Shloka 45
जटायुरावणयुद्धम्
Jatayu’s Combat with Ravana
तं नीलजीमूतनिकाशकल्पं सुपाण्डुरोरस्कमुदारवीर्यम्।ददर्श लङ्काधिपतिः पृथिव्यां जटायुषं शान्तमिवाग्निदावम्।।।।
taṃ nīlajīmūtanikāśakalpaṃ supāṇḍuroraskam udāravīryam |
dadarśa laṅkādhipatiḥ pṛthivyāṃ jaṭāyuṣaṃ śāntam ivāgnidāvam ||
ਲੰਕਾ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਸ਼ਿਆਮ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਫਿੱਕੇ ਵਕਸ਼ ਵਾਲਾ, ਉਦਾਰ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਜਿਵੇਂ ਬੁਝੀ ਹੋਈ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਸ਼ਾਂਤ ਪਈ ਹੋਵੇ।
Ravana in a rage took ten dreadful darts (looking) like the staff of death with a desire to crush the enemy.
FAQs
The verse honors righteous valor even in defeat; dharma recognizes the moral grandeur of one who fights to protect, regardless of outcome.
After crippling Jatāyu, Rāvaṇa looks upon him lying fallen, described with vivid heroic imagery.
Udāra-vīrya (noble courage) in Jatāyu—portrayed as a ‘fire’ subdued only by overwhelming force.