Adhyaya 43

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮਾਘ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਪਰਮ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ-ਯੋਨੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਲੋਕ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵ ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾ ਪੁਸ਼ਪਦੰਤੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਵਹੇਲਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਿਮਵਤ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਦੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੈਵ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ, ਅਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਜਾਗਰਣ ਸਮੇਤ ਪਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੌਟ ਕੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਜਯਾ-ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮੰਨ ਕੇ ਹਰਿ-ਭਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਪਾਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਥਾ ਸੁਣਨ-ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਦਿਰਘ ਨਿਵਾਸ ਦਾ ਫਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।