Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

गोदावरीतटे सीतान्वेषणम्

The Search for Sītā at the Godāvarī

लक्ष्मणस्य वचश्श्रुत्वा दीनस्सन्तापमोहितः।।।।रामस्समभिचक्राम स्वयं गोदावरीं नदीम्।स तामुपस्थितो रामः क्व सीतेत्येवमब्रवीत्।।।।

lakṣmaṇasya vacaḥ śrutvā dīnaḥ santāpamohitaḥ | rāmaḥ samabhicakrāma svayaṃ godāvarīṃ nadīm | sa tām upasthito rāmaḥ kva sīte ity evam abravīt ||

ਲੱਛਮਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਿਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਰਾਮ ਆਪ ਹੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਰਤੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰਿਆ—“ਸੀਤੇ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ?”

लक्ष्मणस्यof Lakshmana
लक्ष्मणस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
वचःwords/speech
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund); अव्ययभाव (having heard)
दीनःdejected
दीनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdīna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to Rāmaḥ)
सन्तापमोहितःoverwhelmed by grief
सन्तापमोहितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsantāpa-mohita (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-तत्पुरुष/उपपद-समास (santāpena mohitaḥ = deluded/overwhelmed by grief); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
समभिचक्रामwent/approached
समभिचक्राम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-अभि-√क्रम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta (कर्ता-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मार्थक (by oneself)
गोदावरीम्Godavari
गोदावरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgodāvarī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नदीम्river
नदीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnadī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गोदावरीम् इति विशेष्य

Overwhelmed with grief on hearing Lakshmana's words, Rama himself went to river Godavari, and shouted, where are you, Sita?

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sītā
G
Godāvarī (river)

FAQs

Even in sorrow, duty persists: Rāma does not collapse into passivity; he immediately acts—searching, calling, and seeking the truth of Sītā’s fate.

After Lakṣmaṇa reports alarming signs, Rāma rushes to the Godāvarī and calls out for Sītā.

Steadfast responsibility (kartavya-niṣṭhā) amid personal anguish.