Adhyaya 202

ਦੇਵਲ ਰਿਸ਼ੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਕੋਸਲ-ਸਮਰਾਟ ਦਿਲੀਪ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਾਨ-ਧਰਮ, ਲੋਕ-ਹਿਤ ਦੇ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਆਦਿ ਨਿਯਮ ਪਾਲ ਕੇ ਵੀ ਦਿਲੀਪ ਨਿਸੰਤਾਨਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯਸ਼ ਉੱਤੇ ਦਾਗ ਸਮਝ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਦਿਲੀਪ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਸੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਗੁਰੂ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੈਦਿਕ ਪਾਠ ਦੀ ਧੁਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਆਤਿਥ੍ਯ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਸਿਸ਼ਠ ਕਾਰਣ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਮਧੇਨੂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਦਰ ਵਿੱਚ ਚੂਕ—ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਦੀ ਉਪੇਖਾ—ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਪ ਲੱਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਰੁਕ ਗਈ। ਉਪਾਯ ਵਜੋਂ ਉਹ ਕਾਮਧੇਨੂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨੰਦਿਨੀ/ਸ਼ੁਭਾਹ੍ਵਯਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ-ਸਹਿਤ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।