Adhyaya 221

ਰਾਣੀ ਹੇਮਾਂਗੀ ਰਾਜਾ ਵੀਰਵਰਮਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤਰਿਤ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਲੋਕ, ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਤੀਰਥ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਛਲਾ ਜਨਮ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮੋਹਿਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਗਣਿਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੁੱਟੇਰਿਆਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵੈਖਾਨਸ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯਾਗ-ਜਲ ਪਿਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੰਨਮਈ ਪੁਨਰਜਨਮ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਣੀ ਬਣੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰੇਗੀ। ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਸਨਾਨ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਸ਼ਿਵ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੋ ਤੇਜਸਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤਦ ਹਰਿ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਹੇਮਾਂਗੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਭੋਗ-ਆਸਕਤ ਪਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ। ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਅਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਆਸ਼ਵਾਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਸ਼੍ਰਵਣ-ਪਾਠ ਦੀ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।