Shloka 116
पम्पा
तीर-वर्णनम् / Rama’s Lament at Pampa and the Approach to Rishyamuka
स्मृत्वा वियोगजं दुःखं त्यज स्नेहं प्रिये जने।अतिस्नेहपरिष्वङ्गाद्वर्तिरार्द्रापि दह्यते।।।।
smṛtvā viyogajaṃ duḥkhaṃ tyaja snehaṃ priye jane | ati-sneha-pariṣvaṅgād vartir ārdrāpi dahyate ||
“ਵਿਯੋਗ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯਜਨ ਦੀ ਯਾਦ ਹੋਰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਿਯਜਨ ਪ੍ਰਤੀ ਅਤਿ-ਸਨੇਹ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਕਰ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਲ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਕੇ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਬੱਤੀ ਦਾ ਤੰਤੂ, ਭਿੱਜਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”
'Remembrance of loved ones causes sorrow. Even a wet cotton wick gets burnt by embracing excessive oil. Hence abandon grief.
FAQs
Dharma prioritizes purposeful action over paralyzing attachment: love is honored, but clinging grief must be checked so one can fulfill responsibility.
Lakshmana explains to Rama how obsessive remembrance can worsen separation-sorrow and urges him to redirect emotion into action.
Practical discernment (viveka): transforming emotion into disciplined resolve rather than indulgent lamentation.