Sarga 62

Verse 1

एवमुक्ता मुनिश्रेष्ठ मरुदं दुःखितो भृशं। अथ ध्यात्वा मुहूर्तं तु भगवानिदमब्रवीत्।।4.62.1।।

ਮੈਂ ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਰੁਦ ਨੂੰ ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।

Verse 2

पक्षौ तु ते प्रपक्षौ च पुनरन्यौभविष्यतः।प्राणाश्च चक्षुषी चैव विक्रमश्च बलं च ते।।4.62.2।।

ਤੇਰੇ ਪਰ ਅਤੇ ਉਪਪਰ ਮੁੜ ਨਵੇਂ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਨਜ਼ਰ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਬਲ ਵੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣਗੇ।

Verse 3

पुराणे सुमहत्कार्यं भविष्यति मया श्रुतं।दृष्टं मे तपसा चैव श्रुत्वा च विदितं मम4.62.3।।

ਪੁਰਾਤਨ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਵੀ ਹੈ—ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ।

Verse 4

राजा दशरथो नाम कश्चिदिक्ष्वाकुनन्दनः।तस्य पुत्रो महातेजा रमोनाम भविष्यति।।4.62.4।।

ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ।

Verse 5

अरण्यं च सह र्भात्रा लक्ष्मणेनगमिष्यति।अस्मिन्नर्थे नियुक्त स्सन्पित्रा सत्यपराक्रमः।।4.62.5।।

ਇਸੇ ਹੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ, ਸਤ੍ਯ-ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਅਰਣ੍ਯ ਨੂੰ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 6

नैऋतो रावणो नाम तस्य भार्यां हरिष्यति।राक्षसेन्द्रो जनस्थनादवध्य स्सुरदानवैः4.62.6।।

ਰਾਵਣ ਨਾਮ ਦਾ ਨੈ਋ਤ ਰਾਕਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰ ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਰਨ ਕਰ ਲਏਗਾ; ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਭੀ ਅਵਧ੍ਯ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

सा च कामैः प्रलोभ्यन्ती भक्ष्यै:भोज्यैश्च मैथिली।नभोक्ष्यति महाभागा दुःखे मग्ना यशस्विनी।।4.62.7।।

ਭੱਖ੍ਯ-ਭੋਜ੍ਯ ਅਤੇ ਕਾਮ-ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਲੁਭਾਇਆ ਜਾਣ ਤੇ ਭੀ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ ਮਹਾਭਾਗਾ ਮੈਥਿਲੀ ਕੁਝ ਭੀ ਨਹੀਂ ਖਾਵੇਗੀ।

Verse 8

परमान्नंतु वैदेह्या ज्ञात्वा दास्यति वा सः।यदन्नममृतप्रख्यं सुराणामपिदुर्लभम्4.62.8।।

ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਅੰਨ ਨਾ ਖਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਅੰਨ ਦੇਵੇਗਾ—ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 9

तदन्नं मैथिलीप्राप्य विज्ञायेन्द्रादिदंत्विति।अग्रमुदृत्य रामाय भूतले निर्वपिष्यति।।4.62.9।।

ਉਹ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ) ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ—“ਇਹ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” ਫਿਰ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਢ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਰਾਮ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਿਵੇਦਨ ਵਜੋਂ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।

Verse 10

यदि जीवति मे भर्ता लक्ष्मणेन सह प्रभुः।देवत्वं गच्छ्तो र्वापि तयो रन्नमिदंत्विति4.62.10।।

“ਜੇ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੂ-ਪਤੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਜੀਵਿਤ ਹੋਵੇ—ਜਾਂ ਦੇਵਤ੍ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਇਹ ਅੰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਹੋਵੇ।” ਇਉਂ ਸੀਤਾਜੀ ਆਖੇਗੀ।

Verse 11

एष्यन्त्यन्वेषका स्तस्या रामदूताः प्लवांगमाः। आख़्येया राम महीषी त्वया तेभ्यो विहंगम4.62.11।।

ਰਾਮ ਦੇ ਦੂਤ ਵਾਨਰ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਉਣਗੇ। ਹੇ ਪੰਛੀ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਿਸੀ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸੀਂ।

Verse 12

सर्वथा हि नगन्तव्यमीदृशः क्व गमिष्यसि।देशकालौ प्रतीक्षस्व पक्षौ त्वं प्रतिपत्स्यसे4.62.12।।

ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ—ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ? ਦੇਸ ਤੇ ਕਾਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਪਰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

Verse 13

नोत्सहेयमहंकर्तुमध्यैव त्वां सपक्षकम्।इहस्थ स्त्वं तु लोकानां हितं कार्यं करिष्यसि।।4.62.13।।

ਮੈਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਪੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਮੁੜ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦਾ ਉਤਸਾਹ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ—ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 14

त्वयापि खलु तत्कार्यं तयोश्चनृपपुत्रयोः।ब्राह्मणानां सुराणां च मुनीनां वासवस्य च।।4.62.14।।

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਉਹ ਕਾਰਜ ਤੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਹੈ—ਕੇਵਲ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਲਈ ਵੀ।

Verse 15

इच्छाम्यहमपिद्रष्टुं भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।नेच्छेचिरं धारयुतुं प्राणां स्त्यक्ष्ये कलेबरं।महर्षि स्त्वब्रवीदेवं दृष्टतत्वार्थदर्शनः।।4.62.15।।

ਮੈਂ ਵੀ ਭਰਾਵਾਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਮੈਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਣ ਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ—ਮੈਂ ਇਹ ਕਲੇਬਰ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੱਤਵ-ਅਰਥ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ।