Adhyaya 64
The Glory of Cāturmāsya (Four-Month Observance)
ਨਾਰਦ ਜੀ ਮਹਾਦੇਵ (ਉਮਾਪਤੀ) ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹਰਿ ਯੋਗ-ਨਿਦਰਾ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਵਰਤ-ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਰਿਤੁ-ਕਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਆਸ਼ਾਢ ਸ਼ੁਕਲ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤੋਂ ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਮਿਥੁਨ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਯਨ’ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਲਾ ਵਿੱਚ ‘ਉਠਾਇਆ’ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਅਵਧੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸ਼ੁਭ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਭਕਤੀ-ਨਿਯਮ ਬਤਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ, ਆਹਾਰ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ (ਛੇ ਰਸਾਂ ਆਦਿ), ਮੌਨ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਾਧਾ—ਮੂਰਤੀ-ਸਥਾਪਨਾ, ਨੈਵੇਦ੍ਯ, ਤੁਲਸੀ-ਸੇਵਾ, ਨਾਮ-ਜਪ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ-ਸ਼੍ਰਵਣ। ਫਲ-ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ) ਦੇ ਸਮਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿਆਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸੰਤਾਨ, ਸਵਰਗ-ਲੋਕ ਅਤੇ ਵੈਕੁੰਠ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਰਗੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਅਹਿੰਸਾ, ਦਾਨ, ਦਇਆ, ਸਯਮ ਆਦਿ ਸਮਾਜਿਕ-ਨੈਤਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ, ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਰਤ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸ਼੍ਰਵਣ ਵੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.