Adhyaya 184

ਅਧਿਆਇ 184 ਗੀਤਾ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਦ-ਗੀਤਾ ਨੂੰ ‘ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ’ ਕਹਿ ਕੇ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ‘ਵਿਭੂਤੀ-ਯੋਗ’ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ–ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਖੰਡ ਦੀ ਪਰਤਦਾਰ ਕਥਾ-ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਧੀਰ-ਧੀਰ) ਦੀ ਵੈਰਾਗ੍ਯ ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲੇ-ਪੁਰਖ ਵਰਣਨਕਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਮੁਕਤਿਕਾਰੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਆਨ ਕਿਉਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਹੰਸ-ਰੂਪੀ ਭਗਤ ਪੰਛੀ ਆ ਕੇ ਕਮਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਪਰਾਧ/ਉਲੰਘਣਾ ਕਾਰਨ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪਤਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਮਲ-ਕਨਿਆ ਪੰਚਪਦਮਾ/ਪਦਮਿਨੀ ਕਰਮ-ਕਾਰਣਤਾ ਸਮਝਾ ਕੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੀਤਾ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ-ਪਾਠ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਘੋਰ ਪਤਿਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਧਾਰ ਕੇ ਜੀਵਨਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਭ ਲਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਲਈ ਸਮਾਨ ਫਲਦਾਇਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।