Adhyaya 2

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਬਦਰੀਕਾਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਭ ਪਹਾੜੀ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਿਮਾਲੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਨਿਤ੍ਯ ਨਿਵਾਸ-ਲੀਲਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਮੂਰਤੀ (ਸ਼ੁਭ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮ) ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ-ਸਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪ੍ਰਯਾਸ ਆਤਮਿਕ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਤਰਾਯਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਫਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਿਮ-ਪਾਤ ਕਾਰਨ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੱਖਿਣਾਯਣ ਵੱਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਅਵਰੋਧ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਅਲਕਨੰਦਾ ਨੂੰ ਗੰਗਾ-ਸਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਦਾਨ-ਸੰਵਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਨਾਰਾਇਣ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਨਾਥ ਅਤੇ ਜਗਤ-ਰੱਖਕ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਭਗਤੀ ਦੀ ਅਟੱਲਤਾ ਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਲਈ ਮੋਖਸ਼-ਦਾਤਾ ਯਸ਼ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੈਵ ਤਪੱਸਵੀ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਤੀਰਥ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।