Adhyaya 163

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੋ-ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਪਾਪ, ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ-ਸਮਾਨ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਤੀਰਥ ਅਤਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੀਰਥ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਕਾਰਣ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਪੂਰਵ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਕਾਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਟੀ ਵਰਣਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ-ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਗੋ-ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਤ ਸੇਵਾ-ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੋ-ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ: ਜੋ ਗੋ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।