse 53
स्तुत्वा स्तोत्रैरनेकैश्च शंकरं लोक शंकरम् । प्रसन्नं कृतवंतस्ते महाकोश्यास्तटे शुभे
ਅਨੇਕ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਕੋਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤਟ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 54
कृत्वा च पार्थिवीं मूर्तिं पूजयित्वा विधानतः । तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैर्नमस्कारादिभिः क्रमात्
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਕੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ (ਸ਼ਿਵ ਦੀ) ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
Verse 55
एवं स्तुतस्तदा शंभुर्देवानां स्तवनादिभिः । सुप्रसन्नतरो भूत्वा तान्सुरानिदमब्रवीत्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਤਵਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
Verse 56
शिव उवाच । हे हरे हे विधे देवा ऋषयश्चाखिला अहम् । प्रसन्नोस्मि वरं ब्रूत किं कार्यं करवाणि वः
ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਹਰੀ, ਹੇ ਵਿਧੀ, ਹੇ ਦੇਵਗਣ ਅਤੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਓ! ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਵਰ ਮੰਗੋ; ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਜ ਕਰਾਂ?
Verse 57
सूत उवाच । इत्युक्ते च तदा तेन शिवेन वचने द्विजाः । सुप्रणम्य करौ बद्ध्वा देवः ऊचुश्शिवं तदा
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਦੇਵਗਣ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
Verse 58
देवा ऊचुः । सर्वं जानासि देवेश सर्वेषां मनसि स्थितम् । अन्तर्यामी च सर्वस्य नाज्ञातं विद्यते तव
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼! ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ।
Verse 59
तथापि श्रूयतां नाथ स्वदुःखं ब्रूमहे वयम् । त्वदाज्ञया महादेव कृपादृष्ट्या विलोकय
ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਨਾਥ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੁਣੋ—ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਆਪਣੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਕਰੁਣਾ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਵੇਖੋ।
Verse 60
राक्षसः कर्कटीपुत्रः कुंभकर्णोद्भवो बली । पीडयत्यनिशं देवान्ब्रह्मदत्तवरोर्जितः
ਕਰਕਟੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਕੁੰਭਕਰਣ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਵਰ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਰੰਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
Verse 61
तमिमं जहि भीमाह्वं राक्षसं दुःखदायकम् । कृपां कुरु महेशान विलंबं न कुरु प्रभो
ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ‘ਭੀਮ’ ਨਾਮ ਦੇ ਇਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ।
Verse 62
सूत उवाच । इत्युक्तस्तु सुरैस्सर्वैश्शंभुवें भक्तवत्सलः । वधं तस्य करिष्यामीत्युक्त्वा देवांस्ततोऽब्रवीत्
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਉਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਭਕਤ-ਵਤਸਲ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਵਧ ਕਰਾਂਗਾ,” ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਹਾ।
Verse 63
शंभुरुवाच । कामरूपेश्वरो राजा मदीयो भक्त उत्तमः । तस्मै ब्रूतेति वै देवाः कार्य्यं शीघ्रं भविष्यति
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਕਾਮਰੂਪੇਸ਼ਵਰ ਰਾਜਾ ਮੇਰਾ ਉੱਤਮ ਭਗਤ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹੋ; ਕੰਮ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।”
Verse 64
सुदक्षिण महाराज काम रूपेश्वर प्रभो । मद्भक्तस्त्वं विशेषेण कुरु मद्भजनं रतेः
ਹੇ ਸੁਦਕਸ਼ਿਣ ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇ ਕਾਮਰੂਪੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ-ਰਸ ਵਿੱਚ ਰਮ ਕੇ, ਇਕਨਿਸ਼ਠ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰਾ ਭਜਨ-ਪੂਜਨ ਕਰ।
Verse 65
दैत्यं भीमाह्वयं दुष्टं ब्रह्मप्राप्तवरोर्जितम् । हनिष्यामि न संदेहस्त्वत्तिरस्कारकारिणम्
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਰ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਬਣਿਆ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ‘ਭੀਮ’ ਨਾਮ ਦਾ ਦੈਤ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਤੇਰਾ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
Verse 66
सूत उवाच । अथ ते निर्जरास्सर्वे तत्र गत्वा मुदान्विताः । तस्मै महानृपायोचुर्यदुक्तं शंभुना च तत्
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਦੇਵ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਗੱਲ ਉਸ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਦੀ ਤਿਵੇਂ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ।
Verse 67
तमित्युक्त्वा च वै देवा आनंदं परमं गताः । महर्षयश्च ते सर्वे ययुश्शीप्रं निजाश्रमान्
‘ਤਥਾਸਤੁ’ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵਗਣ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
Frequently Asked Questions
It establishes the Bhaimaśaṅkara māhātmya’s premise: Shiva descends in Kāmarūpa for world-welfare while an adharmic rākṣasa, Bhīma, arises as a dharma-destroying force—creating the moral and cosmic conditions that necessitate Shiva’s intervention.
By foregrounding śravaṇa-phala, the text treats narrative as a ritual instrument: hearing is not mere information but a sanctioned soteriological act that connects the listener to the kṣetra’s sanctity and to Shiva’s grace, compressing pilgrimage/ritual merit into an accessible auditory discipline.
Bhaimaśaṅkara is highlighted as the kṣetra-linked designation of Śaṅkara, important because it binds Shiva’s universal transcendence to a specific salvific locale and episode—making Shiva-tattva operational through place, name, and māhātmya-driven practice.