Adhyaya 176

ਗੀਤਾ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ—ਯਜ્ઞਾਂ ਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ—ਕੇਵਲ ਬਲੀਆਂ ਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮുക്തਕਰਮਾ ਨਾਮਕ ਵਿਰਕਤ ਉਸਨੂੰ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿਖਾ ਕੇ ਗੋਪਾਲ-ਸੰਤ ਮਿਤ੍ਰਵਾਨ (ਅਜਾਪਾਲ) ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਆਤਮ-ਜ੍ਞਾਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਿਤ੍ਰਵਾਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰਮ-ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਪਾਪੀ ਰਾਜਾ-ਸਮਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਨਰਕਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਕੇ ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਪਤਨ ਕਰਕੇ ਡਾਕਿਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਹਿੰਸਕ ਮਨੁੱਖ ਬਾਘ/ਚੀਤੇ ਵਾਂਗ ਜਨਮ ਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇ ਲਿੰਗ ਵਾਲੇ ਵਨ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਵੈਰਤਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਣ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਉੱਠਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਪੀ (ਬਾਂਦਰ) ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਪਾਠ-ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੁੱਖ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਭਯ ਅਤੇ ਦ੍ਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ ਉਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ ਪਰਮ, ਅਪਰਾਵਰਤਨ (ਨਾ ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲੀ) ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।